Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Discussieer hier over wegontwerp, verkeersveiligheid en de bijbehorende fysieke maatregelen. Ook voor discussies over "Duurzaam Veilig".

Moderator: Moderatoren

A3jaan
zandpaadje
Berichten: 8
Lid geworden op: di 09 feb 2021, 22:31

Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door A3jaan » di 09 feb 2021, 22:47

Plan:
Het plan is om op een kruispunt, binnen de bebouwde kom, een verkeersregelinstallatie te gaan plaatsen. Een particulier erf heeft een uitrit binnen het kruisingsvlak. De uitrit is ter hoogte van een te plaatsen verkeerslicht. De openbare weg en het verkeer is vanaf de uitrit goed te overzien. Toch voorziet het plan er in dat ook op de particuliere uitrit een verkeerslicht geplaatst gaat worden, incl. een drukknop om groen licht te ‘vragen’. Gesteld wordt dat dit vanwege wettelijke regelgeving zo moet. Als bewoner en gebruiker van de particuliere uitrit zie ik meer last dan gemak.

Vraag 1:
De gemeente heeft geen formeel besluit genomen en is van mening dat voor de VRI geen formeel besluit nodig is. Zelf zie ik dat anders, want het geplande stoplicht op mijn eigen uitrit is een forse ingreep t.o.v. de huidige situatie.

Vraag 2:
Is in deze situatie een verkeerslicht op de particuliere uitrit perse nodig? Het RVV voorziet er toch al in dat bestuurders vanuit een uitrit al het overige verkeer voorrang moet geven? De ontwerper stelt dat de plaatsing o.b.v. wettelijke regelgeving een vereiste is. Want, op een geregeld kruispunt moet alles wat op het kruisingsvlak aansluit ook d.m.v verkeerslichten geregeld zijn. Is dat zo en zo ja, waar zou dat terug te vinden zijn?

Durashift
autoweg
Berichten: 1153
Lid geworden op: zo 04 feb 2018, 15:32

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Durashift » di 09 feb 2021, 23:22

^^ de wettelijke details ken ik niet. Wel ken ik een voorbeeld van zo'n constructie bij Molenhoek (onder Malden) waar zelfs een waarschuwingslicht aan de de vri staat gekoppeld voor inrijdend verkeer.

Anderzijds ken ik hier in de omgeving bij 2 tankstations die hun 'uitrit' aan de VRI geregelde kruising hebben gelegen en welke niet over een eigen vri licht beschikken.. Het is zelfs niet duidelijk welk licht je 'moet' volgen én er zit nog een fietspad tussen. Dát het telkens nog goed gaat.. :nahzeg:

Wat betreft de drukknop voor groen licht: hopelijk komt er ook een lus in de wegdek, want anders wordt het telkens in en uit de auto stappen..

Gebruikersavatar
Coen Tunnel
Voorzitter
Berichten: 29302
Lid geworden op: di 26 apr 2005, 11:39
Locatie: Aan de 🅰2️⃣8️⃣

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Coen Tunnel » wo 10 feb 2021, 1:44

Durashift schreef: di 09 feb 2021, 23:22 ^^ de wettelijke details ken ik niet. Wel ken ik een voorbeeld van zo'n constructie bij Molenhoek (onder Malden) waar zelfs een waarschuwingslicht aan de de vri staat gekoppeld voor inrijdend verkeer.
Dat is deze situatie neem ik aan?


duikgek89
2x2 autosnelweg
Berichten: 6487
Lid geworden op: ma 23 jul 2007, 15:31

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door duikgek89 » wo 10 feb 2021, 5:56

^^ lijkt me wel ja. De uitrit rechts hoort bij De Raaf.

A3jaan
zandpaadje
Berichten: 8
Lid geworden op: di 09 feb 2021, 22:31

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door A3jaan » wo 10 feb 2021, 7:13

Bedankt voor de reacties.
Ik hoop dat er nog meer komen. Vooral van situaties waar de uitritten geen stoplicht hebben.
@ Durashift. Wat is de locatie van het tankstation waar geen stoplicht staat?

Nog als toelichting op het plan:
De VRI op de T-kruising is niet gepland vanwege de verkeersintsensiteit. De enige reden is dat het vrachtverkeer vanaf de poot van de T-kruising ruim baan moet hebben. Zelfs het voetpad aan de overkant moet gebruikt worden. Als hij eenmaal optrekt, moet hij ook door kunnen rijden, want hij passeert ook een spoorwegovergang (parallel aan de doorgaande weg) en wil niet dat de oplegger daar blijft staan.
Het punt is dat die gelegenheid/ruimte hem niet altijd geboden wordt. Het doorgaande verkeer heeft niet altijd de hoffelijkheid of begrip om even te stoppen. Er is geen fysieke ruimte om de kruising aan te pakken.

Gebruikersavatar
mavas
2x5 autosnelweg
Berichten: 16353
Lid geworden op: do 31 mar 2005, 17:27
Locatie: Zuid-Kennemerland

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door mavas » wo 10 feb 2021, 9:16

Hier is een uitrit van een hovenier: https://www.google.nl/maps/@52.4257451, ... 384!8i8192
Er is geen apart licht voor het verkeer vanaf de uitrit. Zo te zien moeten ze gebruikmaken van het fietslicht, maar als je met je busje rechtsaf wilt, is er ook ander verkeer dat je tegenkomt.
Noord-Hollandse wegen, dé site voor ontwikkeling van de provinciale wegen in Noord-Holland
Bezoek ook eens de Wegenwiki, dé wiki voor verkeer

verfmeer95
expressweg
Berichten: 2603
Lid geworden op: wo 31 jul 2013, 19:37

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door verfmeer95 » wo 10 feb 2021, 9:25

Durashift schreef: di 09 feb 2021, 23:22 Wat betreft de drukknop voor groen licht: hopelijk komt er ook een lus in de wegdek, want anders wordt het telkens in en uit de auto stappen..
Dat hoeft niet per sé. Als de drukknop aan de linkerkant staat, zoals ook hier het geval is, dan kan je hem gewoon bedienen terwijl je blijft zitten.

Gebruikersavatar
Coen Tunnel
Voorzitter
Berichten: 29302
Lid geworden op: di 26 apr 2005, 11:39
Locatie: Aan de 🅰2️⃣8️⃣

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Coen Tunnel » wo 10 feb 2021, 10:30

^^ Zul je precies zien dat je ook een keer een Britse bezoeker krijgt. :duck:


Durashift
autoweg
Berichten: 1153
Lid geworden op: zo 04 feb 2018, 15:32

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Durashift » wo 10 feb 2021, 11:10

Coen Tunnel schreef: wo 10 feb 2021, 1:44
Durashift schreef: di 09 feb 2021, 23:22 ^^ de wettelijke details ken ik niet. Wel ken ik een voorbeeld van zo'n constructie bij Molenhoek (onder Malden) waar zelfs een waarschuwingslicht aan de de vri staat gekoppeld voor inrijdend verkeer.
Dat is deze situatie neem ik aan?
Ja, maar wat hier nog niet op de foto staat is dat waarschuwingslicht voor linksaf slaand verkeer, dus vanuit de richting Mook. Het rechtdoorgaand verkeer op beide rijstroken hebben tegelijk groen, net als het fietspad, en dan knippert dus dat waarschuwingslicht, wat op de vri arm zit gemonteerd vanuit de richting Malden.

A3jaan schreef: wo 10 feb 2021, 7:13 Bedankt voor de reacties.
Ik hoop dat er nog meer komen. Vooral van situaties waar de uitritten geen stoplicht hebben.
@ Durashift. Wat is de locatie van het tankstation waar geen stoplicht staat?

Rhenen:

https://www.google.nl/maps/@51.9573002, ... 312!8i6656

Leersum:

https://www.google.nl/maps/@52.0128355, ... 312!8i6656

Gebruikersavatar
Coen Tunnel
Voorzitter
Berichten: 29302
Lid geworden op: di 26 apr 2005, 11:39
Locatie: Aan de 🅰2️⃣8️⃣

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Coen Tunnel » wo 10 feb 2021, 12:12

^^ Ik ben daar meermaals langs gereden, maar die situaties in Rhenen en Leersum zijn me nooit zo opgevallen. Ongetwijfeld zitten die tankstations daar al decennia, al voor er verkeerslichten waren, want dit was de oude rijksweg van Utrecht naar Arnhem via Wageningen. Maar mijn hemel, dit voldoet toch niet meer aan de hedendaagse veiligheidsnormen... Dit moet je toch niet willen? :schrikreactie:


Durashift
autoweg
Berichten: 1153
Lid geworden op: zo 04 feb 2018, 15:32

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Durashift » wo 10 feb 2021, 12:24

^^ het gaat nog steeds goed, ken er geen echte ongevallen van in de laatste jaren. In de praktijk 'piept' er altijd wel eentje voor als het groen licht voor doorgaand verkeer aanspringt.

Op een verkeerslicht zit ik ook niet te wachten.. komt er nog een stroom bij die in de cyclus aangesloten moet worden..

Gebruikersavatar
mavas
2x5 autosnelweg
Berichten: 16353
Lid geworden op: do 31 mar 2005, 17:27
Locatie: Zuid-Kennemerland

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door mavas » wo 10 feb 2021, 12:36

Deze uitrit naar een winkel is ook niet aangesloten op de hele kruising: https://www.google.nl/maps/@52.3801281, ... 384!8i8192
Noord-Hollandse wegen, dé site voor ontwikkeling van de provinciale wegen in Noord-Holland
Bezoek ook eens de Wegenwiki, dé wiki voor verkeer

Attietattie
2x4 autosnelweg
Berichten: 12593
Lid geworden op: ma 04 aug 2008, 15:19
Locatie: Almere

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Attietattie » wo 10 feb 2021, 12:42

Mooi, al die voorbeelden. Maar staat er iets over in de boeken (Mavas)? ;)
'De beste verkeersdrempel is vriendelijkheid' - Loesje

Egbert
autoweg
Berichten: 1785
Lid geworden op: do 27 okt 2011, 8:10

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Egbert » wo 10 feb 2021, 14:25

Coen Tunnel schreef: wo 10 feb 2021, 12:12
Maar mijn hemel, dit voldoet toch niet meer aan de hedendaagse veiligheidsnormen... Dit moet je toch niet willen? :schrikreactie:
Waarom niet? Het zijn invoegende bewegingen met erg weinig volume en ik neem aan met een voorrangsbord. Dat jij geen verkeerslicht hebt en voorrang moet verlenen aan anderen die wel verkeerslichten hebben maakt het toch niet gevaarlijk? Hoogstens vraag je je af waarom ze stil staan terwijl je denkt dat ze voorrang hebben.
Volgens mij zijn er wel meer situaties waar slechts één van de kruisende wegen verkeerslichten hebben. Ik kan me er zo geen voor de geest halen maar ik weet zeker dat ik ze tegen gekomen ben.

Attietattie
2x4 autosnelweg
Berichten: 12593
Lid geworden op: ma 04 aug 2008, 15:19
Locatie: Almere

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Attietattie » wo 10 feb 2021, 15:41

Egbert schreef: wo 10 feb 2021, 14:25Hoogstens vraag je je af waarom ze stil staan terwijl je denkt dat ze voorrang hebben.
Plus dat ze ineens gaan rijden op het moment dat jij denkt vrij baan te hebben. En diegene die gaat rijden, kan ook een fietser betreffen aan de overkant van de straat die natuurlijk niet om zich heen kijkt, alvorens de rijbaan over te steken. Dus dat is dan op de plek waar je net een beetje op snelheid bent gekomen. :shutup:

Nee, ik ben hier niet dol op.
'De beste verkeersdrempel is vriendelijkheid' - Loesje

Gebruikersavatar
Vinny
4x5 autosnelweg
Berichten: 38205
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 12:52
Locatie: Friesland

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Vinny » wo 10 feb 2021, 15:52

Zal steeds als niet wenselijk, maar een andere oplossing is niet mogelijk/kost te veel geld dus kan wel worden bestempeld door de wegbeheerders.
Let op: Sarcasmemodus over een lengte van 10 kilometer.

Gebruikersavatar
Rene
Secretaris
Berichten: 36056
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 11:48
Locatie: Noord-Holland

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Rene » wo 10 feb 2021, 17:04

A3jaan schreef: di 09 feb 2021, 22:47Vraag 2:
Is in deze situatie een verkeerslicht op de particuliere uitrit perse nodig? Het RVV voorziet er toch al in dat bestuurders vanuit een uitrit al het overige verkeer voorrang moet geven? De ontwerper stelt dat de plaatsing o.b.v. wettelijke regelgeving een vereiste is. Want, op een geregeld kruispunt moet alles wat op het kruisingsvlak aansluit ook d.m.v verkeerslichten geregeld zijn. Is dat zo en zo ja, waar zou dat terug te vinden zijn?
Een wettelijke eis zou moeten zijn opgenomen in de Regeling verkeerslichten, maar ik kan niet een dergelijke eis daarin terugvinden.
In de regeling wordt verwezen naar NEN 3322 en NEN 3384, maar bij bekijken van de normen in nenconnect kom ik tot de conclusie dat daar voor deze situatie geen eis in staat.
In de Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens is niets opgenomen over deze situatie.

Voor het plaatsen van een VRI is geen verkeersbesluit noodzakelijk. Echter tegen het besluit tot plaatsing kan wel beroep op grond van de Algemene wet bestuursrecht open staan.

Vraag dus in elk geval op welke specifieke wet- of regelgeving (inclusief artikelnummers) men die bewering baseert.
Bereikbaar op emailadres: secretaris [at] wegenforum.nl (zonder spaties, en met apestaartje i.p.v. [at])

Gebruikersavatar
Victor
autoweg
Berichten: 1183
Lid geworden op: di 01 mar 2005, 21:39
Locatie: Oosterhout

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Victor » wo 10 feb 2021, 18:26

A3jaan schreef: wo 10 feb 2021, 7:13 Nog als toelichting op het plan:
De VRI op de T-kruising is niet gepland vanwege de verkeersintsensiteit. De enige reden is dat het vrachtverkeer vanaf de poot van de T-kruising ruim baan moet hebben. Zelfs het voetpad aan de overkant moet gebruikt worden. Als hij eenmaal optrekt, moet hij ook door kunnen rijden, want hij passeert ook een spoorwegovergang (parallel aan de doorgaande weg) en wil niet dat de oplegger daar blijft staan.
Het punt is dat die gelegenheid/ruimte hem niet altijd geboden wordt. Het doorgaande verkeer heeft niet altijd de hoffelijkheid of begrip om even te stoppen. Er is geen fysieke ruimte om de kruising aan te pakken.
Ik ben inmiddels wel nieuwsgierig geworden waar dat het is :)
Heb je misschien een Google Maps link?

Gebruikersavatar
boe!
2x5 autosnelweg
Berichten: 16785
Lid geworden op: di 19 jul 2005, 20:02
Locatie: Leusden

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door boe! » wo 10 feb 2021, 18:49

A3jaan schreef: di 09 feb 2021, 22:47 Plan:
Het plan is om op een kruispunt, binnen de bebouwde kom, een verkeersregelinstallatie te gaan plaatsen. Een particulier erf heeft een uitrit binnen het kruisingsvlak. De uitrit is ter hoogte van een te plaatsen verkeerslicht. De openbare weg en het verkeer is vanaf de uitrit goed te overzien. Toch voorziet het plan er in dat ook op de particuliere uitrit een verkeerslicht geplaatst gaat worden, incl. een drukknop om groen licht te ‘vragen’. Gesteld wordt dat dit vanwege wettelijke regelgeving zo moet. Als bewoner en gebruiker van de particuliere uitrit zie ik meer last dan gemak.
Dit lijkt een beetje op de situatie die wij in Leusden hadden voordat de N226 werd gereconstrueerd. De drie uitritten rechts hadden allen een eigen verkeerslichtje met drukknop.
:arrow: https://www.google.nl/maps/@52.1214842, ... 656?hl=nl

N235
dorpsstraat
Berichten: 127
Lid geworden op: do 26 jun 2014, 21:23

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door N235 » wo 10 feb 2021, 19:14

Vinny schreef: wo 10 feb 2021, 15:52 Zal steeds als niet wenselijk, maar een andere oplossing is niet mogelijk/kost te veel geld dus kan wel worden bestempeld door de wegbeheerders.
Dus als ik het draadje goed begrijp hebben we hier iemand wiens uitrit aan een vri geregelde kruising zit en die geen licht wil hebben bij het oprijden en ons vraagt om te kijken naar mogelijkheden het plaatsen van een vri te vermijden?

Durashift
autoweg
Berichten: 1153
Lid geworden op: zo 04 feb 2018, 15:32

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Durashift » wo 10 feb 2021, 21:25

^^^ Het is nu nog geen geregelde kruising.. dat moet er komen en wel voor vrachtverkeer dat geen gelegenheid krijgt om van de T kruising weg te rijden, het spoor over.

Qua veiligheid speelt er dus wel wat.

A3jaan
zandpaadje
Berichten: 8
Lid geworden op: di 09 feb 2021, 22:31

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door A3jaan » wo 10 feb 2021, 21:46

Dat laatste is juist. Hier een link naar de situatie: https://earth.app.goo.gl/8p2auA

Gebruikersavatar
Wouter N14
Moderator
Berichten: 19626
Lid geworden op: vr 08 jul 2005, 12:56
Locatie: Roosendaal

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Wouter N14 » wo 10 feb 2021, 22:06

^^ Google Maps is een stuk praktischer. Streetview: https://goo.gl/maps/ratm7x3izoRUuNNL8
Het mooiste overkomt je, het minste is bedacht. Freek de Jonge

A3jaan
zandpaadje
Berichten: 8
Lid geworden op: di 09 feb 2021, 22:31

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door A3jaan » wo 10 feb 2021, 22:19

Oké, maar jouw link verwijst naar een andere overweg die al voorzien is van ontruimingslichten. Je ziet daar trouwens een uitrit die in het geregelde kruisingsvlak ligt, maar geen eigen stoplicht heeft.

De Txkruising waar nog geen verkeerslichten staan ligt verderop: https://goo.gl/maps/UE1geJ1gnd3DfSsSA

Peter
2x3 autosnelweg
Berichten: 9710
Lid geworden op: di 01 mar 2005, 8:42
Locatie: Gieten

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Peter » wo 10 feb 2021, 23:04

In de regel maakt men van een uitrit in een VRI-kruising met zeer beperkt gebruik een ongeregelde uitrit constructie. Wie eruit rijdt moet aan iedereen voorrang verlenen en wie erin rijdt ook ( kruising fiets of voetpad). Voor drukkere uitritten (vaak parkeergarages) plaatst men wel vaak lichten. Het kan vaag zijn inderdaad, zeker als de uitrit niet duidelijk gemarkeerd is.
130 km/h ? Dan haalt de trein me nog steeds in ...

A3jaan
zandpaadje
Berichten: 8
Lid geworden op: di 09 feb 2021, 22:31

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door A3jaan » do 11 feb 2021, 7:50

Peter,
Je beschrijft precies mijn voorkeur. In deze situatie (met weinig gebruik) is er al sprake van een uitrit. Maar de plannenmakers zeggen dat vanwege wet- en regelgeving er toch een verkeerslicht moet komen. Vandaar mijn oproep voor een tegengeluid en/of foto’s van praktijksituaties waar een verkeerslicht achterwege gelaten is.

Egbert
autoweg
Berichten: 1785
Lid geworden op: do 27 okt 2011, 8:10

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Egbert » do 11 feb 2021, 7:54

Het lijkt me ook volstrekt overdreven om daar een verkeerslicht te plaatsen. Ook zul je dan lichtoverlast creëeren voor de woningen erachter.
Nogmaals, en ik blijf er bij: de verkeersintensiteit hiervoor is zo laag dat het geen enkel veiligheidsissue kan zijn dat de uitrit niet door een verkeerslicht geregeld wordt en de rest wel.

Gebruikersavatar
mavas
2x5 autosnelweg
Berichten: 16353
Lid geworden op: do 31 mar 2005, 17:27
Locatie: Zuid-Kennemerland

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door mavas » do 11 feb 2021, 9:31

De Regeling Verkeerslichten, waar Rene aan refereerde die verplicht het niet.
Er is daarnaast een Handboek Verkeerslichtenregelingen https://www.crow.nl/publicaties/handboe ... ingen-2014 , maar dat is geen wet of verplichting. Dat handboek is voor de wegbeheerder een hulpmiddel om een kruising te ontwerpen. Mogelijk staat daar in dat elke tak van een kruising opgenomen moet zijn in de verkeerslichtenregeling, maar dan nog steeds geldt dat dit handboek geen enkele verplichting geeft.
Noord-Hollandse wegen, dé site voor ontwikkeling van de provinciale wegen in Noord-Holland
Bezoek ook eens de Wegenwiki, dé wiki voor verkeer

Seat Ibiza
2x2 autosnelweg
Berichten: 5865
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 22:05
Locatie: Ibiza ;-)

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door Seat Ibiza » do 11 feb 2021, 12:00

Ik vraag me ook wel af waarom een volledige VRI daar noodzakelijk zou zijn. Ik zie twee alternatieve opties:

* Afbuigende voorrangsregeling, waarbij verkeer vanaf de spoorwegovergang voorrang heeft met afbuiging naar links
* Een tweekleurig verkeerslicht plaatsen op de weg van rechts (gezien vanaf de spoorwegovergang) dat op oranje en rood gaat op moment dat er een trein nadert / de spoorbomen gaan sluiten) en verkeer afkomstig van de spoorwegovergang zo dus veilig naar links kan

A3jaan
zandpaadje
Berichten: 8
Lid geworden op: di 09 feb 2021, 22:31

Re: Bij een VRI ook stoplichten op een particuliere uitrit?

Bericht door A3jaan » do 11 feb 2021, 12:33

Een afbuigende voorrang zal geen oplossing geven. De truck met oplegger heeft de hele wegbreedte, inclusief het tegenoverliggende voetpad, nodig om de bocht te maken.

Langs dezelfde weg zijn bij 2 vergelijkbare situaties de 2-kleuren ontruimingslichten geplaatst. De wegbeheerder en de politie zien dat die weleens genegeerd worden.
Op deze locatie wil men het vrachtverkeer ‘ gegarandeert’ vrij baan geven zodat de oplegger niet op de spoorwegovergang blijft staan. Daarom geen 2-kleurenlicht, maar 3-kleuren verkeerslichten die een meer dwingend karakter hebben.