[GE] Georgië / Georgia

[traveldude]

Ja die had ik al gezien. In het eerste voorbeeld ligt er een nieuwer type in. Ik denk een soort van vingerovergang. Daar waren er al zeker tien van stukgereden. Uiteraard dus niet al te sterk zeg ik met gevoel voor understatement.

Dan nog even een varia uit andere draadjes waar iets over Georgië wordt aangestipt. [is wel erg lang geworden en dan wil ik er nog wat foto's later tussen prakken]

Regionale wegen

Omdat ik de Georgische wegen alleen in de winter ken, heb ik geen idee of het in de zomermaanden zonder sneeuw/ijs wat beter is. Ik vermoed van wel, want aan winterservice - zoals we dat in de Alpen kennen - doen de Georgiërs niet zo. Aan de andere kant zijn diverse wegen - vooral als het nat is - ook zonder sneeuw en ijs enorm slecht.

[...]

De weg verder over Goderdzi (skigebied) naar Batumi hebben we destijds niet gereden. Dat zou ons volgens locals teveel tijd gekost hebben, omdat de weg daar vrij slecht moet zijn en er nauwelijks tot geen winterdienst is.

Het beeld is heel erg wisselend. Zeker in berggebieden kun je (erg) slechte wegen tegenkomen. Er wordt de laatste 10 jaar best veel gedaan aan de belangrijkere regionale aders (de Sh-wegen). Maar het is absoluut waar dat je er slechte stukken tussen kunt treffen, of wegen waar werk is begonnen en stilgelegd lijkt te zijn. De aangehaalde Sh1 tussen Batumi en Akhaltsikhe over Goderdzi is een voorbeeld hoe moeizaam op sommige trajecten de aanpak gaat. Het gaat bij deze weg met name om het stuk tussen Khulo en Zarzma/Adigeni - een traject van ca 40 km over de Goderdzi pas heen, dat onverhard is.

Daar wordt al jaren aan gewerkt om te weg te verharden en verbeteren en het is nog steeds niet af, terwijl een langere weg als de Sh209 tussen Sachkhere en Oni, die ook een berggebied passeert, best vlot is aangelegd, waarvan een groot deel een nieuw tracé betreft. Misschien omdat Sachkhere het thuisdistrict is van oligarch Ivanishvili, de man achter de regeringspartij. Wie zal het zeggen. De wegenbouw is wel een sector waar veel corruptie lijkt te zitten en incompetente partijen aantrekt. Niet alleen binnenlandse maar ook buitenlandse partijen. De regering heeft al verschillende buitenlandse bouwers de deur gewezen vanwege contractbreuk en heeft ook diverse malen internationale arbitragezaken aangespannen en gewonnen om geld terug te halen.

De Sh209 tussen Sachkhere en Oni kort na de opening:

SPOILER: TOON

---

Snelwegen en de status daarvan

Waar kan ik een echte snelweg verwachten? Op Google Maps zie ik stukken snelweg die niet als zodanig zijn aangegeven, maar waarbij op Street View gewoon foto's van auto's zichtbaar zijn (o.a. bij Lantsjkhoeti/Japana).

De volgende wegen zijn autosnelweg of vrijliggende enkelbaans autoweg:
* S1 Tbilisi - Samtredia (ca 232 km) - geheel autosnelweg op 4 km na ten westen van Rikoti-tunnel. De 2e rijbaan is in aanleg (zie vorige pag.).
* Aansluitende S12 - autosnelweg op dit moment alleen de twee segmenten Japana - Lanchkhuti en Khajalia - Supsa (helft van de S12).
* Aansluitende S2 - tussen Supsa rivier en Shekvetili is autosnelweg, de rest tot zuidkant van Batumi is vrijliggende enkelbaans autoweg.
* S4 zuidrand Tbilisi tot Rustavi is autosnelweg
* S5 vanaf S9 randweg Tbilisi tot Sagarejo/Tokhliauri is autosnelweg (eerste deel in Tbilisi heeft autosnelweg eigenschappen)

Er komen autosnelweg opleveringen aan van de resterende twee delen van de S12, de aansluiting van de S12 op de S2, de oostwaartse uitbouw van de S5 tot aan Badiauri en de 4 km in de S1 bij de Rikoti tunnel. Er zitten verschillende projecten in de pijplijn voor de uitbouw naar autosnelweg die nog niet begonnen zijn (S4 Rustavi - Azerbeidzjaanse grens, deel S7 naar Armeense grens, S2 langs Kobuleti, S5 tot aan Bakurtsikhe, S9 randweg Tbilisi, S3 tot Zhinvali). Zie ook vorige pagina. In sommige gevallen is de landonteigening wel begonnen.

Over reizen met de auto in Georgië

In Georgië lukte het me destijds helemaal niet om een verzekering bij de grens te regelen, en is het schijnbaar niet eens verplicht. In Armenië heb ik de verzekering bij de grens geregeld.

Het is sinds 2018 verplicht voor buitenlandse kentekens in Georgië een verzekering te hebben. Misschien was het toen jij ging niet verplicht, maar ik zeg het maar even voordat zoekende lezers onbedoeld op een verkeerd spoor worden gezet. Ik heb er overigens nooit problemen mee gehad een verzekering te regelen aan de Georgische grens, zowel bij Sarpi (aan Turkse grens) als bij Kazbegi (Russische grens).

Haven van Ochamchira (Abchazië)

Er is wat buzz dat de Russen een marinebasis in Ochamchira in Abchazië hebben gebouwd, in het bezette deel van Georgië is dat. De beelden die daarvan circuleren zijn echter hetzelfde als satellietbeelden van 10 jaar geleden. Dus of dat daadwerkelijk is opgewaardeerd is twijfelachtig, het is ook een veel kleinere haven dan zo ongeveer elke andere Russische stad aan de Zwarte Zee. Maar het zou een veilige schuilplaats kunnen zijn.

"Gebouwd" is wat groot gezegd. Uitgebreid zou een accurater woord zijn. Hier was sinds de late jaren van de Sovjet-Unie een marinebasis voor - jawel - de Zwarte Zeevloot. Na het opbreken van de Sovjet-Unie is de haven een tijd verlaten geweest. Later kwam er industrie en werd dat de voornamelijke functie van de haven. In 2009 kwam deze haven - kort na de oorlog in 2008 die het Russische gezag over Abchazië bezegelde - ook al in zicht voor verplaatsing van een deel van de Zwarte Zeevloot. Toenmalig Oekraiens president Yushchenko besloot de lease van Sevastopol niet te verlengen, waardoor Rusland plannen maakte om bestaande havens elders uit te breiden, waaronder dus Ochamchira. Die plannen werden overbodig toen het Kremlin assisteerde in het aan de macht brengen van Yanukovich, die als een van zijn eerste daden de lease van de haven op de Krim alsnog verlengde, wat de verhuizing overbodig maakte. En wat daaruit volgde weten we.

De haven van Ochamchira is inderdaad vrij klein - zoals onderstaande drone opname van een goede kennis van me laat zien - en het zal zeker niet de hele Zwarte Zeevloot of wat daarvan over is kunnen bevatten. Maar dat is ook nooit het doel geweest. Niettemin, van deze voornemens is inderdaad weinig gekomen. Satellietopnames bevestigen dat ook. Met name patrouilleschepen kunnen hier terecht. Dat kan zonder aanpassingen en die schijnen er dus ook te liggen cq komen.

Abchaziërs bekijken dit met argusogen, want zij houden ook liever wat afstand met Rusland. Rusland is voor hen vooral een noodzakelijke partner, maar een gehele overname zien zij niet zitten.



Dan kabelbanen in Tbilisi en in bredere zin in Georgië. Deze kaart is inderdaad verhelderend.

Tbilisi kent ook aardige plannen, weliswaar als aanvulling op de metro:

De regering van Georgische Droom houdt veel van plannen presenteren (of misschien eerder luchtballonnen, vooral in aanloop naar verkiezingen). Er wordt heel wat aangekondigd van allerlei projecten, maar in de regel komt er bar weinig van terecht en zijn de mooie "beloften" snel vergeten om na een paar jaar ineens weer op te poppen. Niet alle aangekondigde kabelbanen in deze kaart zeggen me wat. Ik heb me de houding aangeleerd "ik geloof het pas als het er is".

Sowieso zijn al deze (voorgestelde) kabelbanen niet perse te zien als "aanvulling" op (alleen) het metronetwerk. Je moet ze zien als aanvulling in het brede OV-netwerk dat voornamelijk bestaat uit een dicht netwerk van buslijnen. De metro is beperkt tot een lange centrale noord-zuidoost lijn en een korte oost-west lijn vanaf de centrale lijn door de wijk Saburtalo. Veel voorgestelde of bestaande kabelbanen liggen best wel een eind van de metrostations. Een aantal kabelbanen hebben enkel een toeristische waarde, zoals Rike - Narikala, terwijl andere momenteel functionerende een hele beperkte vervoerswaarde hebben en naar mijn idee toch vooral bestaan voor wat beeldvorming en nostalgie.

De algemene OV-chipkaart werkt ook op kabelbanen, met uitzondering van de nieuwe kabelbaan naar Mtatsminda vanaf de Rustavelilaan (middenonder in de kaart). Deze valt onder de exploitatie van de Mtatsminda funicular - de kabeltram - en heeft ook deze chipkaart en ditto hogere tarivering (10 lari voor de kabeltram, 12 lari voor de kabelbaan vanaf de Nationale Academie van Wetenschappen vlakbij metrostation Rustaveli). Het reguliere tarief voor de metro en bus is 1 lari (ca 30 eurocent) - en ik meen dat voor de OV-kabelbanen hetzelfde tarief geldt - waarbij je gedurende ongeveer een uur kunt overstappen zonder extra aangeslagen te worden (net als bij ons check je in, zonder uitchecken).

Deze nieuwe kabelbaan naar Mtatsminda is sinds vorig jaar open, na een renovatie en herbouw van enkele jaren, en heeft enkel een toeristische waarde. De oorspronkelijke kabelbaan was onderwerp van de grootste kabelbaanramp in de Sovjet-Unie, waar in 1990 19 mensen bij omkwamen en 40 gewond raakten nadat de trekkabel brak. Een cabine knalde in het benedenstation en de tweede sjeesde van vlak voor het bovenstation terug naar beneden, werd door de gebroken kabel doorklieft en sloeg tegen een paal aan. Sindsdien was deze kabelbaan buiten gebruik. Het benedenstation werd gebruikt als graffitihonk. De nieuwe kabelbaan op deze plek is net als de kabelbaan Rike Park - Narikala gebouwd met tientallen gondels. Zie onderstaande foto van krap een jaar geleden met de berg Kazbeg op de achtergrond. De kabelbaan wordt regelmatig stilgelegd vanwege de wind.



Het grondstation van de kabelbaan dat gerenoveerd is en weer dienst doet.


Nieuw bovenstation.


Een aantal kabelbanen die stammen uit de Sovjet-tijd zijn de afgelopen jaren gerenoveerd, waaronder de kabelbaan naar Turtle Lake (linksonder in de kaart). Ook de korte kabelbaan tussen de universiteit en studentenhuisvesting over de kloof van de rivier Vera (linksonder in de kaart) is in recente jaren gerenoveerd.

Parallel daaraan is eerst een nieuwe voetgangersbrug gebouwd en daarna een 2x2 autobrug, dus je kunt je afvragen wat de waarde van deze lijn eigenlijk is. Die naar Turtle Lake heeft echt wel een functie, maar is vooral recreatief van aard (gaat naar een recreatiegebied). Deze twee lijnen zijn met de gewone OV-kaart te bereizen.

De universiteitslijn heeft een grotere gondel dan die naar Turtle Lake:




Vanaf de voetgangersbrug de twee gondels:


De nieuwe bruggen over de kloof


Kabelbaan naar Turtle Lake. Deze heeft ook een fietsendrager aan de dalzijde - er liggen in de bergen boven wat karrensporen cq mountain bike paden.




Een kabelbaan die op deze kaart mist en die in testfase is - na jarenlange stilstand in aanleg - is vanaf het Paragraph Hotel bij het Freedom Square via de richel bij Narikala (tussenstation) naar het Paragraph golfresort in de bergen ten zuiden van Tbilisi. Speeltje van Ivanishvili.

Andere kabelbanen in Georgië hebben in enkele gevallen een OV-functie, zoals in mijnbouwplaats Chiatura waar nog steeds een aantal functioneel zijn en sommigen zijn gerenoveerd in recente jaren, zie onder meer deze goede blogsite over reizen in Georgië. In Borjomi is ook een bekende ropeway/kabelbaan, maar die heeft toch vooral een toeristische waarde vanuit het oud-toeristische Centrale Park.




Elders zijn ook kabelbanen te vinden. Een bekende is ook wel in Khulo, langs de al hierboven aangehaalde weg over de Goderdzi-pas. Die heeft een lokale vervoerswaarde als verbinding tussen het gemeentelijk centrum Khulo en het dorp Tago over een dal heen. De kabelbaan is een van de langste kabelbanen zonder extra steunpalen en heeft een lengte van ruimte 1700 meter tussen de twee stations. Deze is momenteel gesloten in afwachting van renovatie die vertraging op heeft gelopen.

Dan wat politiek afpellen - even in de spoiler vanwege de lengte.

SPOILER: TOON

---

De EU zou zich met de Kaukasus moeten bemoeien, maar laat dat teveel op zijn beloop. Waardoor een land als Georgië, een paar jaar geleden nog heel veelbelovend, inmiddels dan juist wel weer een pro-Russische partij heeft en het daar qua vrijheden en hervormingen niet de goede kant opgaat.

Ja, dat zie ik ook met vrij veel zorg tegemoed. Eigenlijk wilden de Georgiërs toch dichter bij Europa zijn, met ooit een mogelijk EU-kandidaten status en zelfs NAVO bijtreding.

Men is al EU-kandidaat sinds eind 2023.

Mogelijk is Georgië door Europa ook wel te lang aan het lijntje gehouden. Ze hebben diverse jaren veel werk verricht om voor Europa interessant te worden, maar…

Ik kan niet helemaal volgen waar je het over hebt. De EU is geen elitekliek waar je voor gevraagd wordt, men dient zelf een kandidaatstatus aan te vragen en dat wordt door de lidstaten goed- of afgekeurd. Georgië heeft dat pas in 2022 gedaan en in bij wijze van spreken een oogwenk de goedkeuring gehad, dus hoezo aan het lijntje gehouden?

Wat er zich in Georgië afspeelt momenteel heeft weinig te maken met dat de EU zich te weinig met de Kaukasus zou bemoeien. En voor de goede orde over "...inmiddels dan juist wel weer een pro-Russische partij heeft": Deze partij [Georgische Droom] regeert sinds 2012. En is de partij onder wier regie dus het EU associatieverdrag is getekend in 2014 en het Schengen visumvrij reizen in 2017 is ingevoerd. Het eerste was (technisch qua aquis) grotendeels de verdienste van de regering Saakashvili. Het visumvrij reizen is een daadwerkelijke verdienste van Georgische Droom, alsmede de relaties met Eurojust en Europol, waar Georgië ook een positieve rol in speelt. Ten aanzien van het associatieverdrag, dat als gevolg van de vreedzame machtsoverdracht in 2012 en 2013 de afrondende fase in ging: Kort na haar aantreden maakte Georgische Droom jacht op de voormalige machthebbers, wat in Brussel met enige argwaan werd gevolgd. Door het geopolitieke momentum in 2014 na de Russische annexatie van de Krim kreeg Georgië het voordeel van de twijfel.

Deze pro-Europese prestaties roept natuurlijk alleen maar meer vragen en verwarring op. Hoe kan een dergelijke pro-Europese regering dan ineens "pro-Russisch" worden? Op de vraag of Georgische Droom wel perse pro-Russisch is ga ik zo in. In een zwart/wit wereld "als je niet voor de EU bent, ben je in deze omgeving automatisch pro-Russisch", is dat altijd lekker makkelijker gezegd dan soms de daadwerkelijke praktijk is. En in sociale media activisme wordt dit ook lekker aangewakkerd.

Sommigen beargumenteren dat Georgische Droom van meet af aan een Russisch project is geweest om via democratische weg alsnog regime change te bewerkstelligen, na de mislukte militaire poging 2008. In 2010 lukte dat namelijk ook met Yanukovich in Oekraine. Moldavië en Oekraine waren destijds veel verdeelder over de vraag van NAVO en EU integratie, maar in Georgië kan een koerswijziging niet zomaar door een regering worden ingezet zonder dat de bevolking gaat muiten. Een openlijke pro-Russische (of westers-sceptische) partij heeft daar geen kans van slagen op enige parlementaire slagkracht. Dat is in de andere twee genoemde landen wel anders - je moet in Georgië denken aan hooguit vijf procent.

In 2012 was de geest rijp voor een machtswissel in Georgië. Er waren al verschillende protestgolven geweest tegen de toenemende autocratische trekken van de regering Saakashvili. Een door pro-Russische actoren mede geregisseerd schandaal van marteling in gevangenissen middenin de campagne, via geheime video-opnames, gaf de laatste doorslag. Maar daarmee is niet alles gezegd en bewezen dat Georgische Droom werkelijk pro-Russisch is. Wel dat de hardcore pro-westerse partij van Saakashvili door dit schandaal de meerderheid verloor. Oligarch Ivanishvili had een aantal - ook pro-Europese liberale partijen - in een coalitieverbond met zijn nieuw opgerichte partij samengebracht voor een sterk pro-westers profiel.

Feit is dat sinds Georgische Droom aan de macht is er geen zichtbare stappen zijn gezet om dichter op schoot te zitten van het Kremlin, niet in relaties, niet anderszins. Sommige retoriek ten spijt de afgelopen jaren die samenvallen met die van het Kremlin (zoals dat de NAVO ambities van Oekraine debet is aan de situatie daar). De diplomatieke relaties zijn nog steeds verbroken. In de eerste regeerperiodes was er nog een aparte informele bypass: een speciaal hiervoor benoemde regeringsgezant sprak een paar keer per jaar met de Russische evenknie op neutraal terrein (Praag). Dit format is inmiddels al jaren doodgebloed. Er is geen officiele directe communicatie of contact anders dan via het Geneve format over de conflictgebieden. Wat er informeel buiten het zicht aan contact is is niet bekend.

De regeringskoers is nog steeds formeel lidmaatschap van de EU nastreven. Ook vandaag de dag nog. Dat is ook nog steeds de grondwettelijke plicht (daar staat niet lidmaatschap, maar is breder geformuleerd als integratie). 2030 is het [verbaal uitgesproken] doel om technisch klaar te zijn voor lidmaatschap - in hun beleving en even los van de vraag of hiertoe wel de juiste stappen worden gezet. Dat daar een wereld van verschil zit in hoe de EU dat ziet in relatie tot de huidige democratische ontwikkelingen in Georgië, staat dus even los van hoe Georgische Droom dat, na alles wat er gebeurd is en de staat van de relatie met Brussel, zelf nog steeds uitdraagt.

Er is geen enkele uiting of suggestie om aan boord te stappen van Russische samenwerkingsverbanden, zoals de Euraziatische Economische Unie of BRICS. Alhoewel die laatste wel door sommigen gezien wordt als een eerste kandidaat waar Georgische Droom mee in zee zou kunnen gaan, gezien het politieke profiel momenteel en de buitenlandse contacten die aangehaald worden. De Shanghai Cooperation Organization is ook een die past in het huidige profiel, maar ook hier geen enkel officieel signaal dat daar concreet op wijst.

Is daar alles mee gezegd? Nee. Want ten aanzien van de EU (maar ook NAVO) is er een heel ambivalente houding, die duidelijk aangeeft dat Georgische Droom lidmaatschap van beiden eigenlijk niet meer nastreeft. Van de NAVO is dat wel duidelijk, dat wordt lid willen worden niet eens meer proforma uitgedragen (sterker: men wijst erop dat de Oekraiense NAVO ambities schuld hebben aan de huidige situatie), maar bij de EU zoals gezegd nog wel.

Georgische Droom deed in 2020 de verkiezingstoezegging om in 2024 het EU-lidmaatschap aan te vragen. Dat was natuurlijk een (dubbele) kiezerslokker, om dan vlak voor de verkiezingen van 2024 die aanvraag in te dienen (tweede stemmenlokker) en het resultaat over de verkiezingen heen af te wachten. Een tweetrapsraket om kiezers te binden en de macht zonder al te veel moeite langer te bestendigen. Dat plan werd verstoord door de Russische invasie in Oekraine in februari 2022 en Zelenski die enkele weken later besloot het EU-lidmaatschap aan te vragen. Activistisch als de Georgiërs en de politieke oppositie daar zijn, voerden ze de druk op hun regering op om dat ook te doen. De regering hield in eerste instantie de boot af - "we blijven bij ons oorspronkelijke plan" (2024). Uiteindelijk gingen ze overstag, en kon ook Sandu van Moldavië niet achterblijven. Die aarzelde eerst namelijk ook nog.

Voor context: nog maar drie maanden eerder - in december 2021 - hadden de drie landen als "Associated Trio" opgetrokken om het perspectief op lidmaatschap te vragen tijdens een EU-top (dus alleen uitzicht daarop in de toekomst). Het antwoord was een hard "nee" ["absoluut niet']. In maart 2022 was de EU er ineens wel ontvankelijk voor. Net als in 2014 met de associatieverdragen pakte de EU door voor deze drie op de golf van geopolitiek opportunisme. Maar de aarzeling van Georgische Droom was tekenend voor wat er daarna volgde. Georgië werd in juni 2022 in de wachtkamer gezet met extra huiswerk terwijl de andere twee meteen kandidaatsstatus kregen (met weliswaar deels hetzelfde huiswerk als Georgië alvorens de daadwerkelijke toetreding zou kunnen beginnen).

Dit schoot Georgische Droom in het verkeerde keelgat, omdat Georgië op dat moment er op alle relevante parameters veel beter voorstond met een groter aquis met de EU - rechtstaat, anti-corruptie, institutionele transparantie etc. Allemaal zaken waar Georgië voor een op merites gebaseerd proces er veel beter voorstond. Het voelde zich dus oneerlijk behandeld [in technische zin zeer terechte emotie] en dat werd uitgebuit.

Wat meespeelde in de Europese emotie rond Georgië [en dus de strengere houding] is dat sinds medio 2020 de regering een beetje de onwillige pestkop in de klas was geworden. Elke maand of week Europese politici en diplomaten als voetveeg gebruiken etc op een zeer polariserende en populistische manier - deze dingen komen hier niet in de media, maar het is echt van het kaliber waar de honden geen brood van lusten. Een beetje hoe sommigen in NL er een dagtaak van maken om Timmermans aan de virtuele wilg op te knopen als het Grote Kwaad. In Nederland lachen we er om, velen doen op sociale media er lekker aan mee, maar in de EU is men er wel klaar mee met dit soort gedrag van Georgische regeingsfunctionarissen en parlementaire leiders van Georgische Droom. Sommigen zullen dan zeggen "moeten ze maar wat meer olifantenhuid kweken", maar uiteindelijk verstoort dit de (professionele) relaties. Als ze dan ergens in het buitenland bevraagd worden, de vermoorde onschuld spelen: "wij? polarisatie? dat is allemaal maar de media en radicale oppositie die alles ophitsen". Afijn. Herkenbaar patroon denk ik.

De EU plaveide met de afwijzing voor kandidaatsstatus EU zelf de weg voor de openlijke anti-EU en anti-westerse draai die Georgische Droom maakte. Voor analisten was het altijd al duidelijk dat als Georgische Droom een Russisch project was of in ieder geval een pad weg van het westen in zou slaan, dit altijd zou moeten komen via een westerse afwijzing. Niet door die draai zelf actief in te zetten, maar door die draai dus te forceren door een afwijzing. De gesloten deur "ze willen ons niet, beste landgenoten". Dat is waar we nu zitten.

Dus als de EU al een fout heeft gemaakt was het hier. Maar of het wat had geholpen met een andere beslissing? Ik betwijfel het. Georgië kreeg anderhalf jaar de tijd de boodschappenlijst van 12 punten uit te voeren. Van de 12 werden er in die tijd 3 lichte en minder belangrijke gedaan. Ondertussen had de bevolking in maart 2023 de regering onder hevig protest teruggefloten op de buitenlands agentwet, een wet tegen NGOs e.a., die gezien werd als in strijd met EU waarden en normen. Deze burgerlijke pushback was voor de EU een aanleiding om Georgië in december 2023 alsnog de kandidaatstatus te geven - niet omdat de regering goede stappen had gezet (die had dat verzaakt en gooide juist olie op het vuur) maar omwille de bevolking.

De belangrijke openstaande actiepunten werden meegenomen als voorwaarde voor het beginnen van de toetredingsgesprekken. Je zou denken: Georgische regering is dankbaar dat het ondanks de minimale inzet toch door is naar de volgende ronde. Niets is minder waar. De anti-democratische tendensen van Georgische Droom escaleerden eerder. In april van 2024 werd de buitenlands agentwet weer van stal gehaald, in weerwil van toezeggingen een jaar eerder aan de EU dat niet te doen. Uit alles tot dan was al gebleken dat ze erop uit waren om de Europese toetreding juist te frustreren en tegen te houden, onder de mantel van een zogenaamde pro-Europese ambitie. "we willen lid van de EU worden op onze voorwaarden, op basis van soevereiniteit en waardigheid".

Maar maakt dat Georgische Droom pro-Russisch, ook al zijn de geopolitieke belangen van Rusland gediend? Nee. Wat is pro-Russisch precies? Is anti-westerse positionering pro-Russisch? Georgië zit veel meer op schoot bij China. Het heeft er een partnerschap mee en ziet in China een voorbeeld van "governance". Geen relaties met Rusland, maar juist met China en toenemend met de Arabische wereld, waar investeringen vandaan worden aangetrokken.

Georgische Droom hamert net als het Hongarije van Orban heel erg op nativistisch patriottisme, beschermen van de Georgische culturele waarden en normen met een absolutistische benadering van soevereiniteit: u hebt zich niks met mijn interne politiek te bemoeien. Het is een benadering die natuurlijk haaks staat op kunnen functioneren binnen de EU. Er zit ook een ideologisch gedreven dosis anti-woke bij, tegen de "liberaal-fascistische" orde, die door de "Deep State" wordt gestuurd. Sommigen zal dat vast als muziek in de oren klinken. Maar ondertussen wordt met dat in de ene hand de democratische orde met de andere harde hand afgebroken.

Daarnaast is een deel van het beleid er wel op gericht om Russische assertiviteit zoals naar Oekraine af te houden en af te wenden. Door aan de oppervlakte accomoderend te zijn. De EU heeft de regering wel aangesproken op haar gebrekkige deelname aan sancties, maar heeft daar ook geen maatregelen tegen genomen. Er is begrip voor de kwetsbare positie van Georgië, zeker ook met twee bezette gebieden en militaire aanwezigheid.

Hoe kan het dan dat de bevolking dan toch voor deze partij kiest? De verkiezingen van 2024 worden sterk betwist door een hoge mate van lastig bewijsbare manipulatie, maar onafhankelijke peilingen laten wel zien dat de partij nog steeds de grootste is en op steun van ca 30-40% van de bevolking kan rekenen - met name in het platteland. Det komt door een aantal factoren: een zeer inefficiente pro-westerse oppositie, zeer versnipperd (hebben ze zelf gedaan) en ook elkaar bevechtend (met name afgelopen periode over wel of geen deelname aan gemeenteverkiezingen).

Ook een zeer agressieve propagandacampagne van Georgische Droom, waarbij angstbeelden over de bevolking zijn uutgemseerd: "als je kiest voor de radicale oppositie krijg je oorlog, zie Oekraine. Wij zijn 12 jaar aan de macht en hebben vrede en stabiliteit gebracht, groei van welvaart met economische groei waar de EU alleen maar jaloers van kan worden" - etcetera. Voeg daar samenzweringen aan toe "de radicale oppositie [alle pro-westerse oppositie] zijn agenten van de Deep State, wij hebben het land verlost van de buitenlandse regering die ons door een coup is opgelegd" (een verwijzing naar rozenrevolutie van 2003 en de regering van Saakashvili). Daarnaast heeft Georgische Droom de afgelopen 12 jaar gebruikt om een enorme loyaliteitsmachine op te tuigen, van de instituties en de rechtspraak tot gewone burgers op het platteland die afhankelijk zijn van de sociale uitkeringen of nepbanen in dienst van de gemeente.

Verkiezingsposters van vorig jaar uit een hele reeks van dit thema "Nee tegen oorlog, stem voor vrede": links een verwoeste kerk in Oekraine, rechts intact cultureel erfgoed in Georgië. Links de doorgekruiste kiesnummers van de vier pro-westerse oppositiepartijen/allianties die als het Grote Kwaad werden gepresenteerd ("dit is wat je krijgt als je voor deze partijen stemt"), rechts met het nummer van Georgische Droom (41), "dit is wat je krijgt als je voor ons stemt: vrede en stabiliteit".


Links een verwoeste snelweg, rechts een splinternieuwe snelweg. Boodschap: "wij brengen dit land vooruit".


Langs dezelfde lijn deze poster, waarin oud-president Saakashvili (midden) en oppositieleiders als een stel bloeddorstige honden worden gepresenteerd, aan de leiband van een onbekende marionettenmeester. De "Deep State" of de "Global War Party". Op deze manier is de bevolking stelselmatig vorig jaar geïntimideerd. In Tbilisi en andere steden is de impact relatief beperkt, maar op het platteland waar men toch vooral de overheidspropaganda kijkt en dagelijks deze frames te consumeren krijgt ligt dat anders.

Eigenlijk wilden de Georgiërs toch dichter bij Europa zijn, met ooit een mogelijk EU-kandidaten status en zelfs NAVO bijtreding. Een aantal jaar terug zag je bijna in geen enkel land de Europeese vlag zo vaak als in Georgië. Er zijn regelmatig wel flinke protesten in Tbilisi tegen de pro Russische politiek, maar schijnbaar wil men elders in het land nog maar weinig van Europa weten. Of is de politiek een eigen bel gaan maken, dat zich tegen de wil van de bevolking is gaan richten?

Dat demonstranten "Russian Dream" scanderen betekent nog niet dat ze gelijk hebben. Het is vooral framing. Want wat is "pro-Russische politiek"? je zou inmiddels ook kunnen zeggen dat de regering Trump aardig deze richting opgaat. Het is niet voor niets dat Georgische Droom grote verwachtingen had van een Witte Huis met Trump - herstelde relaties en meer. Ondanks diverse bedelbrieven is daar nog niks van te zien, maar ideologisch zitten ze in dezelfde pan.

Mogelijk is Georgië door Europa ook wel te lang aan het lijntje gehouden. Ze hebben diverse jaren veel werk verricht om voor Europa interessant te worden, maar werden t.o.v. Oekraïne, Moldavië grotendeels achterwege gelaten.

De EU heeft de deur wagenwijd opengezet, wel nadat die eerder dicht werd gehouden. De ongelijke behandeling tov Moldavie en Oekraine daargelaten (daar hadden ze echt een punt), Georgische Droom had alle mogelijkheden om er serieus werk van te maken als ze wilden. De vraag is of ze wel wilden.

De oligarch Ivanishvili runt het land als zijn bedrijf, koninkrijk. Als een maffiaclan. En wil zijn persoonlijke belangen veiligstellen. Daarin passen geen onafhankelijk rechtspraak en meer van dies. Het is niet voor niets dat hervormingen in de rechtspraak al vanaf de start van het associatieverdrag een heikel punt zijn. Met andere woorden, het is meer een prive-koninkrijk dan een Russische proxy. Natuurlijk zijn er ook belangen om Rusland te accomoderen - vooral ook om die letterlijk buitenboord te houden. Niet iedereen zal het met deze strekking eens zijn, maar na al die jaren dat Ivanishvili aan de touwtjes trekt is er nog steeds niks duidelijk over het gehalte aan communicatie vanuit Rusland naar hem - en dan met name instructies.

-- edits van de tekst toegepast plus enkele fotos

[Hajo]

Dank voor deze uitgebreide uiteenzetting. Het is mij nu allemaal een stuk duidelijker geworden.

[Alfa]

Dus als ik het goed begrijp is Georgische Droom dan eerder te vergelijken met PiS in Polen: sceptisch tegenover de EU en sterk nationalistisch en autoritair. Maar niet pro-Russisch.

[traveldude]

Als je het binnen de EU wil vergelijken, eerder te vergelijken met Fidesz in Hongarije, een tandje verder dus dan PiS, ook ideologisch tav cultuur-conservatieve waarden, nativisme en democratische normen. De relatie tussen Georgische Droom en Orban/Fidesz is zeer innig (wij denken dan meteen aan Wilders, maar dat is niet meer dan een accessoire voor Orban - leuk voor CPAC maar meer is ie niet). De twee regeringen zitten meerdere keren per jaar bij elkaar met delegaties over en weer.

Het effect van het beleid is wel dat de Russische belangen in de regio worden gediend (dat volgt uit de feitelijke afkeer van EU en NAVO integratie), en tegelijkertijd heeft men geen directe samenwering met Rusland, geen direct contact, maar is het hooguit accomoderend - bijvoorbeeld als doorgeefluik van gesanctioneerde goederen of faciliteren Russische luchtreizigers naar de EU.

Het is een enorm grijs gebied. Je kunt de regering in die zin misschien beter vergelijken met Azerbeidzjan. Alijev is - net als Orban - ook van dat absolutistische soevereinisme, moet behalve zakelijk niks hebben met Europa en buitenlandse bemoeienis met de interne democratische normen, en is tegelijkertijd assertief richting Rusland: houdt Poetin op afstand. Accomoderend als het moet, bijvoorbeeld in economische zin. Maar altijd op afstand.

Georgische Droom heeft verschillende strafzaken lopen tegen Rusland in nasleep van de oorlog van 2008 en stemt in internationale gremia ook altijd mee tegen Rusland. Suggesties uit Rusland om transportcorridors door de bezette gebieden te openen worden steevast afgewezen, ook andere nieuwe wegen over de grens.

Tegelijkertijd zeggen ze dat de oorlog in 2008 door Saakashvili is gestart - voor veel mensen een bewijs dat ze aan de leiband van het Kremlin hangen, want het Kremlin narratief. Maar dat wordt niet gebruikt om Rusland van de haak te halen (wat een pro-Russische partij zou doen) maar juist om binnenlands de democratie te slopen en ontmantelen: de politici van toen en de belangrijkste oppositiekrachten te vervolgen en de partij van Saakashvili met al haar afsplitsingen te verbieden (die casus is dit jaar rondgebreid). Verschillende politiek leiders zitten al gevangen, een voormalig GD premier die in oppositie is gegaan is feitelijk in ballingschap in Duitsland.

Je kunt het schizofrene gedrag tav Rusland misschien samenvatten als "keep your enemy close", maar daar is niet alles mee gezegd, want dat gaat wel uit van de goede intenties erachter. En die zijn er als het om de democratische normen en waarden niet. Georgie is keihard op weg naar een dictatuur - van een electorale autocratie zal ook geen sprake zijn omdat zelfs het electorale proces er geheel niet meer toe zal doen. Hongarije is het al rechts voorbij gerend, je moet denken aan Belarus of Azerbeidzjan, waar geen ruimte meer zal zijn voor echte oppositie, voor vrije meningen, voor het maatschappelijk middenveld. Sommigen zeggen dat het aantal politiek gevangenen op dit moment naar rato nu veel meer is dan in Rusland.

[Chris]

Ik heb toch wel weinig goede duiding gezien over de situatie in Georgië. Ook bijvoorbeeld op BNR niet, daar hebben ze vaak wat meer aandacht voor dit soort onderwerpen. Dan lijkt het van een afstandje inderdaad alsof het een Kremlin-puppet is. Maar dat is dus niet zo.

[traveldude]

Het is voor mensen en ook redacties die er niet in zitten een wat ongrijpbare situatie. "Kremlin puppet" of "pro-Russisch" hebben de mensen meteen een beeld bij. Lekker concreet en kort, terwijl "anti-westers" zoveel correcter is en net zo veelzeggend. Jarron Kamphorst van Trouw schrijft meestal wel goede stukken over de situatie. Tbilisi is zijn standplaats sinds hij niet meer in Moskou terecht kan. Maar het is waar, duiding in verschillende media valt vaak wat tegen.

[traveldude]

Weer terug naar de wegen. Inmiddels is de internationale inschrijving geopend voor de bouw van de verlegde S4 en S7 naar 2x2 autosnelweg, de wegen naar de Azerbeidzjaanse en Armeense grens. Het project heeft een totale lengte van 61,2 km, verdeeld over tweemaal twee "lots". Kaartje geeft een ruwe schets weer van de routes. De bedoeling volgens de tenders is dat de aanleg dit jaar begint en in 2027 afgerond is (ik verwacht dat dit beiden een jaar opschuift). Momenteel is de grondaankoop bezig.

De budgettering is als volgt: dit jaar 190 miljoen lari, 280m in 2026, 250m in 2027 en 90m in 2028. Dit wordt voornamelijk gefinancierd uit een krediet van 250 miljoen euro van de Europese Investeringsbank, dat al in 2017 is toegezegd.

Lot 1 - 21 km - S4 Rustavi - Algeti
Lot 2 - 10,9 km - S4 Algeti - Tsiteli Khidi / Red Bridge (Azerbeidzjaanse grens)
Lot 3 - 13 km - Algeti - Araplo (S7)
Lot 4 - 16,3 km - Araplo - Sadakhlo (Armeense grens)

De weg zal - voor zover ik begrijp - worden gebouwd met beton. Voor viaducten en toeritten zal asfaltbeton worden gebruikt.

Ook ten zuiden van Tbilisi wordt aan de noord-zuid as gewerkt. Een lang aangekondigd combinatieproject voor de verlegging en verbreding van de S4 tussen Rustavi en de Azerbeidzjaanse grens en de S7 naar de Armeense grens is inmiddels in het proces van grondaankoop. De uitbouw van de S4 is feitelijk ook onderdeel van het E60 "Oost-West highway" project. De S7 vanaf de Armeense grens zal naar de S4 worden doorgestoken, zodat het verkeer niet meer door de stad Marneuli hoeft. Zowel de S4 ten zuiden van Rustavi als de S7 zijn nog tweestrooks en worden met dit project 2x2 autosnelweg. De nieuwe brug bij de Armeense grens bij Sadakhlo is hiervoor al gemaakt op de toekomstige 2x2 rijstroken.

[waldo79]

Er ontstaat een netwerk van betekenis daar in Georgië.

[traveldude]

Als je uitzoomt naar het grote plaatje zeker [misschien moet ik maar eens een overzichtskaartje maken]. Het zal nog wel een aantal jaren duren voor het echt wat is. Met de ambitie die ze nu uitspreken een jaar of vijf, maar de ervaring leert dat de realiteit soms weerbarstiger is. Dit project hierboven lijkt me door de ongecompliceerde geografie van het kaliber van de verlegging en uitbouw van de S5 (Tbilisi - Sagarejo en verder), waarvan de aanleg rap is gegaan vergeleken met de westwaartse wegen. Tegelijkertijd, de S12 Samtredia - Grigoleti leek voor het grootste deel ook ongecompliceerd makkelijk door vlak terrein. Daar is enorme vertraging opgelopen door incompetente partijen. Daar is wel lering uit getrokken heb ik het idee.

[traveldude]

Twee updates in een: S12 en S4

De eerste helft van het 12 km lange derde segment (Lanchkhuti-Khajalia) van de 52 kilometer lange verlegde S12 gaat binnenkort eindelijk open, naar zeggen eind november. Het tweede deel april volgend jaar. Dat is nog in aanbouw. Zie foto's onder.

In OSM is het stuk vanaf Lanchkhuti tot de afslag Lesa alvast geactiveerd - met de rode pijlen aangegeven. Vanmorgen werden foto's verspreid, waaruit duidelijk blijkt dat de laatste hand aan het gedeelte Lanchkhuti - Lesa wordt gelegd, met name bij de afslag/toerit, terwijl het tweede gedeelte naar Khajalia nog in aanbouw is. De S12 is een belangrijke schakel voor de opwaardering van de oost-west route door het land naar autosnelweg. De oorspronkelijke weg is een enkelbaansweg door bebouwde kernen.



De verlegging van de S12 ten behoeve van uitbouw naar autosnelweg had vrij ongecompliceerd moeten zijn, door vlak terrein (de Kolcheti vlakte), maar is geplaagd door jarenlange vertragingen. De bouw van het eerste deel, de aansluiting op de S1 en de passage over de Rioni, begon in 2014. Andere delen startten in de periode 2016-2018. Het tweede en vierde deel zijn al enige tijd open (2020 en 2022), maar de andere twee delen (lot 1 en lot 3) hebben tegenslag gekend, voornamelijk door partijen die niet leverden.

Bij beide delen zijn bouwers de deur gewezen (bij lot 1 zelfs tweemaal) en zijn arbitragezaken door de regering ingediend. Ook kreeg de brug over de Rioni in lot 1 in 2023 te maken met een gedeeltelijke instorting (zie pagina 13 van deze draad) - dit is bijna een apart verhaal waard. Er is door grondexperts destijds uitdrukkelijk gewaarschuwd voor de slechte omstandigheden om hier op dergelijke wijze een brug te bouwen. Het derde lot werd in 2017 oorspronkelijk gegund aan Todini uit Italië, die in 2018 begon met de werkzaamheden. Todini werd na jaren nauwelijks iets doen de deur gewezen en kreeg een zaak aan zijn broek. In 2022 werd de bouw toevertrouwd aan het Chinese Hunan Road & Bridge Construction Group, die 24 maanden de tijd kreeg (de standaard contracttijd). Ook deze partij is dus ver over haar leveringsvoorwaarden heen.

Genoeg gekletst. Enkele foto's via het wegendepartement:



Aansluiting Lesa en zicht naar het westen, waar de asfaltering duidelijk nog ontbreekt. Links parallel de huidige (oude) S12.


Zicht vanaf Lesa richting het oosten.


De aangehaalde brug over de Rioni (lot 1 Samtredia - Japana) is momenteel ook in herstel en bouw. Het hele dek van de noordelijke brug, waar een deel van instortte tijdens sterk stromend hoogwater, wordt opnieuw gebouwd inclusief het versterken van de dragende delen. De overige 10 kilometer van dit segment is helemaal klaar. Het wegendepartement geeft geen tijdlijn aan wanneer de brug klaar moet zijn.






S4 - Ponichala bypass

Een project dat weer opgepakt wordt is de bypass van Ponichala, een wijk in het zuidoosten van Tbilisi waar de S4 doorheen gaat. Dit is een bottleneck. De S4 begint aan het centrum van Tbilisi en gaat dan tot Ponichala als 2x3 expresweg langs de rivier Mtkvari (Koera). Vlak voor Ponichala takt de S6 af naar Marneuli en Armenië.

Jaren geleden is het plan ontwikkeld en gestart voor een vrijliggende bypass van 2x2 rijstroken langs Ponichala, op de rechteroever van de Mtkvari - krap tussen de bebouwing en de rivier, om dan om de bebouwing heen weer aan te sluiten op de al bestaande autosnelweg naar Rustavi. De aanleg startte ook, wat tot uiting komt in onder meer de al aangepaste aansluiting van de S4 en S6.



De bewoners lagen echter dwars voor het deel langs de oever onder langs hun woningen. Hierdoor werd de bouw in 2019 stilgelegd en verdween het plan lange tijd van de radar. Inmiddels zijn er nieuwe ontwerpen en is er vandaag een tender voor de bouw uitgezet.

Het plan is nu om deze bypass voor een deel naar de overkant van de rivier te verplaatsen. Hierdoor zijn er nu twee nieuwe bruggen nodig voor een stuk van enkele kilometers. Zie onderstaande kaart. Blauw is de huidige route, gestippeld is het oorspronkelijke plan, rood is het nieuwe plan.

Tussen de twee bruggen komt een trompetaansluiting om een slecht ontsloten gebied alsnog te ontsluiten. Een voordeel van deze operatie. Een ander voordeel is dat het oosten van Tbilisi nu eindelijk ook een brug over de Mtkvari krijgt.

[traveldude]

Niet direct autoweg gerelateerd, maar wel voer- voor transport en infraliefhebbers.

Het stadsbestuur van Tbilisi gaat na 20 jaar afwezigheid de tram weer terugbrengen in de hoofdstad. Van 1883 tot 2006 kende Tbilisi trams, eerst een paardentram, maar al vanaf de daaropvolgende eeuwwisseling elektrisch. De tram- en trolleybus infra werd vanaf 2006 snel opgeruimd, waardoor niks meer herinnert aan deze lange geschiedenis.

(1933)


Op het hoogtepunt midden jaren 60 waren er ruim 20 lijnen met bijna 300 trams. Met de komst van de trolleybus en de opening van de metro in 1966 werden de lijnen uit het centrum verdrongen, maar kwamen er nog wel nieuwe bij in de grote stadsuitbreidingswijken van de jaren 70 en 80. Maar vanaf midden jaren 80 werd de tram een sterfhuisconstructie en werd in 2006 de laatste lijn gesloten, samen met de trolleybus.

Nieuwe plannen
Vorige maand leek het voorstel voor een nieuwe tramlijn nog een zoveelste luchtkasteel op de vooravond van verkiezingen (gemeenteraad en burgemeester), maar vandaag is de aanbesteding voor de bouw van de tramlijn geopend en wordt de aanbesteding voor de levering van tien tramstellen ook verwacht. Bij elkaar ter waarde van bijna 200 miljoen euro.

De tramlijn (rood in kaart) wordt feitelijk een aanvullende tak op het bestaande metronetwerk (blauwe lijnen) en wordt 7,5 kilometer lang met tien haltes. De tramlijn begint bij het metro- en busstation Didube aan de noordkant van wat je de centrale stad kan noemen. Het busstation is de hub voor (marshrutka) busdiensten naar allerlei delen van het land (met name westelijk georiënteerd). Degenen die weleens in Georgië zijn geweest kennen dat wel.

De route voert van Didube naar de noordwestelijke wijk (Didi) Digomi. Deze wijk kent aan de noordzijde een hoge dichtheid van bebouwing uit de late Sovjetperiode, waar verdere verdichting plaatsvindt. Het zuidelijker deel van Digomi is een suburbane wijk met vrijstaande woningen waar de wat hogere middenklasse woont en waar de laatste jaren veel is gebouwd. De enige echte ontsluitingsroute van de wijk met de rest van de stad is de nationale hoofdweg S1, die hier als een 2x4 baans stadsexpresweg de stad uit / in gaat. De tramlijn komt hier in de brede middenberm te liggen. Dat zal nog een uitdaging worden met de veiligheid, want er zitten op dit stuk enkele keerpunten voor het autoverkeer.



Het wegprofiel aan de beginzijde van de lijn kijkend naar Didube met de brug over de Mtkvari / Kura:

[traveldude]

Zoals ik net hiervoor in het Armenië draadje schreef, vandaag en morgen is het prestigieuze Silk Road Forum in Tbilisi en dat betekent weer wat interessante inkijkjes in komende ontwikkelingen.

Een verassende die ik niet eerder zag aankomen is de verdubbeling van het (grootste deel van het) traject Samtredia - Senaki - Zugdidi van de S1. Ik moet dus even terugkomen op mijn recente "nee" op de vraag van Chris in relatie tot de bereikbaarheid van de haven Anaklia:

Anaklia is dan de westelijke etappe vanaf Georgië over de Zwarte Zee naar Europa. Wat is er eigenlijk precies qua weginfrastructuur voorzien naar Anaklia? Dit lijken momenteel kleine binnenwegen te zijn. Komt er een autosnelweg vanaf Samtredia?

Het korte antwoord op de laatste vraag is "nee".

.... Er komt een 18 kilometer lange "access road" (toegangsweg) naar Anaklia vanaf de S1 Senaki - Zugdidi. .... vanaf de knik in de S1 bij het dorp Sakukavo / Tsatskhvivi recht naar de kust.

Er zou dus oorspronkelijk een tweestrooks toegangsweg komen vanaf de S1, zonder verbreding van de S1 vanaf Samtredia (die hier tweestrooks is).

Vanmorgen presenteerde de vice-directeur van het wegendepartement dat er een verdubbeling komt van het traject tussen Samtredia en deze toegangsweg, een lengte van circa 57 kilometer. Het laatste gedeelte naar Zugdidi zou enkelbaans blijven, waarbij wel een nieuwe bypass om Zugdidi heen wordt gesuggereerd (nu loopt de S1 recht door het centrum heen). De haven van Anaklia wordt nog steeds aangelegd gaf de vice-minister van economie aan. Ze stelde dat de haven in 2029 in gebruik genomen moet worden, maar er is nog steeds geen definitieve overeenkomst met de geselecteerde Chinese investeerder.



Er zijn nog enkele ontwikkelingen te noemen, zoals het toevoegen van twee rijstroken aan de S1 vanaf Tbilisi tot aan Gori. Ik ga er vanuit dat het dan om 2x2 naar 2x3 gaat, want een verdubbeling lijkt me echt overkill. Het is nu ook niet eens heel erg nodig op het grootste deel voorbij Tserovani.

Daarnaast wordt het deel Tbilisi - Natakhtari (aftakking S3) verbreed (dat is wel hard nodig). Het eerste gedeelte tot de Saguramo exit wordt uitgebreid naar 2x4 rijstroken. De Saguramo exit is waar de voorgenomen nieuwe snelweg parallel aan de S3 naar het noorden aftakt.

In het eerste deel zal ook een tunnel onder de rots komen waar de S1 nu in een scherpe draai omheen gaat bij het uitrijden van Tbilisi. Deze bocht gaat dus afgesneden worden. Ook komt meteen daarna een nieuwe brug over de Mtkvari / Kura, dit alles om de weg een vloeiender verloop te geven. Het tweede deel na de Sagurami exit wordt tot de exit Tserovani (IDP settlement) verbreed naar 2x3 - net voorbij het punt waar de S3 aftakt. Tevens komen er nieuwe bruggen over de Aragvi (een is al in aanbouw ter vervanging van de oudste, zie een pagina terug in deze draad).



Zoals de weg Tbilisi uit er nu bij ligt, gezien vanuit de auto een poos geleden.


Na de eerste aankondiging ruim twee jaar geleden, gaat de regering intussen ook door met de voorbereidingen voor de verplaatsing van de luchthaven een stukje naar het oosten, naar Vaziani, waar nu nog een luchtmachtbasis is. Deze is voornamelijk in gebruik als NAVO-oefenterrein, want van een luchtmacht is nauwelijks sprake. De verplaatsing is controversieel, juist vanwege de NAVO functie die de basis heeft en daar geen vervanging voor is uitgesproken.



De huidige luchthaven kan in principe op het terrein uitbreiden naar circa 15 miljoen reizigers (4,7 miljoen in 2024, met de laatste twee jaar groeicijfers van 20-25%) terwijl een nieuwe luchthaven de groei naar de verwachte 19 miljoen reizigers in 2050 wel aan kan. Het lijkt vooral op redeneren naar het doel toe, samen met de ADB die het krediet voor de meer dan 1 miljard dollar ook gaat verstrekken. De nieuwe luchthaven moet over vier jaar de eerste vluchten ontvangen en in 2031 volledig operationeel zijn. Voor de bereikbaarheid van het vliegveld verandert er niet veel: Vaziani ligt min of meer langs de S9 randweg, die hier ook na de uitbouw naar snelweg een afslag krijgt. Het enige dat komt te vervallen is de spoorverbinding, maar die nutteloze frequentie van 2x pd is na covid niet hervat.

De huidige luchthaven gaat dan dicht. Daar staan nu nog drie verschillende luchthavengebouwen die de historie illustreren: een stalinistisch opgetrokken gebouw uit de vroege jaren 50 dat tegenwoordig dienst doet als VIP lounge, een grauw betonnen gebouw uit de late sovjetjaren dat nu dienst doet als kantoor en vrachtgebouw en al in 2007 werd ingewisseld voor het huidige moderne gebouw dat in al zijn kleinschaligheid meer aansluit bij de internationale standaarden.

[traveldude]

De Georgische minister van infrastructuur, in functie sinds dit voorjaar, werd vandaag in het parlement gehoord na een zogeheten interpellatieverzoek met 68 bijbehorende vragen. De meeste vragen gingen over het gemeentelijk ontwikkelingsfonds dat onder het ministerie van Regionale Ontwikkeling valt, maar een aantal vragen gingen over lopende of toekomstige infrastructurele projecten en nieuwe verzoeken.

Projecten en plannen
* S1 Samtredia - Zugdidi: een haalbaarheidsstudie naar upgrade en verlegging van 67 kilometer loopt momenteel en met een gedetailleerd ontwerp wordt volgend jaar begonnen. In het verleden werden hier al studies naar verricht, maar die gingen uit van een enkelbaansweg. De intentie lijkt nu te zijn om een autosnelweg te bouwen, inclusief een bypass rond Zugdidi. Dit zal in eerste instantie tot Tsatskhvi zijn tbv de nieuwe toegangsweg naar de haven van Anaklia, en daarna tot aan Rukhi.
* S1 Natakhtari (S3) - Gori: de minister bevestigde dat overwogen wordt dit deel te verbreden van 2x2 naar 2x3. Hier zal een haalbaarheidsstudie naar worden verricht omdat men verwacht dat deze verbreding over een aantal jaren nodig zal zijn. Het gedeelte Tbilisi - Natakhtari zal worden verdubbeld naar 2x4 (zie boven).
* S2 Kobuleti Bypass - verdubbeling naar 2x2 autosnelweg wordt naar verwachting in 2027 begonnen.
* S3 Gudauri en Jvari-pas bypass: de grote boogbrug over de Khada-vallei loopt vertraging op vanwege verwachte winterse omstandigheden, maar in de eerste helft van 2026 gaat de nieuwe toegangsweg naar Gudauri open. Oftewel, de eerst paar kilometer van de nieuwe bypass tot aan de boogbrug zal dan open gaan, waar dan een nieuwe lokale weg naar wintersportplaats Gudauri afslaat.
* S3 Natakhtari - Zhinvali snelweg (2x2) van 26.8 km wordt in 2027 begonnen (zie details eerder deze draad).
four-lane Natakhtari-Zhinvali highway, as well as the Arsha-Stepantsminda and Pasanauri bypass roads, will begin in 2027. Tevens zullen dan bypasses bij Pasanauri en Stepantsminda worden gebouwd.
* S5 Badiauri-Bakurtsikhe (31,7 km) - bouw voor de 2x2 autosnelweg begint in 2027. Plannen in ontwikkeling voor de Gurjaani-Telavi bypass (Sh42) en upgrade Tsnori-Lagodekhi (S5).
* S8 Borjomi - Akhaltsikhe: omdat dit de enige verbinding tussen deze twee steden is, kan renovatie alleen in stappen. Een haalbaarheidsstudie naar een bypass van Borjomi wordt komende week aangekondigd.
* S9 Tbilisi bypass: tenders voor lot 2 en 3 beginnen dit jaar, voor lot 4 en 5 in 2026. Bouw start in de periode 2026-2027. De duurste twee lots (2 en 3 - 72% qua kosten) worden direct uit de staatskas gefinancierd, voor lots 3 en 4 wordt internationale financiering gezocht (regering is al in gesprek met de ADB hierover).
* S12 brug bij Samtredia over de Rioni: de eerste brug gaat volgend jaar open, de tweede (parallelle) openstelling wordt in 2027 verwacht. Hierdoor zal lot-1 van de nieuwe S-12 geheel opengesteld kunnen worden, "in een richting".
* S12 lot 3: binnen enkele weken gaat de helft van dit deel (6 van de 12 km) open. De tweede helft wordt in kwartaal 2 van 2026 verwacht.

Achterstand projecten
De minister ging ook in op de moeizame oplevering van veel projecten. Momenteel lopen 122 van de 135 wegenprojecten achter op schema en/of de afspraken. Dit betreft een totaalbudget van 4,2 miljard lari (ca 1,3 miljard euro). Volgens hem "hangt dit direct samen met tekortkomingen bij aannemers, personeelstekorten, tekortkomingen in het projectmanagement bij het ministerie en tekortkomingen in het technisch ontwerp die de aannemer tijdens de bouwfase ontdekt". Dat zal ongetwijfeld deels hout snijden. De vraag is of dit alles is en of er niet ook corruptie in de aanbesteding aan ten grondslag ligt, maar dat zal de minister niet zelf toegeven uiteraard. Het is wijd gedocumenteerd dat grote donoren aan de regeringspartij de aanbestedingen krijgen als het gaat om de binnenlandse bedrijven.

Als het gaat om het beter adresseren van financiele risico's is er sinds kort een nieuwe regeling van kracht: bedrijven moeten garant staan voor een groter deel van de vooruitbetaling. Dit wordt stapsgewijs verhoogd van 60% in 2026 naar 100% in 2029. Het is gebleken dat bedrijven deze uitbetalingen voor andere dingen inzetten en vervolgens het project niet volgens afspraak opleverden.

---
Tbilisi congestie
Een Georgische "denktank" op transport voorziet het compleet vastlopen van het verkeer in Tbilisi binnen een jaar of vijf als er niet snel ingegrepen wordt en meer ingezet wordt op met name suburbaan spoorvervoer. Het verkeer loopt in Tbilisi al jarenlang steeds meer vast. Zelf neem ik bijna nooit meer de taxi of eigen vervoer als ik van de ene kant naar de andere moet, maar maak ik gebruik van de metro en de bus. Zeker als ik een afspraak heb. Op echte schaduwtijden zoals late avonduren is het prima om de taxi te nemen, maar overdag is het geen betrouwbaar recept meer als je de hele stad door moet.

Niet alleen binnen de stad loopt het verkeer vast, ook op de aanvoerwegen, waardoor mensen uit provinciesteden in de wijdere omgeving ook naar Tbilisi verhuizen. Het spoorvervoer is hopeloos verouderd en is op de lange afstand gericht voor zover nog aanwezig. Volgens de organisatie zou het (bijna niet bestaande) personenvervoer per spoorweg naar de omliggende suburbane gebieden en wat verder liggende woonkernen sterk moeten worden verbeterd - met name op de as Khashuri-Tbilisi-Marneuli.

In de kantlijn hiervan is de organisatie ook kritisch op het definitief schrappen van de bypass spoorweg (voor goederenverkeer bedoeld) en deze infrastructuur in te zetten voor de nieuwe randweg, waardoor het goederenverkeer naar de havens dwars door de stad blijft gaan - met name het olievervoer uit Azerbeidzjan, maar ook het toenemende containervervoer uit Centraal-Azië.

* edit - nog wat nakomende berichten verwerkt die binnenkwamen sinds plaatsing hier (S1 Gori, S2, S3 Zhinvali, S5)

[Chris]

* S1 Samtredia - Zugdidi: een haalbaarheidsstudie naar upgrade en verlegging van 67 kilometer loopt momenteel en met een gedetailleerd ontwerp wordt volgend jaar begonnen. In het verleden werden hier al studies naar verricht, maar die gingen uit van een enkelbaansweg. De intentie lijkt nu te zijn om een autosnelweg te bouwen.

Interessant. Dat is ook naar nabij die nieuwe diepzeehaven bij Anaklia.

Het is allemaal vlak terrein, maar als ik naar het satellietbeeld kijk zou het ook wel eens laaggelegen veengrond kunnen zijn, dus lastige bodemcondities. Of valt dat mee?

[traveldude]

Klopt. Die plannen hebben ook een relatie met Anaklia (bodem zie onderaan).

Medio 2017-2018 werd al een studie gedaan naar een tweestrooks toegangsweg voor Anaklia, aan te leggen vanaf het meest westelijk gelegen punt van de S1 ter hoogte van Anaklia (zie oranje lijn in onderstaande kaart). Dit project werd anno 2019 stilgelegd toen de aanleg van de haven werd stopgezet. Nu wordt dit weer hervat. De aanleg van de 17 of 18 kilometer lange vrijliggende enkelbaans toegangsweg staat voor volgend jaar gepland en moet voor een kostprijs van 125m lari (40m euro) in 2027 afgerond zijn.



In deze context werd in 2017-2018 ook een studie verricht naar het verbeteren van de S1 tussen Samtredia en Zugdidi en dan met name het verleggen van de weg buiten de bewoonde kernen. Dit project kreeg de bijnaam "Samtredia - Zugdidi Bypass Road" en moet tevens om Zugdidi gelegd worden (de S1 gaat er nu dwars doorheen) tot aan Rukhi waar de nieuwe weg op de huidige route aan moet sluiten (dit is ook vlak voor de Abchazische grens). Zugdidi is met 40.000 inwoners naar onze maatstaven geen hele grote plaats, maar is de 7e stad en het absolute centrum van dit deel van Georgië, de kern van de streek Samegrelo (Mingrelië).

Er werden destijds een paar voorstellen gedaan die simpelweg neerkomen op een noordelijke en een zuidelijke variant (met andere woorden, links of rechts van de huidige route) - zie de kaart hierboven, een ruwe "Paint" versie van de voorgestelde varianten ex variaties op delen hiervan (lage kwaliteit schets daarvan op paginanummer 17 en tekst op pagina 18 van het gelinkte document). Dat was in eerste instantie destijds bedoeld als een vrijliggende enkelbaans autoweg, maar wordt nu een 2x2 weg met een lengte van 75,7 kilometer, waarbij de prioriteit eerst gelegd wordt bij Samtredia - Tsatskhvi (Anaklia toegangsweg).

Ik vermoed dat de blauwe variant de meeste kans van slagen heeft, omdat die het meest vrij kan liggen door vlak terrein. De paarse zou wel erg dicht langs (of door) de dorpen komen te liggen in het stuk Khobi - Tsaishi vanwege de heuvelrug van karstgesteente die er strak naast ligt, met versnipperde bebouwing tot in de hellingen (zie foto). Ook aan de noordkant van Senaki is weinig ruimte vanwege de daar aanwezige rug. Dit zou extra kunstwerken betekenen.



Wat geologische omstandigheden betreft: het echt drassige gebied zijn de wetlands bij Poti en Kobuleti en andere kustgebieden. Het deel waar de S1 loopt heeft daar geen last van voor zover ik uit externe geologische documentatie begrijp. De toegangsweg naar Anaklia gaat wel door zachter gebied zo staat in het hier boven gelinkte document (p.26-27).

[traveldude]

Overigens redelijk mind-boggling wat er allemaal in Batumi is gebouwd recentelijk:

En daar gaat nog veel meer bijkomen. Volgens een inschatting van een Georgisch onroerend goed bureau zullen er tot en met 2029 ongeveer 58.000 appartementen bijgebouwd worden (volledig rapport in pdf - voor de liefhebber), waarvan een klein kwart voor "persoonlijk gebruik" (wonen) en de overige driekwart als investeringsobject (lees: toerisme, wellicht tijdelijke verhuur cq weekend woning).



De laatste categorie zal zich uitstrekken langs de gehele Zwarte Zee kust van de gemeente - van Makhinjauri in het noorden tot vlak voor de Turkse grens (de laatste paar kilometer hoort bij een andere gemeente). De bulk daarvan moet langs de "Nieuwe Boulevard" en de "Alley of Heroes" komen, een verdere verdichting van dat gebied dus, waar al de nodige "fancy gebouwen" de laatste jaren zijn gebouwd.

Enkele recente foto's van mezelf van het gebied bij de Alley of Heroes.

SPOILER: TOON

---

Een groot deel van de nieuwe voorraad aan de zuidkant van de rivier Chorokhi op de grens met Gonio zal worden gebouwd door "Eagle Hills" uit de Verenigde Arabische Emiraten. Dit vastgoed conglomeraat heeft afgelopen maand een monstercontract gesloten met de regering voor een investering van 6,6 miljard dollar (!!) in vastgoedprojecten bij Gonio en Tbilisi (Ponichala). De staat neemt 33% belang in de Georgische bv van Eagle Hills.

Eagle Hills heeft inmiddels kantoor betrokken op de hoofdlaan door Tbilisi (in de oude bioscoop) en heeft grootse plannen gepresenteerd voor beide gebieden, wat ook meteen verklaart waarom de regering nu een aantal wegenprojecten die al langere tijd in de kast lagen in gang heeft gezet. Met betrekking tot Gonio is dat natuurlijk de S2 tussen Batumi en de Turkse grens, zodat het doorgaande verkeer niet de omgeving van de hippe wijk gaat belasten (natuurlijk was het al langere tijd de bedoeling, maar nu is er een aanleiding om het echt te gaan doen met een dure variant): de kont van de wijk ligt tegen de huidige S2 aan, die dan nog steeds een directe toegang geeft tot de luchthaven aan de overkant van de rivier en de stad.



In het gebied komt een grote stadswijk van 260 hectare met duizenden woningen in een waterrijk gebied met lifestyle als rode draad. Het is deels het voormalige terrein van de Sovjet en Russische militaire basis die in Batumi gevestigd was, maar in 2007 de deuren dicht deed en vertrok. Een groot deel van het gebied is een vogelrijk wetland. Er zal een jachthaven worden gegraven, waaromheen enkele tientallen appartement complexen worden gebouwd. Aan de randen is ruimte voor villa's. De wijk moet alle faciliteiten krijgen, inclusief winkels, restaurants en andere openbare voorzieningen.

SPOILER: TOON

---

[Alfa]

Op wie richt men zich dan? Op Europeanen? Dan zal de recente koerswijziging van Georgië misschien wel afschrikken.

Ik hoop wel dat al die ontwikkeling niet ten koste gaan van de natuur. Maar volgens de luchtfoto's lijkt de ruimtelijke ordening in Georgië me vrij verschrikkelijk met overal verspreide huizen, behalve op plaatsen waar men niet anders kan zoals in de bergen.

[Chris]

Zoveel nieuw vastgoed tegelijk in een land met een krimpend inwonertal ademt wel een beetje 'bubble' uit. Sinds 1994 is het inwonertal met 1,2 miljoen gekrompen en dat is nog exclusief Abchazië en Zuid-Ossetië

https://en.wikipedia.org/wiki/Demograph ... th_Ossetia

Ontwikkelen andere Georgische steden ook zoveel vastgoed, of is dit wel hoofdzakelijk in Batumi geconcentreerd?

[traveldude]

Klopt. Bubble is ook wat in mij opkomt. De groei van vastgoed zit met name in Batumi en Tbilisi.

De regering is enorm gefixeerd op (groei)cijfers op een machismo manier die ongezond overkomt en die twijfel doet zaaien over de houdbaarheid van de claims. Men claimt jaarlijks tegen de 10% economische groei en meer van dies. Het is niet duidelijk waar die vandaan komt en waar die landt (alhoewel er wel degelijk sectoren zijn die booming zijn, zoals de sanctieontduiking voor Rusland faciliteren). Met de groei van het BNP in de hand en de lage schuldratio wordt er op allerlei manieren opgeschept en handig afgezet tegen de EU: kijk Moldavie nou, nauwelijks economische groei want "ze zitten in de EU-dwangbuis". De EU "die ook nauwelijks groeit, dat voorland moeten we toch niet willen?". Hele simpele populistische retoriek, die een heel duidelijk politiek doel dient.

Neemt niet weg dat juist steden als Tbilisi en Batumi ook echt blijven groeien. Dat komt grotendeels van het platteland (waar de meeste gebieden krimpen op een enkele streek na) en met een tijdelijke bump in 2022-2023 van Russen die zich voornamelijk in die twee steden vestigden (maar door prijsexplosie ook naar elders zijn uitgeweken).

Het is niet heel erg fair om de bevolkingsdaling tov 1994 nu als benchmark aan te halen, want het aantal is juist sinds medio 2012 stabiel en vlak rond de 3,7 miljoen. Het gros van die daling van 1,2 miljoen vond plaats in de eerste tien jaar, waarna er een zwakkere daling plaats vond die dus vanaf 2012 veranderde in een min of meer vlakke lijn.

SPOILER: TOON

---

Rode lijn is terugmodellering ism met de VN naar aanleiding van een gat van -700k tussen census 2014 en de jaarschatting die gebouwd was op de census van 2002. Het staat ook allemaal op de NL-wiki uitgespeld.

Vanaf 2013 tot covid was er sprake van een hele voorzichtige (minimale) stijging. Sindsdien schommelt het wat meer, maar per saldo op de lange termijn nog steeds rond de 3,7m. De census van nov-dec 2024 gaf een bevolking aan van 3,9 miljoen. De details komen binnenkort of pas volgend jaar (ben het even kwijt). Dit is een gat van +200.000 tov de jaarlijkse Geostat schatting per 1 januari en ook met de census van 2014. Onderliggend is er best demografisch wat op te merken, maar het simpel afdoen met "kijk naar 1994 en nu" is iets te kort door de bocht.

Op wie richt men zich dan? Op Europeanen? Dan zal de recente koerswijziging van Georgië misschien wel afschrikken.

Ik hoop wel dat al die ontwikkeling niet ten koste gaan van de natuur. Maar volgens de luchtfoto's lijkt de ruimtelijke ordening in Georgië me vrij verschrikkelijk met overal verspreide huizen, behalve op plaatsen waar men niet anders kan zoals in de bergen.

Op wie men zich richt (met deze projecten)? Tja, dat is de hamvraag. De eerste xenofobe reacties zijn al langsgekomen in Georgië. Feit is dat Georgië (althans de regering) zich steeds meer ontkoppelt van Europa, ook en met name politiek (niet alleen qua EU rabiaat doet, maar zich ook uit gremia terugtrekt via stilleggen activiteiten, waaronder ook Raad van Europa). Ze richt zich steeds meer op Azië en knoopt daar relaties mee aan. Niet alleen China, maar ook uitdrukkelijk de Arabische en Centraal-Aziatische landen. Je ziet het ook terug in het toerisme: het Aziatische aandeel neemt toe, het Europese (EU) neemt af. Voor de toeristensector regelmatig een geuit zorgenpunt omdat Europese / westerse toeristen meestal meer geld spenderen tijdens een bezoek, meer diensten afnemen, bijvoorbeeld meer "gastronomisch actief" zijn (als in ook de Georgische keuken nuttigen en daar niet op bezuinigen), en ook meer de toeristische gebieden buiten de steden bezoeken (en daar verblijven etc).

Wat het gebied betreft: ja, daar zijn wel wat klachten over geuit. Maar ook dat het gebied zomaar even wordt overhandigd aan een investeerder zonder het publiek aan te besteden e.d. Dat geldt ook voor het gebied bij zuid-Tbilisi ter hoogte van Ponichala dat twee keer zo groot is. Het moet aan twee kanten van de Mtkvari / Kura rivier komen te liggen in een laaggelegen overstromingsvlakte ("floodplain"). ook dit is een vogelrijk gebied. Het heeft een vorm van beschermde status. Hier moet een vergelijkbare waterrijk "lifestyle" stadsdeel verrijzen.



Impressies:

SPOILER: TOON

---

Zowel stedelijk met Europees elan (dat wel) als landelijk.





Ligging:

[Alfa]

Batoemi is ook de hoofdstad van de Autonome Republiek Adzjarië, een gebied dat tot 2004 niet onder controle van Georgië stond. Sindsdien wel. Maar het is mij niet duidelijk hoe ver dat autonoom statuut gaat. Heeft de centrale regering in Tbilisi dan wel een rol gespeeld in die ontwikkeling van Batoemi?

Zoveel nieuw vastgoed tegelijk in een land met een krimpend inwonertal ademt wel een beetje 'bubble' uit. Sinds 1994 is het inwonertal met 1,2 miljoen gekrompen en dat is nog exclusief Abchazië en Zuid-Ossetië

https://en.wikipedia.org/wiki/Demograph ... th_Ossetia

Interessante demografische situatie. Dus eigenlijk tot een jaar of 5 geleden vrij stabiel met een vruchtbaarheidscijfer rond de 2. Sindsdien in dalende lijn, net zoals zoveel landen. In 2014 nog 60.000 geboortes, nu maar 40.000 meer. Maar nog steeds een vruchtbaarheidscijfer van 1,67. In Georgië is de demografische situatie dus gezonder dan in veel andere landen, maar gaat het ook wel de slechte kant op.

[traveldude]

Batoemi is ook de hoofdstad van de Autonome Republiek Adzjarië, een gebied dat tot 2004 niet onder controle van Georgië stond. Sindsdien wel. Maar het is mij niet duidelijk hoe ver dat autonoom statuut gaat. Heeft de centrale regering in Tbilisi dan wel een rol gespeeld in die ontwikkeling van Batoemi?

Jazeker. Nadat de autocratische leider Abashidze in mei 2004 onder druk van de net aangetreden Saakashvili zijn heil in Moskou zocht, werd Batoemi al snel een speerpunt van ontwikkeling. In de Sovjet-tijd was Sokhumi (Abchazië) de Georgische parel aan de Zwarte Zee. Die stad raakte in 1993 verloren voor de Georgiërs. Het is niet zwart op wit op papier, maar het is duidelijk dat Batoemi in de ogen van Saakashvili de nieuwe parel aan de Zwarte Zee moest worden, een compensatie voor het verlies van Sokhumi als het ware.

Het is toen dat de hele Dubai-ficatie van Batoemi is begonnen met allerlei al dan niet megalomane of "bijzondere" gebouwen (overigens is de grootste golf van die grote gebouwen pas na het tijdperk Saakashvili begonnen). De brede nieuwe boulevard is toen aangelegd dat als kapstok is gaan dienen voor de stedelijke ontwikkeling erlangs (die begon aan de kop van de boulevard bij de haven). Maar ook het opknappen van de oude stad.

De autonomie van Adzjarië gaat feitelijk niet zo heel erg ver zou je kunnen zeggen en is in de praktijk alleen nominaal van kracht. Die betere greep erop ligt ook besloten in de wijze waarop Abashidze de republiek in de transitie van Sovjet-Unie naar onafhankelijk Georgië uit de statelijke macht kon frutselen (zonder daarbij een onafhankelijkheidsstreven, hij runde een top-down staat binnen een staat en hield de centrale autoriteiten buiten de deur).

Interessante demografische situatie. Dus eigenlijk tot een jaar of 5 geleden vrij stabiel met een vruchtbaarheidscijfer rond de 2. Sindsdien in dalende lijn, net zoals zoveel landen. In 2014 nog 60.000 geboortes, nu maar 40.000 meer. Maar nog steeds een vruchtbaarheidscijfer van 1,67. In Georgië is de demografische situatie dus gezonder dan in veel andere landen, maar gaat het ook wel de slechte kant op.

Dat niet alleen, er is ook wel een stille emigratie aan de gang van slimme jonge Georgiërs [maar ook mensen in een mid-carriere] die elders hun heil gaan zoeken - die hangen dat niet allemaal aan de grote klok. De vraag is hoe lang de immigratie dat kan maskeren, want aan die kant is eea ook in beweging door nieuwe restricties.

Je ziet de bump omhoog van geboortes vanaf 2013. Dat is zonder meer een gevolg van de nieuwe hoopvolle tijd die aanbrak na het einde van het tijdperk Saakashvili, met een toekomstgerichte blik op Europa en een nieuwe regering. De wereld zag er toen nog zonnig uit. Vanaf 2019 slipte dat langzaam weg. Politiek perspectief doet duidelijk wat met het geboortecijfer. Aan de economische omstandigheden ligt de daling van het geboortecijfer niet.

[traveldude]

Niet elke regionale weg in Georgië is belangrijk of interessant, maar de afgelopen jaren is gewerkt aan het herstel (en verlegging) van een historische verbinding, namelijk de 100 kilometer lange noord-zuid route van Kutaisi via Bagdati en de kuuroorden Sairme en Abastumani naar Akhaltsikhe. Deze weg doorkruist via de 2182 meter hoge Zekaripas het centrale deel van het Meskhetigebergte, een van de bergketens in het zuiden van Georgië die onderdeel zijn van de Kleine Kaukasus.



De route ontsluit niet alleen twee (historische) kuuroorden, maar is ook een spaak tussen twee oost-west verbindingen. In de late Sovjetperiode kreeg de weg vanwege het belang dat aan kuuroorden werd gehecht het federale Sovjetnummer A307, en was in het Georgische hoofdwegennet een verbinding tussen de M27 en de A306 (Batumi - Akhaltsikhe - Gyumri). Na de Georgische onafhankelijkheid had de weg geenszins meer deze status, mede door het verval van de kuuroorden. Het gedeelte tussen Sairme en Abastumani over de Zekaripas verviel tot een onverharde en slecht begaanbare weg. In 1996 kreeg de route een nummer van de tweede wegcategorie, de Sh14.

Er liep ook een oostelijke variant vanaf Bagdati via Kakaskhidi naar de pas waar beiden weer samenkwamen. Deze oostelijke variant had in de Sovjetperiode een regionaal (SSR) nummer, de R58, maar werd vanaf 1996 gedeclasseerd, waarbij het zuidelijke deel naar de pas met de jaren degradeerde tot een karrenspoor: de weg voerde door een rivierkloof in onbewoond bosgebied. Het historische kuuroord Abastumani, gesticht in het Russisch tsaristische tijdperk en waar ook een observatorium staat, is de afgelopen jaren flink opgeknapt voor toeristische doeleinden. Om doorgaand verkeer voor Abastumani uit Sairme te houden is de Sh14 verlegd via de voormalige R58. Deze weg is in wezen opnieuw gebouwd. Met name het laatste deel naar de Zekaripas kan spectaculair worden genoemd. Het herstel van deze weg is onderdeel van de complete vernieuwing van de route tussen Bagdati en Abastumani.

Bij Abastumani is tevens een bypass van 16 kilometer in aanbouw. Deze gaat boven langs het kuuroord door de bergen en krijgt daar een toegangsweg tot het observatorium. Het kuuroord zelf ligt in een nauwe rivierkloof, waar geen ruimte is voor een randweg buiten de historische en toeristische kern om.

Foto: de afdaling vanaf de Zekaripas met de bergkam van de Grote Kaukasus - de grens met Rusland - op de horizon. De dikke puist in het midden is het hoogste deel van de Kaukasus, met een concentratie van 5000-pieken, de zogeheten Bezengi Wall (rode cirkel in de kaart boven).









De Abastumani bypass in aanleg (forto van eerder deze zomer)


Abastumani

[traveldude]

Bijzondere plot-twist vandaag (een Engels artikel hier) rond de bouw van deze brug in de S12 die inmiddels al ruim tien jaar duurt.

Ook kreeg de brug over de Rioni in lot 1 in 2023 te maken met een gedeeltelijke instorting (zie pagina 13 van deze draad) - dit is bijna een apart verhaal waard. Er is door grondexperts destijds uitdrukkelijk gewaarschuwd voor de slechte omstandigheden om hier op dergelijke wijze een brug te bouwen.

De openbare aanklager sleept de directeur en projectleider van het Azerbeidzjaanse Akkord voor de rechter. Dit bedrijf was de tweede gecontracteerde partij, nadat het Oekraiense AltCom (2014-2017) het al had laten afweten. Akkord was tussen 2018 en 2020 verantwoordelijk voor de bouw, maar verliet stilletjes het project. Georgische bouwers werden in 2021 en 2024 gecontracteerd om het project af te maken. Een rapport in 2023 naar aanleiding van het instorten van een deel van de brug dat jaar tijdens een stortvloed door de rivier, hield Akkord daarvoor verantwoordelijk vanwege de slechte bouw.

Tot zover nog niet zo heel bijzonder. Akkord heeft meerdere gefaalde projecten in Georgië achtergelaten. Maar vandaag werden ook de verantwoordelijke project supervisors aangeklaagd alsmede de (inmiddels voormalige) vice-directeur van het Georgische wegendepartement GeoRoad die destijds in functie was. De (buitenlandse) project supervisors bleken nooit on-site te zijn geweest om de boel te monitoren, waarbij ook nep certificaten van kwaliteit van het werk van Akkord werden ondertekend.

De aanklagers stellen dat door dit alles 16 miljoen lari schade is geleden (ruim 5 miljoen euro). De voormalige vice directeur van GeoRoad wordt beschuldigd van "machtsmisbruik, verduistering van een groot geldbedrag en misbruik van zijn officiële macht". Op deze aanklacht staat maximaal 11 jaar gevangenisstraf.

Zijn baas destijds, voormalig hoofd van GeoRoad en voormalig minister van infrastructuur Irakli Karseladze, was vorige week al doel van een huiszoeking in de slipstream van een juridisch onderzoek naar de voormalige vice-minister van Karseladze en de inval bij voormalig premier Garibashvili die aangeklaagd werd voor het vergaren en witwassen van illegaal verkregen inkomsten tijdens zijn kabinetsperiode. Deze onderzoeken en aantijgingen naar corruptie van voormalige bestuurders zijn niet perse gemotiveerd door een pure anti-corruptie agenda, maar zijn onderdeel van het hardhandig zuiveren van de geledingen in de machthebbende Georgische Droom. Eerder dit jaar ging dat met het ontslaan (al dan niet "vrijwillig") van kabinetsleden of directeuren van agentschappen of departementen, de laatste paar maanden richt het zich op crimineel onderzoek.

En de brug.... die zal naar verwachting aankomend voorjaar opengaan (inclusief de rest van de bijbehorende 11 kilometer van het betreffende "lot"

[traveldude]

Een opvallend en een voor Georgië ongewoon heftig bouwongeval gisteren: vier arbeiders uit China en Turkmenistan zijn omgekomen en een vijfde zwaar gewond (IC) toen door een aardverschuiving een keermuur in aanbouw instortte. Dit gebeurde bij het dorp Tskere in de nieuwe bypass in de S3 bij Gudauri en de Jvari-pas. Tskere ligt vlak voor de ingang van de 9 kilometer lange tunnel. Ik heb nog geen beelden gezien.

Er is de laatste jaren veel maatschappelijke kritiek in Georgië op de Chinese bouwveiligheid, maar tot nu toe zijn dergelijke ongevallen nog niet voorgekomen. Twee jaar geleden stortte al eens een grote keermuur in aanbouw op een berghelling (langs de S1) naar beneden, maar daar waren geen slachtoffers.

[traveldude]

Na een paar jaar werk is de regionale passage over de 2600 meter hoge Zagaripas in het noordwesten van Georgië af. Het is het laatste gedeelte van de 193 kilometer lange Sh7 Zugdidi - Mestia - Zagari, de langste route in het secundaire netwerk die de toeristische vallei Svaneti ontsluit. De weg vormt samen met de Sh15 Kutaisi - Lentekhi - Zagari een belangrijke lus door Opper en Neder Svaneti en voert langs het hoogste gedeelte van de Grote Kaukasus aan de ene kant en het hoge Svanetigebergte aan de andere kant.

(linksom de Sh7, rechtsom de Sh15)




De Georgië-reizigers die wel eens naar Mestia gegaan zijn zullen de weg wel kennen. Het eerste deel Zugdidi - Mestia was al jaren geleden opgewaardeerd (ca 2010), maar het gedeelte Mestia - Ushguli - Zagari was nog lang notoir slecht (onverhard).

Afslag naar Mestia in Zugdidi (2022).


Sinds dit jaar is het laatste gedeelte vanaf Ushguli tot de pas ook met beton verhard. Voor de meeste reizigers liep de weg bij Mestia of bij Ushguli feitelijk dood door de slechte begaanbaarheid.

Door de weg ook rond de pas op te waarderen moest het voor toeristisch verkeer aantrekkelijker worden om gebieden aan beide kanten van de pas te bezoeken. Voor velen was het tot nu toe vooral een "of of". Nu is er een 340 kilometer lange geheel verharde route.

De situatie drie jaar geleden rond de pas.

[Boeck536]

Goed nieuws! Gaat de route het hele jaar open zijn?

Maar van wat ik elders lees is de Sh15 Kutaisi - Lentekhi - Zagari nog niet verbeterd, en zou je nu dus nog niet het hele rondje kunnen rijden zonder 4x4. Uit jouw verhaal begrijp ik dat dat inmiddels achterhaald is en dat het rondje mogelijk is.

[traveldude]

Ook de Sh15 is in het laatste deel naar de pas verhard (andere delen van de weg waren al lang verhard, want dit is een belangrijke ontsluitingsroute naar de twee gemeentelijke centra Tsageri en Lentekhi). De hele route Zugdidi - Kutaisi via Mestia is te rijden zonder 4WD. Er kunnen korte stukjes onverhard zijn in zogeheten "landslide zones", maar dan gaat het om 100-200 meter. Ook recent toegevoegde google streetview beelden (sept 2025) bevestigen het vrij recente betonnen oppervlak in de Sh15. En tot slot is er ook nog Emily.

De route zal niet het hele jaar begaanbaar (open) zijn. Verwacht wintersluiting van een half jaar. Er is niet voldoende lokaal verkeer om de weg vrij te houden. De pas is een regio- en gemeentegrens met woongemeenschappen op relatief grote afstand.

[waldo79]

Was een vrij ruige rit in 2018, toen helemaal rond gereden vanuit Zugdidi via Ushguli en de pas. Wel een geweldig landschap.

[traveldude]

De laatste paar kilometer van de S1 dat als 2x2 autosnelweg in aanbouw is in de zogeheten Rikoti-passage. De tweede rijbaan is over een lengte van vier kilometer nog in aanbouw. Die komt gestroomlijnd op de plek van de oorspronkelijke weg. Zodra dat klaar is, zal er een continue snelweg liggen van Tbilisi naar Samtredia in het westen, een lengte van ruim 230 kilometer.

Twee maanden later en het sluitstuk van de Rikoti-passage in de S1 / E60 lijkt de completering te naderen, de vier kilometer tussen de Rikoti-tunnel en Khevi. De zuidelijke (lage) rijbaan wordt hier over de oude weg gelegd. Dit deel van de route had in de oude situatie 1+2 rijstroken vanwege de klim naar de tunnel. Nu krijgt de rijbaan de helling op 3 rijstroken, de rest van de weg is 2x2.



Tussen de bijna dagelijkse stroom aan aangekondigde radicale hervormingen, hyperbolische plannen, het bestendigen van een autocratisch regime, beperken van de burgerlijke vrijheden, Trumpiaanse verwijten aan het adres van de BBC naar aanleiding van een documentaire over het vermeend gebruik van een chemisch wapen uit de Eerste Wereldoorlog tegen demonstranten, waren er deze week opeens weer wat updates over de voorgenomen wegenplannen van de komende jaren.

* S2 uitbouw van de Kobuleti bypass naar 2x2 autosnelweg: dit gaat 480 miljoen lari kosten (ca 152 miljoen euro) en zal naar verwachting in 2029 af moeten zijn. Na nieuwjaar begint de burgerinspraak. De snelheidslimiet op de huidige 1x1 weg is voor de veiligheid teruggebracht naar 70 km/u door het hoge aantal fatale ongevallen.
* S3 naar de Russische grens: de bypass bij Gudauri met een 9 kilometer tunnel zal nu pas in 2028 klaar zijn, een vertraging van een jaar. Het eerste deel tot aan de nieuwe toegangsweg van Gudauri zal komend jaar opengaan. De vertraging zit in de bouw van de grote boogbrug over de Khada-vallei en complicaties na de aardverschuiving afgelopen maand, waarbij drie werkers omkwamen. De lange tunnel is momenteel in de afbouw fase.
* Iets verderop vlak voor de Russische grens is een 4,5 kilometer segment in aanleg, tussen Stepantsminda en Gveleti, met een paar tunnels en de langste brug in Georgië. Dit deel zal in 2027 opgeleverd worden.
* S5 naar Kakheti: Het segment Sagarejo - Badauri (17 km) dat eind dit jaar af had moeten zijn zal in 2026 open gaan als 2x2 autosnelweg. De bouw van het vervolgsegment Badiauri - Bakurtsikhe (32 km) zal komend jaar moeten beginnen en zal 576 miljoen lari kosten (ca 183 miljoen euro). Dit zal door de Wereldbank worden gefinancierd.
* S4 in Tbilisi: de tender voor de bypass bij Ponichala aan de rand van Tbilisi is stukgelopen op een afgewezen (Turkse) partij.

T.a.v. de S5 bij Badiauri was er nog wel wat werk te verrichten zoals ik een paar maanden geleden ter plekke zag, wat dus ook de reden is van de vertraging. De aansluiting van het oostelijke uiteinde met de afrit naar het dorp moest nog geheel gemaakt worden. Voor mij kan de verlenging richting Bakurtsikhe niet snel genoeg beginnen, vooral het eerste segment daarvan tot Chaulabani waar de Sh40 afslaat naar Signagi. Dat helpt ons in een snellere reistijd.

[traveldude]

De Tsjetsjeense leider Kadyrov klaagt vandaag over de onwelwillende opstelling van de Georgische regering om een doorgaande weg van het Tsjetsjeense Itum-Kali naar het Noord-Georgische Shatili mogelijk te maken, iets dat de Tsjetsjenen en Russen al 30 jaar proberen voor elkaar te krijgen.

Omdat dit deel van Georgië ten noorden van de waterscheiding en bergkam van de Grote Kaukasus ligt is een grenspassage relatief makkelijk te bouwen. Er ligt een over het algemeen redelijk uitgebouwde onverharde weg aan Russische zijde tot vlak voor de grens, voor toegang tot de Russische veiligheidsinfrastructuur in de omgeving (verschillende bases en een grensbewakingspost), maar de laatste kilometer is opgebroken.



Itum-Kali ligt ongeveer 60 kilometer ten zuiden van Grozny en is daarmee verbonden met een aftakking van de R-217 (de weg Grozny-Itum-kali is de voormalige R305). Kadyrov wil met een grensverbinding een volwaardige (verharde) alternatieve noord-zuid passage door de Grote Kaukasus creëren. Georgië houdt dit stelselmatig tegen om strategische redenen. Ze hebben er slechte ervaringen mee. De aanleg van de weg naar Zuid-Ossetië door de Roki-tunnel werd tijdens de Sovjet-periode lang door de Georgiërs tegengehouden, en bleek uiteindelijk in 2008 fataal tav herstel gezag over het gebied ivm de snelle toegang voor Russische troepen. De leider van de Georgische diaspora in Rusland - die als pro-Russisch kan worden gekenschetst - pleitte eerder dit jaar voor de aanleg van een weg via Ingoesjetië. Maar ook dit voorstel werd door de Georgische regering afgewezen.

In 2000 namen de Russen een kleine Georgische nederzetting in ten noorden van Shatili en is de grens daar feitelijk een stukje naar het zuiden opgeschoven tot vlak bij de Georgische Sh26 tussen Shatili en Mutso. Dit was in de periode dat Rusland Georgië onder druk zette tav de Tsjetsjeense militanten die zich in de Georgische Pankisivallei schuil hielden, waar Georgische Tsjetsjenen wonen, op ruim 50 kilometer ten zuidoosten van de grens bij Shatili. Vanaf Shatili loopt de Sh26 naar Tbilisi, waarvan de noordelijke 40 km onverhard is.

In de foto de vallei van de rivier Argun bij de grens Georgische zijde. De voorgenomen weg (een karrenspoor) takt bij de foto-positie af van de Sh26 en voert naar Rusland, 500 meter om de bocht. De weg is bij de grens opgebroken. De weg functioneert hier als toegang tot de Georgische grensbewakingspost die links buiten zicht op de berg ligt, via de schuine streep op de berghelling.