Discussie bewegwijzering in NL (NBA)

[paolie]

ja, maar hoe weet ik dan of ik er ook gewoon kan tanken? Er komen steeds meer solitaire laadstations zonder regulier tankstation. Roevenpeel is een mooi voorbeeld. Hier heeft het volgens jouw logica er toch alles van weg dat je er ook gewoon benzine kan tanken. Niet dus:

https://maps.app.goo.gl/Sk2LW5RGV1CK4mps7

Je ziet het zeskantje trouwens soms op de gekste plekken terug op bestaande borden. Vaak ook helemaal niet.

[Autostrada]

Persoonlijk vind ik het ook een klucht dat er in Europa weer allerlei brouwsels en probeersels op de borden komen.
Waarom geen eenduidig icoon dat aangeeft dat je er je auto kunt laden?

En inderdaad, voor VZP's waar alléén geladen kan worden, moet je niet met het icoon van een benzinepomp gaan werken - dit zaait verwarring.
Je kunt zeggen wat je wilt over het Franse icoontje - maar het is voor iedereen duidelijk dat je bij deze Aire alleen kunt laden, en niet tanken https://maps.app.goo.gl/gL5biwV8uSsctpad6
De Fransen passen dat consequent toe, een benzinepomp icoon voor benzine, en een EV icoon voor laadpalen.

De Belgen maken dezelfde fout, neem bijvoorbeeld het Fastned station bij Gentbrugge, hier kun je dus alleen laden, en niet tanken - 95% kans dat mensen dat niet snappen op basis van dit bord https://maps.app.goo.gl/M8EN2WPrEMxTHuv36

[Rein]

Zelfs als je dit laatste voorbeeld toelicht en ik vervolgens op de SV link kijk dan heb ik alsnog moeite om dat bord te interpreteren. Het is volledig contra-intuïtief, zelfs als je net drie seconden ervoor een toelichting hierop hebt gelezen. Het lijkt me duidelijk wat dan het effect is bij een weggebruiker die hier met 120 km/h nadert.

[Pino]

Persoonlijk vind ik het ook een klucht dat er in Europa weer allerlei brouwsels en probeersels op de borden komen.
Waarom geen eenduidig icoon dat aangeeft dat je er je auto kunt laden?

Dat is geen klucht, dat is simpele realiteit die feitelijk al zo oud is als de eerste internationale verkeersverdragen. Eerst komen landen met hun eigen oplossingen voor een behoefte die opkomt in het verkeer. Dan erkennen ze dat internationale harmonisatie nodig is en schieten ze dingen in op de gebruikelijke internationale verkeersplatforms. En dat kost dan even, maar die harmonisatie zal er vroeg of laat wel komen. In de tussentijd is het goed mogelijk dat landen ook een beetje bij elkaar gaan shoppen - dat op die manier bijvoorbeeld het Franse systeem een beetje leidend gaat worden binnen Europa.

Het internationale verkeersplatform zal vermoedelijk niet de EU zijn. Ik zou verwachten dat dingen eerder worden afgestemd binnen de verkeersoverleggen van UNECE. Dan gaat het misschien ooit nog het Verdrag van Wenen in, maar in de tussentijd krijg je dan misschien een protocol of informelere harmonisatie. Maar over de EU gesproken: ook binnen de EU loopt harmonisatie nooit anders - het begint altijd met verschillen die tussen landen ontstaan, gevolgd door de erkenning dat dat op de binnenmarkt hinderlijk is en pas dan beginnen de overleggen.

Verder trouwens volkomen met je eens over het gebruik van een pomp-symbool op plekken waar alleen geladen kan worden. Doe dan maar wat de Fransen doen, al werkt die Franse combinatie dan dus ook wel weer zo dat je feitelijk twee symbolen nodig hebt voor plekken die zowel laden als brandstof aanbieden.

[Wouter N14]

Een blauwe zeshoek rechtsbovenin is elektrisch, zo simpel is dat.

Wat is daar simpel aan? De kleur blauw noch de vorm van een zeshoek zegt ook maar iets over wat je er wel of niet kunt doen. En waterstof gaat nooit zo groot worden dat je het op deze manier moet compliceren.

[paolie]

Zelfs als je dit laatste voorbeeld toelicht en ik vervolgens op de SV link kijk dan heb ik alsnog moeite om dat bord te interpreteren. Het is volledig contra-intuïtief, zelfs als je net drie seconden ervoor een toelichting hierop hebt gelezen. Het lijkt me duidelijk wat dan het effect is bij een weggebruiker die hier met 120 km/h nadert.

precies. Nederland, België en Duitsland hebben alledrie dezelfde fout gemaakt op dat vlak.

[Autostrada]

Verder trouwens volkomen met je eens over het gebruik van een pomp-symbool op plekken waar alleen geladen kan worden. Doe dan maar wat de Fransen doen, al werkt die Franse combinatie dan dus ook wel weer zo dat je feitelijk twee symbolen nodig hebt voor plekken die zowel laden als brandstof aanbieden.

Het combineren van de icoontjes is de perfecte redenatie vanuit de benzine-rijder.

De benzine-rijder zal het jeuken of er een EV lader beschikbaar is bij een tankstation. De benzinerijder is ook gewend dat hij kan tanken bij elke VZP langs de weg waar meer dan alleen een P is. De benzine-rijder stopt ook wel eens zonder te tanken, om de plassen of koffie te halen. De benzine-rijder rijdt vrijwel nooit “tot het gaatje”, dwz tot oranje lampje gaat branden en dan nog even verder.
De benzine-rijder heeft dus weinig behoefte aan een duidelijk herkenbaar symbool.

Dan de EV rijder. Die is niet gewend dat hij overal kan (snel)laden. Moet zichzelf bij elke VZP de vraag stellen: dat ik hier kan tanken is aannemelijk, maar kan ik ook laden? Maakt doorgaans veel meer stops om te laden tov de benzinerijder, en vindt het dus des te belangrijker dat élke stop - ook om de plassen of koffie te halen- nuttig gebruikt kan worden door te laden. Rijdt vaak tot een laag accupercentage en heeft dus behoefte aan duidelijke informatie over waar geladen kan worden, en waar de volgende locatie is om te laden.

Frankrijk slaagt met hun duale opzet wat mij betreft met vlag en wimpel.
De benzine-rijder krijgt wat hij wil, zonder dat hij last heeft van ‘clutter’
De EV-rijder weet exact wat hij kan verwachten, bij de aire waar hij langs rijdt, maar óók wat hij op de volgende aire kan gaan verwachten

In Nederland is het bijna een gok. De EV rijder moet goed opletten wat voor details er in de pictogrammen verwerkt zitten. De benzine—rijder wordt per abuis een parkeerplaats op gestuurd zonder tankstation. En het systeem is niet gericht op duidelijke informatieverschaffing voor beide verkeerstypes.

Twee icoontjes is m.i. de enige manier.

[Via]

Ben ik met je eens. Volgens mij makkelijk te ondervangen door het blauwe symbool zoals bij Roevenpeel te ontdoen van de slang.

In Nederland heb je natuurlijk nog wel vaak de toevoeging 'Fastned' of 'Shell + stekker' in de logo-regel bij het servicebord.

[Pino]

Een verschil in betekenis tussen vergelijkbare symbolen met en zonder slang gaat het nooit worden. Een te klein detail om op te pikken op hoge snelheid. Of misschien beter: je kunt het wel oppikken, maar je bent er in je verwachtingspatroon zo niet mee bezig dat het langs je heen zal gaan. Vrees dat ook de stekker in een service-regel in die zin wat aan de krappe kant is.

Verder trouwens volkomen met je eens over het gebruik van een pomp-symbool op plekken waar alleen geladen kan worden. Doe dan maar wat de Fransen doen, al werkt die Franse combinatie dan dus ook wel weer zo dat je feitelijk twee symbolen nodig hebt voor plekken die zowel laden als brandstof aanbieden.

Het combineren van de icoontjes is de perfecte redenatie vanuit de benzine-rijder.

[...]

Twee icoontjes is m.i. de enige manier.

Guilty as charged, namelijk benzine-rijder. Maar ik had met mijn vorige post niet meer in gedachten dan de vrij droge conclusie dat je over twee symbolen praat - en dan kun je de rest wel enigszins uittekenen vanuit een perspectief van schaarse ruimte op een bord, benodigd materiaal etc. Het was niet bedoeld om een stelling in te nemen.

De huidige behoeften van een EV-rijder zoals je die omschrijft kan ik goed begrijpen. Wat ik nog wat lastiger vind, is dat bewegwijzering er in principe staat voor een behoorlijk lange tijd. En wat gaat er in de nabije toekomst precies gebeuren op deze markt? Stations die alleen maar laadruimte aanbieden is hoe Fastned de wereld graag ziet; die verzetten zich nogal tegen hoe de Shells van deze wereld het voor zich zien, met bestaande pompen die er ook laadcapaciteit aanbieden (waarbij je dan zou verwachten dat het aantal laadplaatsen met tijdsverloop omhoog zal gaan ten koste van pompen). Welke kant dat uitgaat? Misschien is het wel zo dat het duale symbool erop voorsorteert dat verzorgingsplaatsen die beide aanbieden de standaard gaan worden. Maar dat is denk ik ook nog niet met zekerheid te zeggen.

Daarnaast: juist doordat de EV-rijder zo goed moet opletten, plant die meestal ook beter vooruit en zijn apps (al dan niet ingebouwd in je EV) veel belangrijker. Dus je kunt wel zeggen dat de bewegwijzering niet aansluit op de behoeften van een EV-rijder, maar zullen diens apps niet vrijwel per definitie beter zijn dan wat bewegwijzering ooit kán aanbieden? En in hoeverre moet de bewegwijzering daarop aansluiten?

Nogmaals: dit is geen debat waarin ik even stelling wil innemen. Het is misschien wel een debat dat eens gevoerd zou moeten worden, waarbij dan ook de basis wordt meegenomen dat wat je nu op borden neerzet nog twintig jaar het wegbeeld zal bepalen. Inclusief dat een symbool mogelijk even verouderd gaan aanvoelen als de zwart-groene tanksymbolen van ooit, die aangaven dat er loodvrij kon worden getankt.

[Autostrada]

Daarnaast: juist doordat de EV-rijder zo goed moet opletten, plant die meestal ook beter vooruit en zijn apps (al dan niet ingebouwd in je EV) veel belangrijker. Dus je kunt wel zeggen dat de bewegwijzering niet aansluit op de behoeften van een EV-rijder, maar zullen diens apps niet vrijwel per definitie beter zijn dan wat bewegwijzering ooit kán aanbieden? En in hoeverre moet de bewegwijzering daarop aansluiten?

De apps in de auto zijn, in mijn ervaring, erg goed. Maar de bewegwijzering is, ook in mijn ervaring, juist voor EV rijders cruciaal.
Als je dat voorbeeld van de Franse aire neemt, deze dus https://maps.app.goo.gl/hyZYL4qqjZFU4yQM8 en de volgende scenarios neemt:
- we rijden hier op weg naar Nederland, de hele route is via de app ingepland. De auto geeft aan, ga hier laden, de accu is nog 8% vol. In één oogopslag zie ik, “ah, oké, maar over 13 km kan ik weer laden, we zitten net lekker in de flow, die pak ik gewoon nog even mee, en een lege accu krijg ik niet op die 13km”
- we hebben trek in lunch (uit de koelbox), maar kan ik hier ook laden? Overduidelijk ja
- iemand moet plassen, de app geeft aan nog 75km tot de volgende lader, maar ach, hier kunnen we ook laden, dan maar even plassen

En even verderop https://maps.app.goo.gl/oxw5Rbe9SKxLCaQ56
- we hebben erge trek, hier hebben ze een restaurant, maar kan ik er ook laden? De app geeft aan dat we over 31km moeten laden, maar zit daar dan ook een restaurant?

Overigens zie je al hoeveel minder duidelijk een geïntegreerd icoon werkt, ten opzichte van twee iconen. Vergelijk:
https://maps.app.goo.gl/oxw5Rbe9SKxLCaQ56
https://maps.app.goo.gl/n6QwjnKuqXPDMid77

Geloof me - met 130km/h is dit echt een wereld van verschil
De eerste is er neer gezet door de bril van een benzine rijder
De tweede snapt wat de EV rijder wil zien

Het Franse systeem is dus toch niet perfect, omdat men ook weer tendeert naar het integreren van de pictogrammen (en het dus priegelwerk wordt)

[paolie]

en doordat het symbool in Nederland bedacht is vanuit het oogpunt van de benzinerijder, heeft die benzinerijder daar paradoxaal genoeg straks het meeste last van. Want er komen steeds meer laadstations zonder traditioneel tankstation erbij. Maar dat valt uit het huidige symbool nauwelijks af te leiden.
Het symbool is bedacht vanuit de gedachte dat benzine altijd aanwezig is en laden een toevoeging is op het assortiment. Net zoals vroeger de LPG toevoeging. Die tijden zijn echter veranderd.

[Coen Tunnel]

Op het Belgische bord betekent het symbool: alléén elektrisch laden.

Waarom een zwart én een blauw tanksymbool?

Dat vroeg ik mij ook al vaker af. In Duitsland gebruiken ze precies hetzelfde symbool.
https://www.auto-medienportal.net/bild/ ... r-autobahn

Ik vond dat best verwarrend. Twee of drie jaar terug zag ik dit bord: https://www.google.com/maps/@50.9395808 ... FQAw%3D%3D

Ik ben hier in het verleden wel vaker gestopt en ik dacht: ach, is hier nu ook een tankstation gebouwd? Niet dus.

[paolie]

ja precies, het is mij dus ook al een keer overkomen. En in Nederland loop je bijvoorbeeld hier datzelfde risico:
https://maps.app.goo.gl/LKR5JzDrikfeSyzx5

[Pino]

Overigens zie je al hoeveel minder duidelijk een geïntegreerd icoon werkt, ten opzichte van twee iconen. Vergelijk:
https://maps.app.goo.gl/oxw5Rbe9SKxLCaQ56
https://maps.app.goo.gl/n6QwjnKuqXPDMid77

Geloof me - met 130km/h is dit echt een wereld van verschil
De eerste is er neer gezet door de bril van een benzine rijder
De tweede snapt wat de EV rijder wil zien

Ik snap dat, maar belangrijker lijkt me niet dat perspectief, maar dat het eerste bord gewoon één gegeven niet heeft wat voor de EV-rijder wel belangrijk is. Want waar het erom gaat "kan ik dan hier laden", geeft de onderste regel [+EV] duidelijkheid. Die voldoende leesbaar is - misschien niet al op 200 meter van het bord, maar goed genoeg. Vergelijkbaar met de +GPL-regel die er ook staat en waar de weggebruikers die dat aangaat al sinds lang vóór de opkomst van navigatiesystemen vrij redelijk op gaan. Alleen zoals je al uitlegde wordt de keuze om hier wel of niet te laden óók gekleurd door de afstand naar de volgende laadmogelijkheid. En de "31 km" onder het tanksymbool vertelt je daarover helemaal niets. Laat staan de mogelijkheid dat er misschien zelfs wel eerder een laadpaal komt.

Vind ik uiteindelijk ook een belangrijker gegeven dan dat er over 31 kilometer zowel een restaurant komt als automaten, maar dat loopt een beetje over in een algemenere gedachte dat ik de Franse voorwegwijzers van aires altijd wel heel gedetailleerd vind op "volgende keer dat je deze voorziening tegenkomt" en dat daarbij het bredere plaatje een beetje uit beeld verdwijnt. De borden D48 zouden ze ook wel een beetje meer op EV-laden moeten indelen.

[Rene]

De Nederlandse benadering was erop gericht dat er geen extra pictogram op de borden zou moeten komen. In veel gevallen zou dat namelijk grotere borden betekenen, of wat de Duitsers doen: veel kleinere picto's toepassen die dus slechter herkenbaar zijn op afstand.

Daarbij is gebruik gemaakt van de ruimte in het pictogram die vrij was gekomen omdat LPG niet meer werd geduid.
Het is puur een kwestie van wennen dat iemand de positie van elektrisch op het pictogram te weten komt. Er is ook wetenschappelijk onderzoek naar gedaan voordat het is ingevoerd.

[paolie]

het gaat om het omgekeerde. Het is nu voor de benzinerijder niet meer duidelijk of er getankt kan worden.
Ik heb zo het vermoeden dat die insteek totaal niet in de onderzoeken meegenomen is.

[Coen Tunnel]

ja precies, het is mij dus ook al een keer overkomen. En in Nederland loop je bijvoorbeeld hier datzelfde risico:
https://maps.app.goo.gl/LKR5JzDrikfeSyzx5

Daar is het hele symbooltje dan nog blauw, maar in Duitsland staat er een zwart pompje voor en een blauw pompje achter. Net zo subtiel als vroeger het groene pompje om aan te geven dat er loodvrije benzine werd verkocht. Maar in Duitsland staan er twee pompjes, zwart en blauw, en moet je aan het blauwe pompje en de stekker aan het zwarte pompje maar afleiden dat het om laadpalen gaat, en geen brandstof.

[Autostrada]

het gaat om het omgekeerde. Het is nu voor de benzinerijder niet meer duidelijk of er getankt kan worden.
Ik heb zo het vermoeden dat die insteek totaal niet in de onderzoeken meegenomen is.

Dat komt door het achterwege laten van een duidelijk onderscheid in de pictogrammen.
De Zwitserse oplossing:
https://maps.app.goo.gl/ntyiscBXkrDfcH2L6

Versus

https://maps.app.goo.gl/aneFyF6obL1bBxgC6

[nederland24]

Gewoon een apart vlak voor een tankstation en een apart vlak voor een laadstation. Dat is veel overzichtelijker.

[paolie]

ja precies, het is mij dus ook al een keer overkomen. En in Nederland loop je bijvoorbeeld hier datzelfde risico:
https://maps.app.goo.gl/LKR5JzDrikfeSyzx5

Daar is het hele symbooltje dan nog blauw, maar in Duitsland staat er een zwart pompje voor en een blauw pompje achter. Net zo subtiel als vroeger het groene pompje om aan te geven dat er loodvrije benzine werd verkocht. Maar in Duitsland staan er twee pompjes, zwart en blauw, en moet je aan het blauwe pompje en de stekker aan het zwarte pompje maar afleiden dat het om laadpalen gaat, en geen brandstof.

Het Duitse en Belgische symbool is inderdaad al helemaal lastig. Maar ook het Nederlandse. Er staat een symbool van een blauwe brandstofpomp, inclusief slang met vulpistool, en dan moet ik als weggebruiker maar snappen dat, omdat het blauw is, het juist géén brandstofpomp maar een laadpaal is? Mij ontgaat iedere logica.

[Pino]

Helemaal eens. Maar als de vrij economische beslissing is genomen dat er geen symbool bij mag komen wanneer er een tankstation met laadmogelijkheid is, kun je nergens anders eindigen dan daar.

[paolie]

ik vermoed dat de optie laadmogelijkheid zonder tankstation gewoon een compleet blinde vlek is geweest toen men hier over nadacht.

[Pino]

Vervolggedachte, die nog wel recht zou doen aan de “geen grotere borden of kleinere symbolen”-gedachte:
- een specifiek symbool gebaseerd op bijvoorbeeld het Franse voor laadmogelijkheid zonder pomp
- de zwart-blauwe combinatie voor een vzp waar beide worden aangeboden
- alleen de zwarte pomp voor brandstof zonder laden

Dat past binnen de bordeconomie als geschetst door René. Er komt dan een symbool bij wanneer op een verder onbemande verzorgingsplaats laadmogelijkheid ontstaat, maar op borden met alleen een P-symbool is daarvoor ruimte.

[Rene]

Gewoon een apart vlak voor een tankstation en een apart vlak voor een laadstation. Dat is veel overzichtelijker.

En een apart veld voor waterstof, en eentje voor CNG/LNG, en nog een apart veld voor...

Kortom: grotere borden of flink kleinere pictogrammen. Het eerste willen de wegbeheerders niet. Het tweede komt de duidelijkheid allesbehalve ten goede.

Probleem is dat in veel EU landen maar wat aangefrot is, onder druk van de elektrische lobby.

De zwarte zuil staat cf Verdrag van Wenen voor brandstoffen. Degenen die hiervan afwijken, die maken de fout.

[Rene]

Maar ook het Nederlandse. Er staat een symbool van een blauwe brandstofpomp, inclusief slang met vulpistool, en dan moet ik als weggebruiker maar snappen dat, omdat het blauw is, het juist géén brandstofpomp maar een laadpaal is? Mij ontgaat iedere logica.

De blauwe schaduw staat alleen voor de verkrijgbaarheid van schonere energie, zonder specificatie. Dat was al in 2015 ingevoerd. Maar de electrische lobby vond dat onvoldoende.

De vormen van de symbooltjes zijn niet toevallig gekozen. Wie wel eens een gas tankt zal het ruitje ook op de pompinstallatie zijn tegengekomen. En wie wel eens bij een laadpaal staat, moet ook de zeshoek zijn tegengekomen. Net zoals brandstoftankers een vierkantje hebben met daarin bv E10 of B7. Dit is conform de EU richtlijn voor energieaanduidingen.

Voor de kleuren is aangesloten bij de praktijk: elektrisch=blauw en waterstof=groen gas. Verder is er de vaste positie binnen het pictogramveld. Waardoor zelfs kleurenblinden ermee uit de voeten kunnen.

Gewoon een kwestie van wennen.

Geen extra pictogramvelden, geen kleinere pictogrammen, en niet hoeven te turen naar miniscule onderdelen van een pictogram. Wie elektrisch wil laden hoeft op afstand maar te scannen of er rechtsboven de schaduwzuil een teken staat. That's it.

[paolie]

Ik snap hoe het werkt voor de elektrische lader. Maar die doelgroep ben ik niet. Ik ben benzinerijder. Dáár zit mijn probleem. Ik rij verzorgingsplaatsen op in Nederland, Duitsland en België omdat ik een tankstationsymbool gezien heb, en dan blijkt er helemaal geen tankstation te zijn. Alleen maar wat laadpalen.

[waldo79]

Het is wat maar tanken langs de hoofdwegen laat ik voor wat het is afgezien van die enkele plek waar je niet een poot wordt uitgedraaid.

[Vinny]

Ik snap hoe het werkt voor de elektrische lader. Maar die doelgroep ben ik niet. Ik ben benzinerijder. Dáár zit mijn probleem. Ik rij verzorgingsplaatsen op in Nederland, Duitsland en België omdat ik een tankstationsymbool gezien heb, en dan blijkt er helemaal geen tankstation te zijn. Alleen maar wat laadpalen.

Voor electrische rijders is het volgens mij belangrijker om nauwgezet hun route te plannen omdat de actieradius vaak wat beperkt is en de mogelijkheden om bij te laden in sommige gebieden ook te wensen overlaat.

Dat gezegd hebbend: juist faciliteiten laten zich goed plannen met apps en in car systemen. Op de bewegwijzering kan volstaan worden met simpele symbolen. Wellicht is het verstandig om een aparte waarschuwing in tekst er bij te doen als de voorzieningen minimalistisch zijn. Tegenwoordig valt me op dat de meeste rustplaatsen langs snelwegen wel een volledig voorzieningenaanbod hebben, dus als het dat niet is, is het bijzonder.

[Chris]

Tegenwoordig valt me op dat de meeste rustplaatsen langs snelwegen wel een volledig voorzieningenaanbod hebben, dus als het dat niet is, is het bijzonder.

In Nederland is het beleid om VZPs zonder voorzieningen te sluiten, maar langs sommige routes zijn er nog redelijk wat. In het buitenland zijn VZPs zonder tankstation echter wel veel gebruikelijker. Daar is duidelijkheid nog wat belangrijker. Dit soort beslissingen (WC, pauze, shop, tanken) is juist bij uitstek iets wat je niet neemt enkel op basis van een navigatiesysteem.

[Pino]

Geen extra pictogramvelden, geen kleinere pictogrammen, en niet hoeven te turen naar miniscule onderdelen van een pictogram. Wie elektrisch wil laden hoeft op afstand maar te scannen of er rechtsboven de schaduwzuil een teken staat. That's it.

Ik denk inderdaad dat een blauwe schaduw op een zwart symbool beter werkt voor een tankstation met laadmogelijkheid dan het Franse zwarte symbool met een +[EV-symbool] eronder.

Maar Paolie heeft gewoon gelijk waar hij zegt dat dat een systeem is dat is ontworpen voor het tankstation dat alles aanbiedt. Dat blijkt niet de realiteit te zijn geworden. Waarbij ik niet alleen denk aan de grote Fastneds en Tesla Superchargers, maar ook aan simpele losse laadpalen waarvoor je in het (lokale) straatbeeld ook wel eens een symbooltje zou willen gebruiken. Alleen die blauwe rechthoek mag dan technisch juist zijn, het moeten maken van een onderscheid op basis van de kleur blauw of zwart werkt cognitief niet. Niet met 100+ km/h, maar ook niet wanneer je door een drukke binnenstad tuft.

Als ik naar de huidige markt kijk, had de EV-lobby in 2015 een punt. Maar toen nog veel minder voorzienbaar, en ook nu geldt dat bepalende elementen over tien jaar weer anders kunnen liggen.