Mobiliteitsbeleid kabinet Jetten

[Chris]

BNR: Peter Wennink haalt uit naar Heinen: ‘Als ik ASML zo had geleid, bestond het niet meer’

Volgens hem wordt er momenteel geen onderscheid gemaakt tussen eenmalige uitgaven en investeringen die later geld opleveren.

'Het kan op papier slim zijn om het onderhoud van wegen en bruggen op de lange baan te schuiven. Maar als daardoor later een hele nieuwe brug nodig is, kost het alsnog méér geld.'

Juist daarom wil Wennink af van het zogeheten kasstelsel. Daarin worden inkomsten en uitgaven netjes gescheiden, maar kunnen langlopende kosten niet goed worden uitgesmeerd. Wennink kaart aan dat het uitsmeren van de kosten wél kan als je een woning koopt, maar niet bij overheidsuitgaven: 'Voor koopwoningen vinden we dat normaal', zegt Wennink, 'maar bij de rijksoverheid kan dat nu niet.'

Hij heeft een punt. Een miljard op de rijksbegroting is voor infrastructuur hetzelfde als voor de gezondheidszorg. Maar een miljard aan infrastructuur verdient zich op lange termijn terug dankzij economische output, terwijl een miljard aan gezondheidszorg, even cru gezegd, een bejaarde een paar maanden of een jaar langer laat leven. Dit is sowieso een groot ethisch-politiek probleem, de kosten van de vergrijzing komen ten laste van de jongeren en de werkenden. Dat is altijd al zo geweest maar de verdeling is in de afgelopen 25 jaar steeds schever geworden. Men jammert over miljarden aan defensie of infrastructuur, maar niemand heeft het er over dat de AOW nu € 25 miljard per jaar uit de algemene middelen kost terwijl dat in 2000 nog nul was. 25 miljard is bijna een orde van grootte meer dan het tekort op infrastructuur.

[Ds79m]

Uiteraard heeft die man een punt. Het behoeft geen betoog dat een investering in de aanleg van een A35 zichzelf een stuk beter terugverdient dan een uitgave voor de AOW.

Je hebt alleen met problemen te maken. Enerzijds dat de Minister van Financiën ooit een gerespecteerd staatsman was, met ook voldoende persoonlijke kennis van zaken van waar hij mee bezig was. Momenteel hebben we met Heinen op zijn zachtst gezegd niet echt een natuurtalent. En daarvoor met Kaag ook al iemand die er niet geplaatst was voor haar bijzondere economische inzichten. Dan krijg je dus niet dat regeren vooruitzien wordt.

Daarnaast is het lastig uit te rekenen hoeveel de toekomstige baten gaan zijn. Dat een A35 nuttig is, uiteraard, maar hoe nuttig is de vraag. En als je dat in modellen gaat steken met allerlei twijfelachtige aannames, en politici in de huidige tijdsgeest laat beslissen, heb je kans dat het geld naar allerlei onzin gaat als een Zuiderzeelijn of metrolijn naar Schiphol, waar de baten uiteindelijk ook maar heel beperkt van zijn.

[Alfa]

Inderdaad, hoewel die Peter Wennink in de grond overschot van gelijk heeft is zo'n onderscheid maken tussen investeringen die op termijn opbrengen en lopende uitgaven moeilijker dan het lijkt. Want moest zo'n systeem ingevoerd worden kan er op aan dat alle uitgaven dan als 'investering' zullen beargumenteerd worden. Bv bij onderwijs zal men dan zeggen dat het een investering voor de toekomst is. Bij de gezondheidszorg zal men dan zeggen dat het een investering is voor nog meer uitgaven in de gezondheidszorg te voorkomen en voor je het weet is er totaal geen uitgavediscipline meer. Hoe classificeer je bv uitgaven in het leger? Is dat een investering of een eenmalige uitgave?

Je zou dan eigenlijk een onafhankelijke commissie moeten hebben de objectief beoordeelt of een investering daadwerkelijk iets opbrengt. Maar daarmee zitten ze gevaarlijk dicht op het politieke terrein.

[Chris]

Nederland is kennelijk één van de weinige landen die zo'n kasstelsel heeft. Het klopt op zich dat een baten-lastenstelsel niet ineens meer geld oplevert, maar er is al een tijdje kritiek op dat de overheidsbegroting een vreemde eend is in Europa.

Nederland had een robuuste infrastructuurfinanciering met het infrastructuurfonds (nu: mobiliteitsfonds) en het MIRT. Maar men heeft alle toekomstige gereserveerde financiën voor projecten gebruikt voor tegenvallers op lopende projecten. Wat je één keer kan doen, en dan is het geld op. Wat nu dus het geval is. En daarnaast kan je onderhoud ook niet eindeloos uitstellen. Dat is in 2010-2015 gebeurd vanwege de financiële crisis, maar uitgesteld onderhoud is nu omgeslagen in achterstallig onderhoud, daarom is er ineens zoveel tegelijk. Ook hier stuit de boekhoudkundige werkelijkheid op de limieten van de echte wereld.

[Alfa]

Duitsland hanteert van oudsher een strikt kasstelsel voor de federale begroting (Bundeshaushalt), maar combineert dit met strenge regels rondom het aangaan van financiële verplichtingen voor latere jaren (Verpflichtungsermächtigungen).

Maar de meeste landen werken inderdaad met een transactiestelsel waarin de uitgave wordt geboekt in welk jaar de economische prestatie geleverd werd. Maar ook in dat systeem bestaat het probleem dat je investeringen niet echt kan afschrijven op langere termijn.

[Durashift]

(..)

Je hebt alleen met problemen te maken. Enerzijds dat de Minister van Financiën ooit een gerespecteerd staatsman was, met ook voldoende persoonlijke kennis van zaken van waar hij mee bezig was. Momenteel hebben we met Heinen op zijn zachtst gezegd niet echt een natuurtalent. (..)

Heinen zit er als een VVD'er.

Vanochtend een stukje met Bas Erlings (ooit campagnestrateeg voor Rutte) die juist ook de MP aanspoort om met de juiste pet op aan tafel te gaan zitten:

(..)De bestuurders hebben het zichzelf moeilijk gemaakt, vertelt campagnestrateeg Erlings in Sven op 1. "Omdat ze meerdere petten op hebben. Kijk, in mijn tijd, de Rutte-jaren, voerden fractievoorzitters de onderhandelingen. Nu heb je Yeşilgöz die als minister moet strijden voor Defensie, maar ook voor de partij waar ze leider van is. Elke VVD-bewindspersoon komt naar haar toe. 'Kun je me helpen?' Ze moet opkomen voor het VVD-geluid, terwijl je bezig bent om het als kabinet met elkaar voor elkaar te krijgen, het land in beweging te houden."

Nog opmerkelijker is de rol van Jetten, aldus Erlings. "Hij zit daar als minister-president, dus moet ervoor zorgen dat iedereen in het kabinet een beetje tevreden is. Ook moet hij de oppositiepartijen geven wat ze nodig hebben. Tegelijkertijd moet hij het D66-geluid verdedigen, omdat hij de enige D66'er aan tafel is. Het is een rare mix van belangen." (..)

https://www.nporadio1.nl/nieuws/politie ... t-afzetten


Ik mis eerlijk gezegd ook wel het geluid / de aanwezigheid van Jetten. Hoor of zie 'm niet echt, eigenlijk.. of komt dat door mijn 'bubbel'?

Anderzijds las ik van 't weekend ook nog dat onze belastingdienst nog steeds niet klaar is met een functionerend IT landschap dat een belastinghervorming / aanpassing aan kan, zodat er maar beperkte 'knoppen' overblijven voor Financiën om aan geld te komen.


Maar ja, zoals ik een TLN woordvoerder vanochtend hoorde zeggen: investeringen in infrastructuur, zodat transport (weg, spoor, water ) door kan blijven gaan op een efficiënte manier is van levensbelang voor alle andere dingen die dit kabinet wil. Uitbreiden Defensie, woninbouw, etc.. daar is allemaal (ook) transport voor nodig en als dat er steeds moeilijker kan komen, worden deze kabinetsdoelen ook niet gehaald.

Duss, wát is nu het probleem om de staatsschuld wat verder op te laten lopen en daarmee die tekorten op de begroting kleiner te maken, zo ook Defensie. Waardoor er op andere ministeries minder bezuinigd hoeft te worden. Echt, de generaties na ons profiteren daarvan.

Andersom gesteld: hebben 'wij' nu aantoonbaar last van aangegane schulden uit het verleden, door kabinetten?
Ik denk eerder dat er nu last ontstaat van het NIET aangegaan zijn van (doelmatige) schulden om zaken op tijd aan te pakken.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Dan heb je nog de fiscalisering van de AOW. Daar zijn sommige politieke partijen best wel voorstander van, in bepaalde mate, maar volgens mij zijn veel kiezers daar nog lang niet 'rijp' voor om daarin een omslag in het denken te maken. Maar ja, zo'n 'simpel' rekensommetje als Chris maakt wordt vanuit de politiek ook niet benoend, dat helpt dan niet, denk ik.

[Kaaiman]

Jetten is totaal kleurloos geworden. En tevens niet de staatsman die boven de partijen moet blijven staan. Qua zichtbaarheid en als kapitein van het schip onderhand toch wel net zo bleek als Schoof... Het is nu qua wat er uitgedragen en voor elkaar gekregen wordt meer het kabinet-Yesilgöz dan het kabinet-Jetten.

Dat lijmen en slijmen deed Rutte dan toch echt beter. Daar kreeg hij kritiek op vanuit zijn eigen partij, dat hij te makkelijk compromissen sloot door VVD-belangen op te offeren. Maar hij begreep tenminste wel beter dat hij er voor het grotere belang zat en niet alléén voor de VVD. En dat lukte hem op de een of andere manier zonder zijn VVD-veren te verliezen.

Ik ben bang dat we de kabinetten Schoof en Jetten straks op één hoop kunnen vegen qua chaos en patstellingen. En wat is de gemene deler? Juist: enfant terrible Yesilgöz van de VVD.

[Vinny]

Het is denk ik gewoon de stuurloosheid waar het land in is gevallen, nadat de oude zuilen zijn geknapt, ergens in de jaren '90. Het is steeds wel de bal bij één persoon leggen, terwijl eigenlijk niemand echt levert op zijn terrein.

Duss, wát is nu het probleem om de staatsschuld wat verder op te laten lopen en daarmee die tekorten op de begroting kleiner te maken, zo ook Defensie. Waardoor er op andere ministeries minder bezuinigd hoeft te worden. Echt, de generaties na ons profiteren daarvan.

Je moet dingen natuurlijk ook breder bekijken dan alleen de staatsschuld. Mensen hebben ook een hypotheek bijvoorbeeld. De schuld als getal is het probleem niet; het probleem is dat je rente moet gaan betalen en dat kost financiële ruimte. Of je krijgt inflatie, dat kan natuurlijk ook. Dan verdeel je de pijn ook onder burgers (het is zoals ze op BNR wel eens kort door de bocht zeggen: een verkapte belastingverhoging).

[Chris]

De Nederlandse staatsschuld is laag, dus er is heus wel ruimte om te kunnen investeren zonder elders een ministerie te hoeven kapotbezuinigen. Zeker in infrastructuur, omdat dit de economie faciliteert en het toekomstig verdienvermogen zeker stelt, dit in tegenstelling tot vele terugkerende uitgaven in het sociale domein.

Nederland lijkt wel een beetje op het Duitsland van 10 jaar geleden: liever de infrastructuur en de toekomst van het functioneren van Nederland kapotbezuinigen dan de staatsschuld te laten oplopen. Nou ben ik ook voor solide overheidsfinanciën, maar er moet toch ruimte zijn voor dit soort eenmalige uitgaven? Het gaat op de totale begroting ook niet om absurd grote bedragen. En vanuit de 5% van defensie moet 1,5% toegekend worden aan infrastructuur, maar dat is enkel zinvol als het extra uitgaven zijn, in plaats van de infrabegroting met datzelfde percentage te verlagen.

Voor 2026 staat er € 4,4 miljard op de begroting voor het hoofdwegennet. Dat is 0,35% van het BBP.

[Ds79m]

Ja, en je kan de verhouding tussen GDP en schuld natuurlijk ook verbeteren door het GDP te vergroten. Wederom geldt hier dat je moeilijk kan meten in hoeverre een investering in infrastructuur dat precies verbetert, ook omdat de buurlanden nou niet bepaald een jofele infrastructuur hebben liggen en dus geen alternatief zijn op dat gebied. Maar een investering in het beter functioneren van het land, zou bij deze beperkte schuld een no-brainer moeten zijn.

[Durashift]

Ja..

Maar ja.. VVD (maar ook in de kern het CDA) wil meer compensatie voor de Box 3 wetsaanpassing die Stas. Elco Eehrenberg (D66) in juni voor akkoord kreeg (door o.a. Heinen) las ik in de Volkskrant daarstraks: 10 miljard heeft de VVD daarvoor op de begroting gezet i.p.v. de 4 miljard en dus blijft er bijna niks over als wisselgeld voor de steun van Jesse Klaver. CDA en D66 zijn daar nu voor gaan liggen, de hakken in het zand (wat ze tijdens de coalitieonderhandelingen hadden moeten doen toen de VVD aanschoof en de zaak ff herschreef.. naar mijn mening,

[Chris]

De details van de begroting voor 2027 zijn uitgelekt: https://nos.nl/artikel/2629262-bezuinig ... -uitgelekt en https://www.rtl.nl/nieuws/politiek/arti ... astructuur

Over mobiliteit / infra:

Om rechtse oppositiepartijen als JA21 en de SGP tegemoet te komen, is het kabinet bereid de korting op de benzineaccijnzen nog een jaar langer in stand te houden. Voor het onderhoud van wegen en bruggen trekt de coalitie 1,5 miljard extra uit. Er is daarvoor de komende jaren een tekort van 80 miljard euro.

Tegelijkertijd een bericht dat de benzine nog nooit zo duur is geweest met € 2,67 per liter. Ik typ dit vanuit Slovenië waar ik vanmiddag voor € 1,62 heb getankt. Over korting gesproken...

Volgens RTL Nieuws gaat die € 1,5 miljard over de periode 2029-2035 bij elkaar. Dat is een druppel op de plaat. Zoiets moet er minstens elk jaar bij om een begin te maken om dat achterstallig onderhoud weg te werken.

[Jeff]

@Chris: Zoals je eerder, overigens terecht, opmerkte: het gaat om uitstel van alle inflatiecorrecties die niet zijn doorgevoerd (gem. 1,5 cent exc btw per liter)

Dat zou betekenen dat er voor zo'n 8 tot 10 aan belasting er nog bovenop moet

[sanderl]

Het is blijkbaar de standaard reflex geworden in dit land, je hoort het echt overal. (Iets) minder belasting is direct sUbSiDiE of KoRtInG.

[Chris]

Ik vraag mij af of Nederland het enige land is waar de accijns elk jaar verhoogd zou moeten worden. Het kan verklaren waarom de benzine hier zoveel duurder is geworden dan veel andere landen. Alhoewel Duitsland ook wel ontspoord is, maar dat schijnt ook vanwege de lage waterstand op de Rijn te zijn.

Italië was voorheen ongeveer even duur of zelfs iets duurder dan Nederland maar momenteel is het tientallen centen lager. Misschien is daar ook 'accijnskorting'.

[Ds79m]

Volgens RTL Nieuws gaat die € 1,5 miljard over de periode 2029-2035 bij elkaar. Dat is een druppel op de plaat. Zoiets moet er minstens elk jaar bij om een begin te maken om dat achterstallig onderhoud weg te werken.

Dat is dus 200 miljoen per jaar. Met een tekort van 80 miljard gaat het wel even duren voor dat gat is opgevuld.

Op zichzelf goed dat ze een meevaller elders doorsluizen naar deze plek waar geld nodig is. Maar het geeft nog niet bepaald de indruk dat de noodzaak van grootschalige investeringen in Den Haag ook is doorgedrongen.

[Jeff]

Zelfs die 200 miljoen durf ik te betwisten als een "natte vinger met een kleine onderbouwing". Ik zie zelf veel meer NL platen in BE bij de tankstations en met de verplichte belastingmaatregel voor de zakelijke rijder zal er nog minder brandstof verbruikt gaan worden.

Minder brandstofverkoop = minder belastinginkomsten, maar ter gelijker tijd zal de "korting" ook minder kosten.

[Ds79m]

Dit staat dus los van de accijnzen. Dit is het bedrag dat eenmalig wordt toegevoegd aan het budget voor onderhoud.

[traveldude]

Ja, en je kan de verhouding tussen GDP en schuld natuurlijk ook verbeteren door het GDP te vergroten.

Zeker, tot je je bedenkt dat ons GDP eigenlijk al behoorlijk opgepompt is met economische waarde die hier helemaal niet wordt omgezet/gecreëerd. De boekwaarde van Ikea e.c. is natuurlijk fantastisch voor onze virtuele begrotingsbalans, maar als die besluiten ineens ergens anders hun papieren HQ te vestigen (zonder dat er bij ons daadwerkelijk iets veranderd aan productiewaarde), lopen we evengoed op papier leeg, en zitten we met een groot probleem tav onze begrotingsbalans. Daarom wordt er ook altijd zo nerveus gedaan over de mogelijke verhuizing van een HQ van een multinational, dat qua werkgelegenheid e.d. eigenlijk nauwelijks iets doet. Het gaat natuurlijk niet om de prestige, maar om de papieren waarde achter het HQ.

Ik zeg niet dat het aantrekken van dergelijke bedrijven slecht is, zeker niet, maar de vraag is wel hoeveel meer aantrekken werkelijk dienstig is en niet eerder een risicofactor kan worden. Het substantieel vergroten van het BNP kan bijna alleen maar met zulke trucs. Of zie ik nog een potentieel gouden ei over het hoofd? Grote energieslurpende datacentra voor de hoogwaardige AI industrie, nog meer chipmakers?

[Ds79m]

Dat is zeker een potentieel risico. Maar dat staat verder natuurlijk wel los van het feit dat een krakkemikkige infrastructuur slecht voor de economie is.

[mavas]

Om rechtse oppositiepartijen als JA21 en de SGP tegemoet te komen,

Staat dit er echt zo?!?! Om rechtse partijen tegemoet te komen? Mijn god, we weten gelijk waar de prioriteiten liggen van dit kabinet...
Gaat dit ooit nog goedkomen?

[Durashift]

och, dit zal meer duiding zijn.. ergens bij de sociale paragraaf zal wel staan om de linkse oppositie tegemoet te komen wordt de ingeboekte bezuiniging voor de (voorgenomen) verhoging van de AOW leeftijd uit de begroting gehaald.

Noch de linkse noch de rechtse oppositie is er tevreden mee, hoorde ik al, dus wat dat betreft komt men geen stap verder.

[waldo79]

Tekent zo'n verklaring ook niet de interne verdeeldheid van de coalitie?

[captain007]

Op zichzelf goed dat ze een meevaller elders doorsluizen naar deze plek waar geld nodig is. Maar het geeft nog niet bepaald de indruk dat de noodzaak van grootschalige investeringen in Den Haag ook is doorgedrongen.

Het is denk ik gewoon tijd dat er gewoon hoofdassen (snelwegen, vaarwegen en spoorlijnen) jarenlang afgesloten gaan worden vanwege kapotte bruggen of dijklichamen, bedrijven massaal het land verlaten en de belastinginkomsten nog verder opdrogen. Het is echt niet te doen om nu te zien wat er in Den Haag gebeurd. Die zijn allemaal met zichzelf bezig en niet bezig met het besturen van een land. Wie er ook allemaal rondloopt daar, ik heb er geen vertrouwen in dat het goed gaat komen daar. En als er een ramp gebeurd wordt er waarschijnlijk weer ergens een paar miljoen als tissue gegeven en gaan we weer verder door met de orde van de dag.

[waldo79]

Er wordt enorm theater gemaakt over non-problemen en vooral elkaar de loef afsteken in plaats van samenwerkend problemen op te lossen.

[Chris]

Noch de linkse noch de rechtse oppositie is er tevreden mee, hoorde ik al, dus wat dat betreft komt men geen stap verder.

Dat is gewoon theater. De partijen zijn er niet voor de kiezer of het landsbelang, maar alleen voor zichzelf. Dus ze gaan een wedstrijdje verplassen wie het hardst kan roepen dat de begroting onaanvaardbaar is. Partijen van links tot rechts drijven enkel op ophef en niet de inhoud. En vervolgens gaan ze jammeren hoe het politieke klimaat zo is verziekt.

[Schelpenpaadje]

Er wordt enorm theater gemaakt over non-problemen en vooral elkaar de loef afsteken in plaats van samenwerkend problemen op te lossen.

Vooral op rechts wordt door partijen een beeld gecreëerd alsof democratie betekent dat je altijd je zin kunt krijgen. Zo lang geen partij de absolute meerderheid heeft zul je altijd compromissen moeten sluiten om meerderheden te vinden.

Je ziet dat nu ook weer met Mona Keijzer. De zoveelste die roept "ja anderen voor mij hebben dit ook beloofd, maar ik ga het regelen". Niet alleen is dit een garantie op teleurstelling bij kiezers, de partijen op rechts zijn ook in een onderlinge race beland wie zich maar het hardst kan afzetten tegen links.

De VVD was in de tijd van Rutte nog bereid om te praten met partijen ter linkerzijde. Nu zij een dramatische verkiezingsnederlaag hebben afgewend met de belofte niet met PRO te willen praten, betaalt het land de prijs dat zij niet op die belofte terug durven komen.

Zo lang tenminste één coalitiepartij niet bereid bent om moeilijke compromissen te sluiten en keuzes te maken die pijn doen, krijgen we nog meer uitstel op dossiers die al jaren vast zitten.

Jetten 1 begint steeds meer op Schoof 2 te lijken.

[Ds79m]

Tsja, als de VVD zo’n probleem is, kan de rest van de kamer die partij prima negeren natuurlijk. Een cordon sanitaire eromheen en doorgaan met de 128 welwillende kamerleden. Of desnoods PVV, FVD en BBB er ook nog bij, dan heb je nog steeds een ruime meerderheid. Maar dan zal toch snel blijken dat het met de bereidheid samen te werken ook bij die anderen reuze tegenvalt.

En zelfs als ProN nu nog akkoord gaat na een paar punten binnengehaald te hebben, is er geen enkele reden om aan te nemen dat dat het startsein is om verstandig langetermenbeleid te gaan voeren, waarbij het een kwestie van tijd is voor we kunnen genieten van een gerepareerde en verbeterde infrastructuur, een einde aan het stikstofgezeur, een oplossing voor de asielcrisis en de afgebouwde tien nieuwe steden, om maar wat te noemen.

[omNOMNOMNOM]

Noch de linkse noch de rechtse oppositie is er tevreden mee, hoorde ik al, dus wat dat betreft komt men geen stap verder.

Dat is gewoon theater. De partijen zijn er niet voor de kiezer of het landsbelang, maar alleen voor zichzelf. Dus ze gaan een wedstrijdje verplassen wie het hardst kan roepen dat de begroting onaanvaardbaar is. Partijen van links tot rechts drijven enkel op ophef en niet de inhoud. En vervolgens gaan ze jammeren hoe het politieke klimaat zo is verziekt.

Dit is simpelweg het resultaat van het huidige minderheidskabinet. Met Pro erbij was er een regering geweest met een meerderheid in beide Kamers, maar dat wilde de VVD niet, en dus zitten we nu met de huidige sores. Wat hadden mensen dan gedacht? Dat zo'n constructie een succes zou worden? Uiteindelijk is ook dit gerommel een symptoom van de electorale stagnatie waarin de Nederlandse kiezer het land heeft gestort. Het politieke landschap is volledig gefragmenteerd en voor ruime meerderheden is nergens meer draagvlak te vinden.

[Kaaiman]

Dat ligt vooral aan de VVD van nu. In het verleden was de VVD altijd uiteindelijk wel met wat mitsen en maren bereid om met de PvdA te regeren. Paars, Rutte II, enz. Dat had deze ronde ook gewoon gekund, als ze niet zo'n PVV(D)-profiel hadden willen nastreven.