Uitlijning van borden

Discussies over de bewegwijzering. Voor zowel het hoofdwegennet als het onderliggend wegennet. Over systeem, wegnummering, redesign, fouten, ANWB, Tebodin, etc.

Moderator: Moderatoren

Pino
2x5 autosnelweg
Berichten: 17378
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 9:17
Locatie: Sesamstraat

Uitlijning van borden

Bericht door Pino » vr 21 dec 2012, 13:55

Een post van René in een andere draad zette me aan het denken over de manier waarop de doelen op wegwijzers worden uitgelijnd. Kort en goed zijn er twee smaken: links en gecentreerd. Links lijkt hoofdregel. Dat lijkt me ook logisch vanuit de wens om borden snel te kunnen lezen; je rijdt immers met hoge snelheid op een bord af en moet je ogen op de weg gericht kunnen houden. Doordat mensen hun woordbeeld heel sterk bepalen op basis van de eerste lettergreep, maak je dus winst door die eerste lettergrepen direct onder elkaar te zetten, oftewel links uitgelijnd. Maar zo hier en daar wordt overgesprongen naar gecentreerd. Wanneer gebeurt dit precies en wanneer vinden we het wenselijk?

Hieronder wat observaties en mijn gedachten.

Portalen / rechtdoorrichting
De rechtdoorrichting van portaalborden wordt vrijwel overal gecentreerd neergezet. Je zou zeggen dat dat vooral esthetische redenen heeft. Hoewel je het bord vermoedelijk sneller kunt lezen als de doelen links zouden zijn uitgelijnd, ziet een bord met de breedte van enkele rijstroken er onevenwichtig uit als de doelen links staan uitgelijnd. Ook helpt het centreren denk ik bij het creëren van het gevoel dat de doelen bij meerdere rijstroken horen. Voornaamste uitzondering is de Duitse deelstaat Hessen. Ik heb wel eens begrepen dat zij vooral links zijn gaan uitlijnen om ruimte te creëren voor hun geleiding van alternatieve routes op basis van kantelwalsborden. Niet onbegrijpelijk, maar wat mij betreft geen doorslaggevend argument.

Daarnaast heb je nog de portaalborden waarop doelen voor de doorgaande richting deels naast elkaar worden gezet om op die manier een lager bord te creëren en minder het beeld te geven van "lijsten" van doelen (voorbeeld in de spoiler). Uiteraard kan dit alleen maar wanneer de doelen in kwestie korte namen hebben. Ik ben zeker niet tegen dit systeem, maar je kunt er weinig algemene criteria op loslaten wanneer het precies kan worden gebruikt. Wel denk ik dat het alleen kan op de "Duitse" manier waarin je een of meerdere regels hebt met twee doelen erop, en dan een laatste regel met één doel helemaal in het midden. Op deze manier voorkom je de suggestie dat mensen een onderscheid in richting menen te zien tussen de doelen die links staan en de doelen die rechts staan. Het wél gecentreerde doel laat zien dat het één gezamenlijke richting is.
SPOILER: TOON

Afbeelding
Portalen / afslaande richting
In Nederland centreren we de afslaande doelen wanneer die meerdere rijstroken heeft (inclusief tapers). Je zou er ook over kunnen denken om links uit te lijnen en daarmee wat meer het beeld te creëren van een afslag. Volgens mij doen ze dat in Duitsland meestal zo. Op dit punt laat heel Europa een beetje verdeeld beeld zien. Mijn persoonlijke voorkeur ligt bij links uitlijnen. Een verdere variant is de afslaande richting met maar één doel. In die context gaat men in sommige landen nog wel eens over tot het centreren van dat doel. Dat creëert wellicht een evenwichtiger bord.
SPOILER: TOON

AfbeeldingAfbeelding
Vorkborden
België centeert de afslaande richting op haar vorkborden. Ook in sommige andere landen komt dat voor; ik denk zo snel aan Australië. Het levert in mijn optiek nogal rommelige borden op en de toegevoegde waarde voor centreren ontgaat me.

Regelborden
Wanneer een regelbord één boodschap heeft (pak 'm beet "Afrit 2 / Nergenshuizen / 1200m"), wordt dit boodschap vrijwel in alle landen gecentreerd. Voorbeeld in de spoiler. Daarmee creëer je veel meer één boodschap dan wanneer je diezelfde informatie links zou uitlijnen. Maar in het verlengde hiervan zie je in sommige landen ook wel dat alle afslaande doelen van een bepaalde afrit plus de afstandsaanduiding gecentreerd op de borden worden gezet. Ook dit zie je weer terugkomen in België; op de uitsmijters in het hele land en in de voorwegwijzers in de nieuwere Waalse bewegwijzering. Idem dito in Australië en op regelborden in Noord-Amerika. Ook hier zie ik de toegevoegde waarde niet.
SPOILER: TOON

AfbeeldingAfbeelding
Ben benieuwd naar de gedachten van anderen ...
Laatst gewijzigd door Pino op vr 21 dec 2012, 18:29, 1 keer totaal gewijzigd.

Gebruikersavatar
Mandelsoft
expressweg
Berichten: 3221
Lid geworden op: za 26 sep 2009, 16:16
Locatie: Zoetermeer

Re: Uitlijning van borden

Bericht door Mandelsoft » vr 21 dec 2012, 16:22

Pino schreef: Regelborden
Wanneer een regelbord één boodschap heeft (pak 'm beet "Afrit 2 / Nergenshuizen / 1200m"), wordt dit boodschap vrijwel in alle landen gecentreerd. Voorbeeld in de spoiler. Daarmee creëer je veel meer één boodschap dan wanneer je diezelfde informatie links zou uitlijnen.
Dit gebeurd echter in Denemarken:
Afbeelding
Overigens vind ik die uitvoering niet zo erg ogen, maar toch...
Sommige mensen zijn niet in een model te vatten...

Gebruikersavatar
Vinny
4x5 autosnelweg
Berichten: 37801
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 12:52
Locatie: Friesland

Re: Uitlijning van borden

Bericht door Vinny » vr 21 dec 2012, 19:05

Ik denk dat het vooral een kwestie van gewenning is. Overigens is er ook een taalkundige kwestie. In veel talen is de eerste lettergreep inderdaad de belangrijkste lettergreep, maar het hoeft niet (overigens zijn alleen het Hongaars en het Zwitser-Duits zodanig dat de eerste lettergreep ook daadwerkelijk vrijwel uitsluitend de klemtoon bezit).
http://nl.wikipedia.org/wiki/Klemtoon
Let op: Sarcasmemodus over een lengte van 10 kilometer.

Pino
2x5 autosnelweg
Berichten: 17378
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 9:17
Locatie: Sesamstraat

Re: Uitlijning van borden

Bericht door Pino » vr 21 dec 2012, 19:44

De vraag waar de klemtoon ligt staat volgens mij los van de vraag hoe het menselijk lichaam werkt in een poging om geschreven informatie te verwerken. Snellees-technieken werken internationaal; dit aspect van de uitlijning zou dus niet echt een taalkundige kwestie moeten zijn. Behalve dan in talen die zijn uitgeschreven in karakters die hele lettergrepen weergeven. Daar bestaat het hele fenomeen woordbeeld niet op dezelfde manier.

@Mandelsoft: het Deense bord geeft meerdere boodschappen, namelijk de aangekondigde afrit en de afstand tot de volgende. In zo'n situatie val je dus makkelijker terug op de "hoofdregel" van links uitlijnen.

Gebruikersavatar
Rene
Secretaris
Berichten: 35972
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 11:48
Locatie: Noord-Holland

Re: Uitlijning van borden

Bericht door Rene » vr 21 dec 2012, 22:38

Voor centreren spreekt dat het meestal een evenwichtige bordlayout oplevert in de zin van verdeling van blauwvlak. Zeker als je één lange plaatsnaam hebt in een rijtje van 5, kan een bord qua tekst nogal "naar links gaan hellen" . Daarom vind ik links uitlijnen in rechtdoorrichting iets wat meestal beroerd uit de verf komt. Zeker voor brede panelen over 3 of 4 stroken levert dat enorm onevenwichtige borden op.

Tezelfdertijd hebben we de afgaande richting. Wanneer er sprake is van een naar rechts wijzende pijl, draagt het op één verticale lijn, rechts van die pijl links uitlijnen van de afgaande doelen mijns inziens bij aan een goede snelle leesbaarheid van die set doelen. Omdat afgaande paneelborden zelden breder zijn dan 1 of 2 stroken, is het m.i. in zijn algemeenheid een goede keuze. Pas bij portaalpanelen die 3 of meer stroken afgaand hebben, zou je toch centreren kunnen overwegen.

Kortom: het heeft te maken met de gehele bordlayout en de wijze waarop de elementen op dat bord snel geïnterpreteerd kunnen worden. Daarbij heeft links uitlijnen van afgaande doelen mijns inziens in zijn algemeenheid een positief effect op een snelle interpretatie.
Bereikbaar op emailadres: secretaris [at] wegenforum.nl (zonder spaties, en met apestaartje i.p.v. [at])

Tim
expressweg
Berichten: 3405
Lid geworden op: vr 03 mar 2006, 10:26
Locatie: Gießen (Duitsland)

Re: Uitlijning van borden

Bericht door Tim » vr 21 dec 2012, 23:26

Heb net een beetje op rippachtal.de en autobahnatlas-online.de door Hessische borden gespit, omdat die rechtdoorbestemmingen links uitlijnen... Niet doen...
De ergeste voorbeelden:
́Één bestemming hebben, en dat links (maar nier helemaal links) uitlijnen:
Afbeelding
Of verschillend lange bestemmingen, dat is ook problematisch
Volgend de richtlijnen moet het zo, als op dit bord:
Afbeelding
Maar in de praktijk wordt het vaak een mengelmoesje uit links en centreren
Afbeelding
»Als je in de verkeerde trein stapt heeft het geen zin door het gangpad in de tegenovergestelde richting te lopen«
Dietrich Bonhoeffer

waldo79
2x5 autosnelweg
Berichten: 17525
Lid geworden op: do 05 mei 2005, 10:28
Locatie: 's-Hertogenbosch

Re: Uitlijning van borden

Bericht door waldo79 » za 22 dec 2012, 1:13

Onderste bord is het linkerpaneel gecentreerd en het rechterpaneel links uitgelijnd. In elk geval per paneel een eenduidige systematiek ;)

Tim
expressweg
Berichten: 3405
Lid geworden op: vr 03 mar 2006, 10:26
Locatie: Gießen (Duitsland)

Re: Uitlijning van borden

Bericht door Tim » za 22 dec 2012, 1:22

^^
Ik betrok me op het linkerpaneel, en daar is Basel en München links uitgelijnd...
Frankfurt is links uitgelijnd als je het met Basel en München bekijkt, maar gecentreerd met het hele Bord.
Volgens de Hessische regels zouden de vier doelen gewoon zo meten staan:
Afbeelding
Geen gezicht, al is het niet zo erg als ik gevreesd had...
»Als je in de verkeerde trein stapt heeft het geen zin door het gangpad in de tegenovergestelde richting te lopen«
Dietrich Bonhoeffer