[MD] Moldavië - Moldova

[Chris]

Vandaag is 17 kilometer nieuwe M3 in gebruik genomen, genoemd als bypass van Slobozia Mare, maar het is eigenlijk nog meer dan dat, een geheel nieuw tracé vanaf nabij Vulcănești tot aan Giurgiulești, waar de enige haven van Moldavië is. De weg is dus van groot economisch belang. Volgens de berichten zou de M3 tegenwoordig ook grotendeels in goede staat moeten zijn. Eerder is al een bypass van Vulcănești en van Comrat aangelegd. Een bypass van Cimișlia is in aanbouw, daarna zijn er geen grote bebouwde kommen meer tussen Chișinău en Giurgiulești.

[Afrit13]

Volgens de berichten zou de M3 tegenwoordig ook grotendeels in goede staat moeten zijn.

De opgeknapte delen wel. De 2x2-delen zijn echter nog een ouderwetse Sovietweg met dito kwaliteit en onderhoud. De overgang daartussen was ook vrij abrupt.

[Chris]

Een lokale weg is gemoderniseerd. De investeringen in het Moldavische wegennet schuiven langzaam door naar de G-wegen, dit zijn de lokale wegen. Veel van die wegen hadden sinds de jaren '70 geen serieus onderhoud meer gehad.

Săiţi ligt in het zuidoosten van Moldavië, bij de Oekraïense grens.

[Chris]

In het noorden van Moldavië is 10 kilometer van de R8.1 tussen Arionești en Otaci gerenoveerd.







Op de achtergrond de Oekraïense stad Mohyliv-Podil's'kyi

[Chris]

Er is een aanbesteding uitgeschreven voor de planuitwerking van 125 kilometer autosnelweg, tussen Ungheni en Budești. De autosnelweg wordt in de documenten de 'A8' genoemd, hetzelfde nummer als het traject in Roemenië.

Het eindpunt Budești ligt ten oosten van Chișinău. De autosnelweg zou dan noordelijk van Chișinău langs lopen.

De A8 is voorzien als een autosnelweg die uiteindelijk naar Odesa in Oekraïne verloopt. De status van Transnistrië is echter een belemmering. Er zijn tekenen dat Transnistrië niet meer levensvatbaar is sinds 2022 en vooral sinds 2025 en dat integratie in Moldavië steeds meer als reële optie wordt gezien.

Het eindpunt Budești laat dit open. Het geeft de mogelijkheid om de A8 oostwaarts door te trekken via Tiraspol naar Odesa, maar ook om het oorspronkelijke plan naar de grensovergang Palanca uit te voeren. Dit maximale scenario zou de bouw van 320 kilometer autosnelweg betekenen, met een kostenraming van € 1,2 miljard. Ter vergelijking: de Moldavische staatsbegroting bedraagt € 5 miljard, dus dit kan de Moldavische regering onmogelijk zelf opbrengen. Dat is alsof Nederland een snelweg van 100 miljard euro zou gaan bouwen.

[Vinny]

Er is een aanbesteding uitgeschreven voor de planuitwerking van 125 kilometer autosnelweg, tussen Ungheni en Budești. De autosnelweg wordt in de documenten de 'A8' genoemd, hetzelfde nummer als het traject in Roemenië.

Daar zijn niet zoveel voorbeelden van: wegen die over de grens hetzelfde nummer dragen.

[Palance]

De meeste E-wegen

[Vinny]

Je moet hier op het forum ook nooit een te korte zin schrijven:

SPOILER: TOON

---

Wegen die tot een continentaal systeem horen uitgezonderd, die bijv. Europese E en Aziatische A routenummers hebben...

[MaartenE]

x2-1 voor de E34/A67.

[Palance]

De Kroatische A3 loopt bv over in de Servische A3. En de Duitse A4 in Poolse A4.

[Chris]

De Roemeense A8 heet ook de 'Autostrada Unirii' (Eenheidssnelweg). In Moldavië zie ik die naam niet gebruikt worden, maar dat ze hetzelfde nummer gebruiken is wellicht ook wel een hint. In Moldavië lijkt de interesse erin ook wel toe te nemen.

[GuteFahrt]

In het noorden van Moldavië is 10 kilometer van de R8.1 tussen Arionești en Otaci gerenoveerd.

(...)
Op de achtergrond de Oekraïense stad Mohyliv-Podil's'kyi


(...)

Benieuwd of men daar nog vóór Otaci naar verwijst en hoe dat gestuurd wordt. Voorheen (of nog steeds) via Unguri:



Dat wat eronder staat heb ik nog niet kunnen vinden. Mohyliv-Podil's'kyi heeft/had zo'n 30.000 inwoners.

[Jeff]

Vind het anders wel beter om te lezen dat in ieder geval het papierwerk gedaan wordt.
Letland lijkt daarentegen wel mooie plannen te tonen en vervolgens iedere keer erbij te schrijven: Hier is geen geld voor (en daarmee zelfs niet te starten met het papierwerk). Zelfs de Letse buurtjes zijn daar wel een beetje klaar mee.

[duikgek89]

Dat wat eronder staat heb ik nog niet kunnen vinden. Mohyliv-Podil's'kyi heeft/had zo'n 30.000 inwoners.

Volgens mij refereert dat aan het klooster van Kalarashovka.
Even een ruwe slordige transliteratie:
Monastyr -> klooster
Svjato-Uspensij -> Heilige - Maria Hemelvaart (of iets dergelijks, ik ben niet thuis in het Christendom)
Kalarashovka.

https://maps.app.goo.gl/1MTV76oTaLu7Bq8i8

[GuteFahrt]

Dat moet het wezen inderdaad. Dank.

[Chris]

https://moldovainvest.eu/en/internation ... re-and-so/

Moldavië gaat het land bestuurlijk herindelen. Er zijn nu 32 raions en 3 speciale gemeenten: Chișinău, Bălți en Bender, en twee autonome gebieden; Gagaoezië en Transnistrië.

Het probleem is dat de bevolking van Moldavië zeer snel krimpt, waardoor de raions te weinig inwoners hebben om alle diensten te kunnen blijven aanbieden. De grootste raions (buiten Chișinău en Bălți) halen nog niet de 80.000 inwoners en een groot aantal maar 30.000 tot 50.000 inwoners. In veel plattelandsraions is steeds minder economische activiteit omdat de bevolking in de werkzame leeftijd naar Chișinău of Europa is verhuisd. Daardoor blijven plattelandsgebieden over met een zeer hoog aandeel bejaarden. De VN definieert 14% van de bevolking boven de 65 jaar als zijnde 'vergrijsd' en bijna alle raions zitten op het dubbele daarvan.

Onder de 30.000 inwoners is een raion te klein om de gezondheidszorg en andere overheidsdiensten nog te financieren. Steeds meer raions gaan onder deze grens zakken de komende 10 tot 20 jaar. 6 zitten er al onder en 5 zitten daar maar een paar duizend vandaan.

Men wil het dus hervormen en de raions opheffen en vervangen door drie regio's: Noord, Centrum en Zuid. Dit heeft ook gevolgen voor het wegbeheer, het zou kunnen betekenen dat het beheer van lokale wegen professioneler wordt. De G-wegen worden door de raions beheerd, maar grotendeels door de nationale regering gefinancierd.

De huidige raions:

[traveldude]

Het lijkt me een achteruitgang voor de lokale governance. Een te groffe en grootschalige indeling, tenzij er alsnog met kleinere deelgebieden daarbinnen wordt gewerkt.

[Willem]

Je moet toch wat: die bevolkingskrimp daar is echt serieus.

[Chris]

Het probleem is dat deze raions zeer kleine begrotingen hebben, sommigen nog geen € 10 miljoen per jaar, dat ook bijna helemaal opgaat aan personeelskosten. Veel raions hebben maar 100 tot 200 medewerkers volgens de AI chatbots (exclusief leraren en zo). En hun eigen belastinginkomsten zijn zo klein dat bijna de hele begroting een overdracht is van de nationale overheid. En door de kleine bevolking, in combinatie met een zeer lage arbeidsparticipatie, kunnen ze geen gekwalificeerd personeel vinden voor veel taken.

Ik was wat aan het lezen over de arbeidsparticipatie in Moldavië, die is maar 54% van de bevolking tussen 15 en 64 jaar. Dit is deels een vertekend beeld omdat een behoorlijk deel van de bevolking in het buitenland werkt. 1 miljoen Moldaviërs hebben een dubbele nationaliteit van Roemenië en kunnen dus in Roemenië / de EU werken. Nog extremer wordt het beeld als je kijkt naar de verdeling, omdat Moldavië economisch gezien eigenlijk een stadsstaat geworden is, waar meer dan 60% van de totale economie in Chișinău gegenereerd wordt, dus in die landelijke raions is amper een moderne economie.

[traveldude]

Het probleem is dat deze raions zeer kleine begrotingen hebben, sommigen nog geen € 10 miljoen per jaar, dat ook bijna helemaal opgaat aan personeelskosten. Veel raions hebben maar 100 tot 200 medewerkers volgens de AI chatbots (exclusief leraren en zo). En hun eigen belastinginkomsten zijn zo klein dat bijna de hele begroting een overdracht is van de nationale overheid. En door de kleine bevolking, in combinatie met een zeer lage arbeidsparticipatie, kunnen ze geen gekwalificeerd personeel vinden voor veel taken.

Dat snap ik, je kunt het budgetrecht natuurlijk wel op een hoger niveau leggen, maar door een dergelijk groot bestuurlijk gebied wordt ook enorme bestuurlijke afstand gecreëerd. De huidige Moldavische raions komen qua maatvoering ongeveer overeen met bijvoorbeeld de Georgische gemeenten - in zekere zin een vergelijkbaar land. Nou wil ik het daar niet al te rooskleurig voordoen, want ook daar zijn plattelandsgebieden die een demografische krimp kennen dan wel klein qua inwoners zijn, maar de overheidsslagkracht lijkt daar wel te zijn, van onderwijs tot zorg. Misschien ligt dat in wijze van financiering vanuit de hoofdstad. Ik vermoed dat de schaalvergroting die men in Moldavië nu zoekt een zevenmijlslaars is. Praktisch voorbeeld - je kunt inderdaad niet in elk dorp een school aanbieden, maar je kunt de dichtstbijzijnde school ook op niet 20-40 kilometer afstand hebben over lokale wegen. Er zit ergens een grens aan schaalvergroting zonder dat je bewoners dwars gaat zitten in de uitvoerbaarheid.

[Alfa]

Ik had dan toch eerder geopteerd voor een fusie van 2 of 3 raions zodat er van 32 teruggegaan wordt naar 10 à 15 raions. De voorgestelde indeling in 3 regio's gaat wel heel ver. Dan is er eigenlijk geen nut meer in decentralisatie en kan men evengoed alles op nationaal niveau organiseren.

Overigens lijken deze regio's al langer te bestaan: https://en.wikipedia.org/wiki/Northern_ ... ent_Region. Ze heten 'ontwikkelingsregio'. Wel nieuw is natuurlijk de beslissing om de raions op te heven en de bestuurlijke taken bij die 3 regio's onder te brengen.

[Chris]

De R3 net buiten Chișinău. Dit had al 4 rijstroken, maar heeft groot onderhoud gehad en er is zo'n rotonde aangelegd. Je ziet dit asfaltvlakte-ontwerp voor rotondes op meer plekken in Moldavië bij recent aangelegde rotondes.