[F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Moderator: Moderatoren

Gebruikersavatar
Chris
Moderator
Berichten: 75871
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 15:19
Locatie: NL

[F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Chris » zo 03 dec 2023, 13:30

Het schiereiland Cotentin is het noordwestelijk deel van Normandië, de grootste stad is Cherbourg.

Ik heb daar in mei rondgereden en het viel mij op dat veel hoofdwegen kaarsrecht verlopen, meer dan elders in Frankrijk, zeker omdat dit gebied niet zo leeg of vlak is als bijvoorbeeld in Midden-Frankrijk. En de meeste van dit soort wegen zijn nooit echt belangrijke routes geweest.

Ik kon niet vinden wat er zo achter zit, maar veel wegen zijn wel ooit een route nationale geweest, de meeste daarvan zijn in 1973 alweer gedeclasseerd.

Wegen met opvallend rechte tracés:
* D572/D972 Bayeux - Saint-Lô
* D650 Cherbourg - Les Pieux
* D673 Avranches - Granville
* D900 Saint-Lô - Lessay
* D901 Cherbourg - Barfleur
* D902 Barfleur - Valognes
* D924 Villedieu-les-Poêles - Granville
* D971 Carentan - Coutances
* D975 Villedieu-les-Poêles - Avranches

Afbeelding

Ik heb wat foto's van de D901 (Cherbourg - Barfleur) en D902 (Barfleur - Valognes) gemaakt.

Afbeelding
D901 Cherbourg - Barfleur 01 by European Roads, on Flickr

Afbeelding
D901 Cherbourg - Barfleur 06 by European Roads, on Flickr

Afbeelding
D901 Cherbourg - Barfleur 09 by European Roads, on Flickr

Afbeelding
D902 Barfleur - Valognes 04 by European Roads, on Flickr

Afbeelding
D902 Barfleur - Valognes 05 by European Roads, on Flickr

Afbeelding
D902 Barfleur - Valognes 10 by European Roads, on Flickr

Afbeelding
D902 Barfleur - Valognes 12 by European Roads, on Flickr

Mundial
stadsweg
Berichten: 334
Lid geworden op: za 11 jun 2016, 19:18

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Mundial » zo 03 dec 2023, 14:42

Ik ben eens wat oude kaarten gaan bekijken op de website van de Bibliothèque Nationale de France (hun digitalisatieproject Biblioteca Gallica.
Om te beginnen de kaart van Cassini, de eerste volledige kaart van het Franse grondgebied (1756-1815) en daar zie je het traject van sommige routes niet al te veel afwijkt van hun traject vandaag. Als we bv. de D650 nemen, die ging toen al door Benoitville (vandaag Benoistville) en buitenom langs Sotteville.

Ik heb nu niet zo veel tijd maar ik ga er later nog wel eens uitgebreider naar kijken.

Pino
4x3 autosnelweg
Berichten: 21784
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 9:17
Locatie: Sesamstraat

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Pino » zo 03 dec 2023, 15:10

^^ Het lijken inderdaad oudere wegen; ik kwam zo vlug bijvoorbeeld deze kaart uit 1914 tegen. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b ... .item.zoom

Nu laat het landschap hier natuurlijk lange rechte wegen toe, maar op veel vergelijkbare plaatsen zie je dan toch dat wegen van oudsher de verkaveling volgden en van dorp naar dorp gingen, wat samen voor veel kronkeliger wegen zorgde. In die zin zou ik eens moeten zoeken naar de landschappelijke geschiedenis van de regio. Vergelijkbaar met Les Landes wellicht?

Gebruikersavatar
Chris
Moderator
Berichten: 75871
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 15:19
Locatie: NL

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Chris » zo 03 dec 2023, 15:20

Het gebied is toch wel wat glooiender (soms aardig steil) en meer bewoond en gecultiveerd dan Les Landes.

De voormalige N13 lijkt ook wel vrij recht te zijn aangelegd, maar dat tracé is op grote stukken opgegaan in de nu 2x2 N13. Daardoor valt dat niet zo meer op.

Pino
4x3 autosnelweg
Berichten: 21784
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 9:17
Locatie: Sesamstraat

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Pino » zo 03 dec 2023, 16:23

^^ Landschappelijk is het absoluut anders. Waar ik op doelde was dat Les Landes grootschalig ontgonnen is, en dat de omvang van dat project ergens wel terugkomt in de kaarsrechte wegen daar. Dus of er hier wellicht ook iets grootschaligs zou kunnen spelen.

Als ik zo vlug over internet blader: je hebt in de regio wel wat gebieden die van oudsher moerassig waren, maar dat verklaart allemaal wat minder het totale plaatje. Over het gebied rond Barfleur lees ik dat men in de regio al in de vroegmoderne tijd begon met rationaliseren van de landbouw. Speelde daar een vorm van ruilverkaveling of communale gronden wellicht? Hoe dan ook ben ik de rechte wegen ook al tegengekomen op kaarten van halverwege de 18e eeuw.

Gebruikersavatar
harry
Wegnummerfotograaf
Berichten: 22748
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 12:09
Locatie: Leipendam

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door harry » zo 03 dec 2023, 16:25

Het doet me denken aan de Brunehault-wegen, verder naar het noorden.
Dat zijn Romeinse wegen. Zou dat hier ook niet kunnen?
wegnummers.nl foto's van genummerde wegen (o.a. NBA) en van plaatsnaamborden
--Harry.

Pino
4x3 autosnelweg
Berichten: 21784
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 9:17
Locatie: Sesamstraat

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Pino » zo 03 dec 2023, 16:53

^^ Kaartje van de Romeinse wegen in de regio: http://histoiredelamanche.free.fr/carte3.htm. Hier nog een gedetailleerd artikel over de noord-oostelijke punt van het schiereiland, waarin Valognes wordt neergezet als een regionaal centrum uit Romeinse tijd. De D901 en D902 hebben zeker voorgangers uit Romeinse tijd, maar ze liggen meestal net parallel aan de oude routes.

Wat dat betreft: wat er in Romeinse tijd lag zegt relatief weinig over hoe de bewuste wegen de (vroeg)moderne tijd haalden. Tegenover de zeer zichtbare Brunehault (nog lang een van de hoofdverbindingen tussen Parijs/Kanaalhavens en het Rijnland) staan vele Romeinse wegen die simpelweg vergraven raakten in het landschap. Zie nader https://www.landesgeschichte.uni-goetti ... oman-roads Ruimtelijke ontwikkelingen binnen regio’s na de Romeinse tijd en het opkomen van nieuwe steden en regeringscentra droegen daar vaak aan bij - vandaar dat ik begon over de landbouw in de regio.
Laatst gewijzigd door Pino op di 05 dec 2023, 10:05, 1 keer totaal gewijzigd.

Gebruikersavatar
Vinny
4x5 autosnelweg
Berichten: 41252
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 12:52
Locatie: Friesland

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Vinny » ma 04 dec 2023, 19:58

Kaarsrechte wegen zijn toch niet voorbehouden aan Cotentin? Je ziet dat in heel Frankrijk. Wellicht is het de invloed van Napoleon.

Off topic: Ik zie dat Cherbourg blijkbaar door het leven gaat als 'Cherbourg-en-Cotentin'. Is dat nieuw?
Let op: Sarcasmemodus over een lengte van 10 kilometer.

Pino
4x3 autosnelweg
Berichten: 21784
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 9:17
Locatie: Sesamstraat

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Pino » ma 04 dec 2023, 20:16

^^ 2016 lees ik, toen de oude gemeente fuseerde met wat omliggende gemeentes uit de toenmalige intercommunale.

Ik laat het verder aan Chris om te vertellen wat hem zo opviel aan het wegennet hier en wat hem tot de vraag bracht. Mij verbaast hij niet enorm: wat jij omschrijft als de invloed van Napoléon lijkt me iets dat vooral ziet op de grote doorgaande wegen die kaarsrecht zijn waar het kon, terwijl je hier praat over veel kleinere wegen. Wegen die in 1933 werden aangewezen als RN, dus dat kleine belang. En dat zijn nou doorgaans wegen waar je die lange rechtstanden maar zelden ziet.

Hier lijkt het erop dat de rechtstanden er trouwens al ruim vóór Napoléon waren; zie de posts hierboven. Ook op grote RNs zijn de globale alignementen meestal al onder het Ancien Régime ontstaan trouwens. Zoals wel vaker ontvangt de keizer meer eer dan op zijn plaats is in het moderne Frankrijk - maar dat stuk Franse wegengeschiedenis is echt iets voor een andere draad.

Gebruikersavatar
Chris
Moderator
Berichten: 75871
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 15:19
Locatie: NL

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Chris » ma 04 dec 2023, 20:28

Dat hier veel minder belangrijke wegen ook zo kaarsrecht zijn aangelegd, zou dat misschien te maken hebben met de ligging van het Cotentin schiereiland, en dat er misschien een militair belang achter zat?

De Fransen hebben heel wat conflicten met de Engelsen gehad tot de 18e eeuw: https://en.wikipedia.org/wiki/Anglo-French_Wars

Maar ik ben niet goed genoeg bekend met de details van al die conflicten en of snel transport over het schiereiland wellicht belangrijk was in die tijd. Pas-de-Calais lijkt het niet in die mate te hebben.

Wimpie25
2x2 autosnelweg
Berichten: 6760
Lid geworden op: wo 16 mei 2012, 13:12
Locatie: Aarschot

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Wimpie25 » ma 04 dec 2023, 21:52

Het doet me eerlijk gezegd wat denken aan Vlaanderen. Waar veel van de toenmalige rijkswegen ook al kaarsrecht waren aangelegd. Lang voordat gemotoriseerd verkeer echt een ding was. Daar heb ik ook nooit de echte reden achter geweten.

Pino
4x3 autosnelweg
Berichten: 21784
Lid geworden op: ma 28 feb 2005, 9:17
Locatie: Sesamstraat

Re: [F] Kaarsrechte wegen op het schiereiland Cotentin

Bericht door Pino » ma 04 dec 2023, 22:54

^^ Op die Vlaamse vraag kan ik je wel een antwoord geven. Daar praat je voor een aanzienlijk deel over de steenwegen die in de 18e eeuw werden aangelegd op initiatief van de overheid. Voor die vroege vorm van wegenbouw waren lange rechtstanden lekker makkelijk bouwen (en uiteindelijk waren de rechtstanden ook weer nooit zo lang dat de kromming van de aarde een rol ging spelen); in directe lijnen van kerktoren naar kerktoren was ideaal voor de landmeter. Men kon het zich bij die overheids-projecten kennelijk ook veroorloven om dwars door verkaveling heen te bouwen.

Maar waar België zijn rechtstanden dus ergens te danken heeft aan vroege vormen van georganiseerde wegenbouw (zoals je die ook ziet op plaatsen waar Romeinse wegen nog terugkomen in het moderne wegennet) zijn op veel andere plaatsen in West-Europa lange rechtstanden uitzonderlijker. Dat draait deels om de in het autotijdperk opgekomen gedachte dat lange rechtstanden een hypnose-effect kunnen hebben op automobilisten, maar deels dus ook om het feit dat wegen toch des te vaker zijn ontstaan langs de lijnen van verkaveling en het totale landschap. En dan valt dit schiereiland dus op. Geen gekende geschiedenis van wegenbouw in de vroegmoderne tijd, wel opvallende rechtstanden.

Cotintin het heeft tijdens de Frans-Engelse oorlogen wel wat te verduren gehad (bron). Kan zijn dat vernieling en leegloop in het gebied de aanleiding hebben gevormd voor een frisse start in de regio waarbij toen meteen is besloten dat lange rechte wegen zin hadden. Die er deels ook wel lagen vanuit de Romeinse tijd (maar niet steeds op de routes van de huidige kaarsrechte wegen). Een vroegmodern verdedigingsstelsel waarbij men vanaf de kust snel het achterland in moest, om controlecentra te waarschuwen ofzo, lijkt me maar moeilijk passen bij de oorlogsvoering in deze eeuwen. Ik zat ook nog te denken aan het geschiedkundige fenomeen van doodwegen en kerkwegen -kaarsrecht om nóg weer andere redenen- maar die vormen maar zelden de basis van moderne regionale wegennetten.
Chris schreef: ma 04 dec 2023, 20:28 Maar ik ben niet goed genoeg bekend met de details van al die conflicten en of snel transport over het schiereiland wellicht belangrijk was in die tijd. Pas-de-Calais lijkt het niet in die mate te hebben.
Calais is langere tijd Brits geweest in de Honderdjarige Oorlog. Maar gedurende behoorlijke delen van die conflicten was Frans-Vlaanderen ook niet betrokken en werd in Normandië des te meer gestreden. Behalve rijkdommen van het gebied en strategische ligging tegenover andere oorlogsdoelen zal daarbij ook een rol hebben gespeeld dat Frans-Vlaanderen in Bourgondische handen was. En Bourgondië was in de 100-jarige oorlog een speler op zichzelf - met wisselende loyaliteit ook.