[GE] Georgië / Georgia

[traveldude]

Na geregelde vooraankondigingen de afgelopen maanden, laatstelijk afgelopen donderdag "over enkele dagen", is vanmorgen een segment van acht kilometer autosnelweg in de S12 geopend. De resterende zes kilometer van dit derde lot zal komend voorjaar open gaan. Dan zal 40 van de 51 kilometer van de vernieuwde S12 als continue snelweg te berijden zijn. Het eerste deel, rechts in de kaart, zal later opgeleverd worden. Daar hangt de oplevering nog op de brug over de Rioni.

Twee updates in een: S12 en S4

De eerste helft van het 12 km lange derde segment (Lanchkhuti-Khajalia) van de 52 kilometer lange verlegde S12 gaat binnenkort eindelijk open, naar zeggen eind november. Het tweede deel april volgend jaar. Dat is nog in aanbouw. Zie foto's onder.

In OSM is het stuk vanaf Lanchkhuti tot de afslag Lesa alvast geactiveerd - met de rode pijlen aangegeven. Vanmorgen werden foto's verspreid, waaruit duidelijk blijkt dat de laatste hand aan het gedeelte Lanchkhuti - Lesa wordt gelegd, met name bij de afslag/toerit, terwijl het tweede gedeelte naar Khajalia nog in aanbouw is. De S12 is een belangrijke schakel voor de opwaardering van de oost-west route door het land naar autosnelweg. De oorspronkelijke weg is een enkelbaansweg door bebouwde kernen.



< knip >

Hieronder enkele foto's die afgelopen donderdag en vandaag verspreid werden.





Afslag Lesa, waar het verkeer nog teruggeleid wordt naar de oude S12.

[Chris]

De E692 is een hele korte E-weg zie ik trouwens, het valt helemaal samen met de S12 en is maar 57 kilometer lang.

[traveldude]

Klopt, dat is een nummer voor alleen deze weg. Als de snelweg helemaal af is gaat daar nog een kilometer of 5 vanaf. De nieuwe S12 is een stuk korter. Ik vermoed overigens dat de weg in de toekomst als S1 hernummerd gaat worden. Ook de S2 vanaf de S12 naar Batumi. De drie wegen worden doorlopend op elkaar aangesloten. De eerstvolgende update van de wegenlijst zal waarschijnlijk in 2028 zijn.

[traveldude]

Bij de opening van bovenstaande weg viel me op het foto materiaal al een nieuw bord op. Vandaag geeft het Georgische wegendepartement aan dat op alle betreffende segmenten deze borden zijn geïnstalleerd en dat handhaving daarop morgen ingaat.

De bestuurders van minivans, bussen en vrachtwagens worden er beter op geattendeerd dat op snelwegen hun gemiddelde snelheid 80 km/u mag zijn. Dit onderscheid geldt al sinds een wetsaanpassing in 2013, maar er werd nauwelijks op gehandhaafd. De nieuwe borden zijn gekoppeld aan slimme camera's die dit onderscheid kunnen maken. Er geldt wettelijk een marge van +15 km/u.

[traveldude]

Geen wegennieuws, maar spoorwegennieuws. Er zitten hier ook spoorliefhebbers en dit is nieuws dat maar eens in jaren in Georgië langskomt.

Na 14 jaar bouwen is vandaag een ruim 20 kilometer lang segment in de centrale oost-west spoorlijn opengesteld, de passage door het Lichigebergte (of ook wel Soeramigebergte), de bergrug die oost en west-Georgië van elkaar scheidt net ten westen van Khashuri. Het nieuwe segment telt twee parallelle tunnels van 8,3 kilometer lang en verschillende andere tunnels van 1 tot 2 kilometer lang. Kostenplaatje: 270 miljoen dollar met steun van de Wereldbank en door Chinezen uitgevoerd. Het project was niet zonder controverse, want de hoofdtunnel gaat vanaf de oostkant recht onder het centrum van een dorp door. In de beginfase was er instortingsgevaar van verschillende huizen.

De aanleg kreeg te maken met verschillende vertragingen, waaronder de covid-pandemie, maar ook een grote aardverschuiving in 2017 in het nieuwe deel dat tussen twee tunnels ligt, bij het dorp Zvare. Grondwerkzaamheden ten behoeve van de verlegde spoorlijn waren de oorzaak van de aardverschuiving.





Dit is in de anderhalve eeuw geschiedenis van deze spoorlijn de tweede keer dat de route door het gebergte bij Khashuri verlegd wordt. De spoorlijn Tbilisi - Poti is de eerste spoorlijn in de Zuidelijke Kaukasus, die in geheel 1872 openging, toen Rusland over het gebied heerste. Oorspronkelijk liep de spoorlijn vanaf Khashuri richting Poti via Soerami over de Soeramipas (rode lijn in onderstaande kaart)



Toen de spoorlijn kort na de opening in 1872 oostwaarts werd verlengd naar Baku, werd de passage door het gebergte bj Khashuri aangepast met een dubbelsporige tunnel vanwege de zware olietransporten die hierover gepland werden. Deze tunnel was met een lengte van vier kilometer destijds de langste in het Russische Rijk en werd in 1890 in gebruik genomen. Vanaf nu gaat deze uit bedrijf.



De afgelopen jaren is het hele traject tussen Khashuri en Zestafoni opgewaardeerd. het traject is erg bochtig door de bergen en de rivierkloof die gevolg wordt. De snelheid kan daardoor omhoog van 80 naar 120 kilometer per uur en van 50 naar 80 in de tunnelpassage door de bergrug. Hierdoor zal de reis van Tbilisi naar Batumi, de belangrijkste verbinding in het passagiersvervoer, met een half uur verkort worden.

[traveldude]

Op de valreep van het nieuwe jaar gaat morgen de laatste vier kilometer van het "Rikoti highway" segment van de S1 volledig open als autosnelweg (in het stuk bij Khevi), werd zojuist met een winters plaatje aangekondigd. Het betreft hier de tweede rijbaan. De eerste rijbaan van dit deel ging al eerder open. De tweede rijbaan betreft de oude enkelbaansweg die rechter is getrokken en naar de vereiste standaarden is gebouwd. Zie vorige pagina. De completering werd enkele weken geleden al aangekondigd. Dit gedeelte heeft een derde rijstrook, terwijl de rest van de rijbaan er twee heeft. Dit gedeelte klimt van 500 naar 800 meter boven zeeniveau. Voorheen was het hier 2+1





Het "project van de eeuw", zoals de regering de bouw van de autosnelweg tussen Khashuri en Zestafoni door het Surami/Lichigebergte noemt, is daarmee definitief afgerond na een paar jaar vertraging. De minister van infrastructuur (foto), de premier en de vertegenwoordiger van de ADB in Georgië trotseerden de sneeuw voor een presentatie op locatie. Vanaf morgen is 230 kilometer van de S1 continue als autosnelweg te berijden tussen Tbilisi en de west-Georgische stad Samtredia.



edit: extra foto

[Chris]

Goed nieuws voor Georgië. Zulke projecten maken een wereld van verschil in reizen tussen landsdelen, zeker hier waarbij er een gebergte tussen zit.

Er zijn nog wel drie onderbrekingen op de S12 naar de kust.

[traveldude]

Ja, daar wil het niet zo vlotten. Maar het lijkt er op dat daar nu ook eindelijk licht aan het eind van de tunnel is, wat het formele deel van de S12 betreft. In de loop van volgend jaar moeten de twee resterende delen van de S12 open gaan. De aansluitende verbinding naar de S2 over de Supsa - dit is formeel onderdeel van het project van de S2 Kobuleti - Grigoleti waarvan 11 km al open is - ligt momenteel stil, omdat de bouwer eruit is gestuurd.

[traveldude]

Een paar dagen geleden is de internationale inschrijving geopend voor de bouw van het eerste deel (lot 2) van de nieuwe 49 kilometer lange oostelijke randweg van Tbilisi van 2x2 rijstroken (tender). Deze gaat de huidige enkelbaans randweg S9 "Tbilisi Bypass" vervangen. Begroot budget is 490 miljoen lari (ca 155 miljoen euro), gefinancierd door de Asian Development Bank, met een oplevertijd van 1200 dagen (ruim 39 maanden). De bedoeling is dat de bouw dit jaar begint, maar de interesse voor dergelijke tenders lijkt de laatste tijd mager te zijn. Er zijn al meerdere verlengd vanwege gebrek aan inschrijving.

Het gaat in dit geval om de noordelijke 6,5 kilometer van de nieuwe randweg, vanaf de aansluiting op de S1 bij Tsitsamuri tot de wijk Avchala, plus ruim een kilometer verbreding van de huidige S1. Er worden twee parallelle tunnels van 3,4 kilometer gegraven door uitlopers van de Saguramo-bergrug, die aan de noordkant van de hoofdstad ligt, om Zahesi vrij te passeren. De aansluiting op de S1 komt daarmee twee kilometer noordelijker te liggen.

In de spoiler de hele kaart van de nieuwe randweg.

SPOILER: TOON

---

Het gehele project is ingedeeld in vier lots:
* lot 2 - Tsitsamuri - Avchala (6,5 km, $150 milj.)
* lot 3 - Avchala - Airport (22,5 km, $300 milj.)
* lot 4 - Airport - Lochini (10,9 km, $100 milj.)
* lot 5 - Lochini - Rustavi (11 km, $70 milj.)

Lot 1 is feitelijk het beoogde nieuwe autosnelweg gedeelte van de S3 naar Rusland. Het verbindingsstuk tussen lot 1 en lot 2 is de huidige S1 en zal ter plekke tot tien rijstroken (4 + 6) krijgen. Deze uitbouw valt binnen de aanbesteding van lot 2.


De aansluiting bij Tsitsamuri (links is noord, rechts is zuid). Rechts zwaait de nieuwe S9 af naar de aan te leggen tunnel.

[traveldude]

Vandaag is de tender uitgezet voor de voorbereiding om de uitbouw van de S1 tussen Samtredia en Zudgidi (76 km) naar 2x2 autosnelweg te gaan uitvoeren (GeoRoad, BPN). Hieronder valt onder andere het vaststellen van het definitieve ontwerp. Het project heet ook wel "Zugdidi Bypass road" omdat de weg ook om de stad heen moet worden gelegd. Nu loopt deze nog dwars door het centrum.

Ongeveer acht jaar geleden is er al een variantenstudie opgeleverd in de context van de toegangsweg naar de voorgenomen haven van Anaklia (blauwe en paarse lijn S1). Met die haven wil het niet zo vlotten en er zijn al enige tijd geruchten dat dat project weer stilletjes in de kast verdwijnt (lees: politieke onwil om deze haven werkelijk aan te leggen - wordt vooral gebruikt als zoethouder naar de buitenwereld in relatie tot de Middle Corridor).

De uitbouw van de S1 zal in drie delen gaan:
* 34,4 km Samtredia-Poti Junction (S2, net voorbij Senaki)
* 23 km Poti Junction - Anaklia Junction
* 19,3 and Anaklia Junction - Zugdidi-Rukhi (een plaats valkbij de de facto grens met Abchazië).

Voor de uitvoer van deze voorbereidende fase staat twee jaar (24 maanden).

<knip>



<knip>

Ook voor de zogeheten "Kakheti highway" (S5) is een tender voor een voorbereidende fase uitgezet: dit betreft de laatste 40 km van deze hoofdroute tussen Tsnori en de Azerbeidzjaanse grens bij Lagodekhi (in rood aangegeven in onderstaande kaart). Dit traject in de vallei van de Alazani zal enkelbaans blijven, maar zal wel een nieuwe bypass om Lagodekhi krijgen. Ook zal de weg om een aantal andere dorpen in de vallei worden gelegd, zodat deze net als de al eerder gebouwde bypass Bakurtiskhe - Tsnori geheel vrijliggend is. Voor deze ontwerpfase staat 18 maanden. (GeoRoad) Het project wordt ingedeeld in twee delen: Tsnori - Lagodekhi (31km) en de Lagodekhi bypass (9 km). Het blauwe deel zal de komende jaren als autosnelweg worden uitgebouwd, wat dit jaar gaat beginnen.



Dat betreft dit gebied, met de stad Tsnori op de voorgrond. De S5 loopt vanaf het grote gebouw links de foto uit om aan de voet van de bergen rechts naar de Azerbeidzjaanse grens te gaan (op de foto zijn de bergen en het bovenste deel van de vlakte in Azerbeidzjan).

[traveldude]

De Georgische minister van infrastructuur was weer eens op veldbezoek in het westen van het land (de regio Guria) en is daar langs wat projecten gegaan die onder zijn ministerie vallen. Eindelijk zien we na jaren plaatjes van de stand van zaken in de ontbrekende schakel tussen de vernieuwde S2 en S12. Vorig jaar is het contract met de Turkse bouwer Polat Yol na zes jaar door de overheid verscheurd.

Dit bedrijf begon in 2019 met de bouw tot autosnelweg van het segment Grigoleti - Shekvetili van de S2 (14,4 km), inclusief de aansluitende curve naar de vernieuwde S12 over de rivier Supsa. Hiervoor stond circa twee jaar. Enkele jaren geleden gingen in twee opleveringen in totaal elf kilometer autosnelweg open, maar de link naar de S12 (3 km) liep verdere vertraging op. Plaatjes van de status kwamen eigenlijk nooit langs.

Vorig jaar zomer (link2) was de maat vol voor de regering. Het bedrijf was tegelijkertijd verantwoordelijk voor de bouw van de Batumi bypass, die ook jaren vertraging opliep, maar uiteindelijk wel geheel is opgeleverd. Afgelopen jaar waren er ook conflicten tussen Polat Yol en de werknemers. Salarissen werden niet uitbetaald met een staking tot gevolg. De bouw is schijnbaar hervat en moet dit jaar afgerond worden.

Het gaat om het meest linkse blauwe deel.




Op de achtergrond de huidige S2 over de Supsa en de Zwarte Zee.


Afslag aan de noordkant van de rivier voor Grigoleti en Poti, de huidige S12 loopt hier. Dit zal de verbindingsboog worden van de S12 naar de S2 noord.


Zoals de boel is achtergelaten vorig jaar.

[Chris]

Op die laatste foto: hebben ze daar de boel ontgraven of is er een overstroming geweest ofzo?

[traveldude]

Voor zover ik me bewust ben zijn er recent geen overstromingen geweest. Paar jaar geleden in de omgeving wel door zware regenval. Geen idee wat hier gaande is, behalve de bouw voor ontwatering naar de rivier.

[traveldude]

De Georgische regering is de afgelopen tijd veel aan het reguleren, ook de wegen- en automobielsector ontkomt er niet aan.

Eind vorig jaar werden regels mbt rijverboden vanwege "rijden onder invloed" aangescherpt, werd een onderscheid gemaakt tussen auto's die een binnenlandse "transfer" ondergaan (tijdelijke kentekenplaat) en auto's bestemd voor de export. Deze twee hebben nu elk een eigen kentekenplaat.

Nu wordt een verbod ingesteld op de import van auto's ouder dan zes jaar (kleine uitzonderingen daargelaten, welke weet ik nog niet). Enkele jaren geleden was het importgebod al aangescherpt naar 2013 en jonger (ouder mocht, maar dan met euro 5). De verdere leeftijdsreductie vindt de regering noodzakelijk "voor het milieu, de volksgezondheid en comfortabel reizen".

Daarnaast wordt een principieel verbod ingesteld op bouwen op 200 meter bezijden de as van de bestaande en toekomstige nationale hoofdwegen (S) zonder toestemming van de wegeigenaar (bij de bedoelde wegen is dat het wegendepartement van het ministerie van infrastructuur).

Dit moet voorkomen dat er allerlei bouwwerken vlak langs de weg verrijzen die de veiligheid en doorstroming compromitteren. Uiteraard zullen hier uitzonderingen mogelijk zijn. Denk aan faciliteiten voor de wegreiziger. Ik vermoed dat men vanuit landelijke wetgeving wil voorkomen dat er nog restaurants e.d. langs de drukste delen worden gebouwd. Denk daarbij aan dit soort situaties (hier wordt momenteel trouwens een barrier gebouwd met een ingang en uitgang voor de paralellzone):

[traveldude]

De S5 "Kakheti Highway" van Tbilisi naar Lagodekhi aan de Azerbeidzjaanse grens wordt tot de Alazanivallei bij Bakurtsikhe uitgebouwd tot autosnelweg. Momenteel wordt het gedeelte Tokhliauri (oostelijk van Sagarejo) tot Badiauri van 17 kilometer aangelegd over een nieuw tracé, parallel aan de spoorlijn.

Het grootste deel daarvan is inmiddels op de belijning na klaar. Alleen de omloop bij Badiauri met aansluiting is nog werk in uitvoering. Wat eigen foto's van de afgelopen dagen:







Iets verderop is de Bakurtsikhe - Tsnori bypass (16km) in de S5 voorzien van trajectcontrole.


Verder is het opvallend hoeveel regionale (Sh) en lokale wegen er in het gebied bij Tsnori zijn of worden vernieuwd.

De Sh177


Lokale weg tussen Sighnaghi en Bodbiskhevi


Ook de belangrijker Sh40, de toegangsweg vanaf de S5 naar het toeristische Sighnaghi, is het afgelopen jaar stapsgewijs geheel vernieuwd. Momenteel worden de laatste kilometers gedaan.






Enige jammere is dat de afgeschraapte grond en wat al niet meer de helling af wordt geknikkerd. Onder andere bij ons op het erf.

[traveldude]

Een paar dagen geleden is de internationale inschrijving geopend voor de bouw van het eerste deel (lot 2) van de nieuwe 49 kilometer lange oostelijke randweg van Tbilisi van 2x2 rijstroken (tender). Deze gaat de huidige enkelbaans randweg S9 "Tbilisi Bypass" vervangen. Begroot budget is 490 miljoen lari (ca 155 miljoen euro), gefinancierd door de Asian Development Bank, met een oplevertijd van 1200 dagen (ruim 39 maanden). De bedoeling is dat de bouw dit jaar begint, maar de interesse voor dergelijke tenders lijkt de laatste tijd mager te zijn. Er zijn al meerdere verlengd vanwege gebrek aan inschrijving.

<knip>

In de spoiler de hele kaart van de nieuwe randweg.

SPOILER: TOON

---

Het gehele project is ingedeeld in vier lots:
* lot 2 - Tsitsamuri - Avchala (6,5 km, $150 milj.)
* lot 3 - Avchala - Airport (22,5 km, $300 milj.)
* lot 4 - Airport - Lochini (10,9 km, $100 milj.)
* lot 5 - Lochini - Rustavi (11 km, $70 milj.)

Ook de aanbesteding van lot3 van de nieuwe beoogde randweg van Tbilisi is geopend. Het ruim 22 kilometer lange segment tussen Avchala en het vliegveld is het grootste en centrale deel van de nieuwe 49 kilometer lange 2x2 randweg (zie kaart in spoiler in bovenstaande quote). Lot 3 wordt gebouwd over het tracé van de voormalige beoogde randspoorlijn, in de projectdocumentatie de "Abandoned Railway Bypass" genoemd.

Het project is onderverdeeld in twee segmenten: Avchala-Gldani (5,8 km) en Gldani-luchthaven (16,7 km). Deze verhoudingen zijn gekozen voor evenwicht in projectmanagement, kosten en complexiteit van de bouw - en om parallelle bouw mogelijk te maken. Met name het eerste kortere deel kent een complexere (stedelijke) omgeving, inclusief onteigening, terwijl het tweede deel veel minder van dergelijke complicaties kent.

Beoogde kosten van het project zijn volgens de tender ruim 932 miljoen lari (ruim 296 miljoen euro, wisselkoers vandaag), gefinancierd door de ADB. De projectdocumentatie is voor de liefhebber hier te vinden.

De al voor 2013 gebouwde kunstwerken voor de destijds beoogde railway bypass zullen hergebruikt worden en verdubbeld worden om een 2x2 weg mogelijk te maken. Dit betreft 4 tunnels, waarvan er drie een lengte rond een kilometer hebben. En er zijn een aantal viaducten, waarvan de langste de Avchala "overpass" is, met een lengte van bijna een kilometer. Deze is hieronder rechts in beeld te zien, gevolgd door een tunnelportaal.

[Chris]

Is de aanname (of bekend) dat dit de S9 gaat worden?

[traveldude]

Er is nergens formeel iets over bekend gemaakt welk nummer de weg krijgt, behalve dan dat dit de nieuwe "Tbilisi Bypass" wordt (de naam bij de huidige S9). Datzelfde gold ook voor de andere verlegde hoofdwegen. Mijn aanname op basis van de historie is dat dit gewoon de (nieuwe) S9 wordt en dat de oude S9 zal worden gedegradeerd naar een Sh wegnummer, zoals dat met alle voormalige S-delen is gebeurd. Maar dat weten we vermoedelijk pas echt zeker wanneer de weg klaar is en er borden zijn (en in de update van de wegnummerlijst die elke 3-5 jaar komt). Er wordt in persberichten zeer zelden (of nooit) in S-nummers gecommuniceerd.

[traveldude]

Het is weer tijd in Rusland om de herhalende discussie en plannen over extra noord-zuid verbindingen door de Kaukasus op tafel te leggen. Regelmatig wordt dit vanuit Tsjetsjenië of Dagestan bepleit, maar ditmaal ligt de focus op de beide Ossetië's via een analyse namens de Russian Council (of International Affairs). Een van de auteurs is een bekende (voor degenen in het cirkeltje) Noord-Osseet op social-media platforms als Twitter/X.
https://russiancouncil.ru/analytics-and ... sever-yug/

Kern van het vrij lange betoog is pleiten voor extra corridors vanuit Noord-Ossetië naar Georgië al dan niet via het de facto afgescheiden Zuid-Ossetië. De basis achter de stelselmatige roep om extra noord-zuid verbindingen is een solide vervoersas Rusland-Iran tot stand te brengen. De huidige verbinding door Georgië - de A161/S3 Georgische Militaire Weg (Vladikavkaz - Tbilisi) kent nogal wat capaciteitsbeperkingen bij met name de Russisch-Georgische grens. Het is momenteel uiteraard de vraag wat de toekomst van Iran in deze is, maar de as is ook een prima middel om zowel Armenië als Georgië aan de Russische orbit te binden.



Eind 19e eeuw is de 'Osseetse Militaire Weg' over de Mamison-pas tussen Alagir en het Georgische Kutaisi gebouwd, een verbinding die de focus had op het westen van Georgië en de havens daar, maar in de Sovjet-tijd in het slop is geraakt. Sinds het einde van de Sovjet-Unie is er ook geen grenspassage mogelijk. De weg ligt er nog, al is deze over een lengte van enkele tientallen kilometers aan beide zijden van de grens niet meer dan een karrenspoor.

Volgens de analyse zou deze weg met lichte ingrepen op vrij korte termijn aan minimale vereisten kunnen voldoen. Als Georgië vervoer via Zuid-Ossetië zou toestaan (en dat is vaak de makke met dergelijke Russische luchtfietserij - daar is vooralsnog geen enkele sprake van, er wordt geen millimeter bewogen op dat vlak) zou Zuid-Ossetië een transporthub kunnen worden met daarbijbehorende faciliteiten, zo is het idee.

Om de Roki-tunnel en de Transkaukasische weg (A164/S10) Alagir - Tskhinvali te ontlasten stelt men een aftakking voor van de 'Osseetse Militaire Weg': een passage over de bergkam vanaf Lisri over de Kudari-pas naar Kvaisi in het noordwesten van Zuid-Ossetië, parallel aan de gaspijp daar. Er ligt aan Russische zijde een karrenspoor, maar aan Zuid-Osseetse is nauwelijks wat aanwezig. Kvaisi ligt aan de oude Sovjet-route Gori-Tskhinvali-Oni (waar de Osseetse Militaire Weg ook op uitkomt).

Uiteraard wordt dit in de Georgische media opgepikt, maar de regering houdt dergelijke ideeën steevast af, ondanks het toenemende imago als zijnde Russische proxies. Het artikel ziet hier ook de bottleneck voor voortgang op dit punt. Tegelijkertijd is er het pleidooi dat Zuid-Ossetië een verenigd transportcluster vormt met Noord-Ossetië en indachtig het lidmaatschap van de Euraziatische unie de douanefaciliteiten verplaatst van de Russische naar de grens met centraal-Georgië. Vooralsnog zal dit waarschijnlijk een mooi artikel zijn en daarbij blijven.

[traveldude]

Vandaag werd bekendgemaakt (link2) dat beide tenders voor de bouw van een autosnelweg vanaf Rustavi (ten zuiden van Tbilisi) naar zowel de Azerbeidzjaanse als Armeense grens zijn geannuleerd. Deze tenders stonden al sinds medio augustus 2024 open. Ook de tkender voor de supervisie over het project is geannuleerd. Het project voor in totaal 62 kilometer autosnelweg zou ongeveer 250 miljoen euro kosten (760 miljoen lari). Er is geen duidelijke reden gegeven voor de annulering, anders dan "lage deelname aan de aanbesteding".

Sowieso lopen de internationale aanbestedingen van de (snel)wegenbouw momenteel in het algemeen niet zo goed. Maar een ander aspect is dat ondanks een hoop praatjes van de regering over economische voorspoed, het geld op aan het raken lijkt. De papieren cijfers die gepresenteerd worden laten dat niet zien, maar dat is wat ik van horen zeggen heb van contacten die ik daar wel enig zicht aan toeken. Georgië heeft zich enorm geïsoleerd de laatste paar jaar en heeft geen vrienden gemaakt. Het is opvallend dat zelfs Chinese bouwbedrijven, die de laatste jaren het gros van het werk hebben uitgevoerd, zich niet voor de recente tenders hebben gemeld.

Lot 1 - 21 km - S4 Rustavi - Algeti
Lot 2 - 10,9 km - S4 Algeti - Tsiteli Khidi / Red Bridge (Azerbeidzjaanse grens)
Lot 3 - 13 km - Algeti - Araplo (S7)
Lot 4 - 16,3 km - Araplo - Sadakhlo (Armeense grens)

De weg zal - voor zover ik begrijp - worden gebouwd met beton. Voor viaducten en toeritten zal asfaltbeton worden gebruikt.

[Chris]

Het is opvallend dat zelfs Chinese bouwbedrijven, die de laatste jaren het gros van het werk hebben uitgevoerd, zich niet voor de recente tenders hebben gemeld.

Dit wordt ook opgemerkt met recente projecten met Chinese bouwbedrijven op de Balkan. 10 jaar geleden waren dat de allergrootste staatsbedrijven die daar op inschreven / uitonderhandelen, maar tegenwoordig schijnen dit voornamelijk obscure 3e-rangs Chinese bedrijven te zijn.

[traveldude]

Interessant. De interesse neemt af vanuit China, geen capaciteit of iets anders? Ten aanzien van het geld in deze: dit project zou worden gefinancierd door de EIB, dus geen onmiddellijke kosten uit de staatskas. Niettemin wel extra op de schuldbalans.

[traveldude]

Enkele dagen geleden was er weer eens een aardverschuiving bij/in een dorp. Dit keer in Kursebi, ongeveer acht kilometer ten noordoosten van de derde stad Kutaisi. Dit had ook gevolgen voor de regionale hoofdverbinding Sh17 tussen Kutaisi en de mijnbouwstad Tkibuli, die afgesloten moest worden (en nog steeds is). In dit geval verliep het zonder slachtoffers. Wel werden verschillende huizen vernield en moesten tientallen gezinnen geëvacueerd worden. Het grootste ongemak voor derden is het behoorlijke omrijden hierdoor.

(Foto op locatie 42°18'36.5"N 42°47'01.0"E )


Op zich is dit niet heel bijzonder nieuws, omdat in het bergachtige Georgië aardverschuivingen geregeld voorkomen, die ook niet zelden wegen treffen. In het bredere plaatje is het symptomatisch voor de sterk toegenomen hoeveelheid aardverschuivingen en modderstromen in Georgië in de afgelopen 15 jaar.



Het grootste deel lijkt door klimaatverandering te komen, maar in sommige gevallen is de bouw van infrastructuur verantwoordelijk (of wordt er voor verantwoordelijk gehouden). Zo was er vorig jaar een grote verzakking langs een afgraving voor een upgrade van de spoorlijn tussen Khashuri en Zestafoni.



Vorig jaar heeft de geologische dienst een inventarisatie gemaakt van de gevarenzones en hoeveel (en welke) dorpen in elke regio in deze gevarenzones liggen. Met name in het westelijke deel van Georgie nemen de risico's toe. Externe geologen dringen al langer aan op waarschuwingssystemen in de hooggebergtes voor steen- en modderlawines veroorzaakt door smeltende gletsjers. Enkele jaren geleden vonden tientallen de dood in het noordwesten van Georgië nadat een modderlawine van een smeltende gletsjer bij de Mamisonpas naar beneden kwam zetten en de vallei onder een paar meter dikke laag modder begroef.



Bij de meeste risicozones op aardverschuivingen bij dorpen speelt het gevaar van smeltende gletsjers niet mee, maar wel de kwetsbare ondergrond. Onderstaande kaart laat aardverschuivingen (rood) en modderstromen (geel) in de regio Imereti zien, de regio van het dorp Kursebi waar ik mee opende.


Inmiddels loopt er een programma met steun van de UNDP om gemeenschappen bewuster en weerbaarder te maken en om waarschuwingssystemen te installeren.

[traveldude]

Er is een tender uitgezet voor een haalbaarheidsstudie naar een nieuwe zuidelijke toegangsroute voor Tbilisi, die tevens verbindt met de S1 die vanuit het noorden van Tbilisi naar het westen van Georgië voert. Hiermee zou - zoals ik het interpreteer - een nieuwe westelijke randweg ontstaan, tegenover de bestaande oostelijke (S9).

Er is in de begeleidende engelstalige documentatie (dropbox) niks geschreven over de hoeveelheid rijstroken. Wel moet de haalbaarheid van drie alternatieven worden bestudeerd en moet rekening worden gehouden met de geografische omstandigheden (het is bergachtig terrein van de oostelijke uitlopers van het Trialetigebergte) en het minimaliseren van winters onderhoud.

The primary goal of this assignment is to establish a new route that avoids the difficult geographic conditions of the southern Tbilisi road section and reduces winter maintenance challenges. Based on the study of at least three alternative routes, the consultant must provide the client with the preferred technically safe and economically efficient solution for the road section south of Tbilisi, through a thorough examination and assessment of technical, environmental, economic, and social factors.

Het idee is om hierdoor ook het verkeer op het stedelijke deel van de S1 (Agmashenebeli Avenue) langs de noordwestelijke woonwijken Saburtalo en Dighomi te verminderen, vooral het bestemmingsverkeer dat naar de S1 gaat of ervandaan komt. Hoe verder naar het zuiden, hoe meer deze weg een chronisch verkeersinfarct kent, zeker voor Saburtalo is dat een probleem. In het westen van Digomi is de laatste jaren erg veel gebouwd, ook veel vrijstaande huizen. Oftewel, mensen uit de hogere middenklasse en daarboven die niet meer in een flatje wonen en ook niet perse met het OV reizen. Naar Dighomi wordt nog een tramlijn gebouwd, maar voor het autoverkeer zal deze nieuwe randweg een ontsluiting moeten worden.

Dat is de noordkant. Aan de zuidkant, waar het ook vooral om draait, als je de naam moet geloven, speelt een soortgelijk verhaal. Verkeer dat vanaf de stad Marneuli of verder komt, komt ook in een trechter (of fuik) aan de zuidkant van de stad, waar de S6 en S4 bij elkaar komen en dan snel het centrum in voeren. Voor passerend verkeer is er weinig alternatief, anders dan in de stad aansluiten of omrijden via verschillende lokale wegen langs het Tbilisi reservoir of de oostelijke randweg (praktisch is dat geen alternatief, veel te lang en tijdsintensief). Door het gebrek aan bruggen over de Kura/Mtkvari aan de zuidkant word he gedwongen het centrum in te rijden. Daarnaast liggen er in dit westelijke gebied van de hoofdstedelijke regio verschillende dorpen die hierdoor ook een fatsoenlijke ontsluiting krijgen en niet gebonden zijn aan moeizame routes via Tbilisi.

Kortom, alle reden blijkbaar om een westelijke passage van Tbilisi te bewerkstelligen. De aangekondigde haalbaarheidsstudie is qua timing opvallend na het annuleren van de tender voor snelwegen ten zuiden van Tbilisi (zie boven).

[traveldude]

Het uitzetten van tenders gaat in hoog tempo door, terwijl er aan de andere kant tenders worden afgevoerd of worden verlengd. Vandaag zijn de tenders voor de supervisie over lot 4 en 5 van de beoogde nieuwe/vernieuwde en uitgebouwde oostelijke bypass S9 van Tbilisi uitgezet. Dit is het deel tussen min of meer vanaf de luchthaven via de kruising met de S5 tot de zuidelijke aansluiting op de S4 bij Rustavi. Dit behelst voornamelijk de uitbouw van het bestaande tracé en een stuk dat als bypass in de S5 moet dienen bij handelsplaats Lilo. Hiervoor zal het klaverblad ook ingrijpend veranderd worden. Zie bijgesloten kaart in de spoiler.

SPOILER: TOON

---

Het gehele project is ingedeeld in vier lots:
* lot 2 - Tsitsamuri - Avchala (6,5 km, $150 milj.)
* lot 3 - Avchala - Airport (22,5 km, $300 milj.)
* lot 4 - Airport - Lochini (10,9 km, $100 milj.)
* lot 5 - Lochini - Rustavi (11 km, $70 milj.)

In januari en februari werden al de tenders uitgezet voor de daadwerkelijke bouw van lot 2 en 3, die een nieuw tracé behelsen.

[traveldude]

De onvoorspelbaarheid van ontwikkelingen bleek gisteren maar weer eens. Waar ik op basis van verschillende recente gesprekken en waarnemingen de indruk kreeg dat de internationale interesse voor grotere tenders in de autowegenbouw terugliep (gebrek aan inschrijving, herhaaldelijke verlengingen) kwam als een duveltje uit een doosje gisteren het nieuws dat voor lot 2 van de voorgenomen nieuwe randweg-oost van Tbilisi tien gegadigden zich hebben ingeschreven.

Het betreft de noordelijke zeven kilometer voor de nieuwe S9 tussen Avchala en Tsitsamuri met een 3,4 kilometer lange tunnel door een bergrug met een voorgenomen budget van 490 miloen lari (ca 160m euro).

SPOILER: TOON

---

Het gehele project is ingedeeld in vier lots:
* lot 2 - Tsitsamuri - Avchala (6,5 km + 1 km verbreding S1)
* lot 3 - Avchala - Airport (22,5 km)
* lot 4 - Airport - Lochini (10,9 km)
* lot 5 - Lochini - Rustavi (11 km)

Het betreft zes Chinese, drie Turkse en een Georgisch bedrijf. Geen van allen hebben binnen de prijs van de aanbesteding ingeschreven: ze zitten tot het dubbele van het beoogde budget (van 520 miljoen lari tot ruim 950 miljoen). De Turkse bedrijven zitten aan de bovenkant van de bandbreedte.

[traveldude]

Zoveelste voorbeeld van pech of inferieure Chinese bouw. Keerwand tegen opengegraven grond ten behoeve van de "Gudauri bypass" in de S3 ingestort, waarbij een deel van een begraafplaats met een aantal graven meegesleurd wordt. Toch wel een doodzonde in dit in essentie behoorlijk (bij)gelovige land.

Het betreft een stuk bij het dorp Tskere in de Khada-vallei, bij het begin van de tunnel onder de Sadzele berg door. In allerijl is er grond gestort om met machines erbij te komen.

[traveldude]

De inschrijving tender voor lot 3 voor de nieuwe randweg van Tbilisi is voor een tweede keer verlengd, nu naar juni. Niet vanwege gebrek aan interesse, maar omdat bedrijven meer tijd nodig hebben om de biedingen in te dienen.

In een andere ontwikkeling, Georgië zal op afzienbare termijn een klein stukje groter worden, na grensafspraken met Armenië. Al in 2024 werd overeengekomen dat het Armeense dorp Jiliza aan Georgië zal worden overgedragen. Vandaag deed de Armeense premier Pashinyan nogmaals de toezegging dat ook de grensdemarcatie met Georgië afgerond wordt, naast die met Azerbeidzjan.

Het dorp Jiliza (gele cirkel) ligt vlakbij de vierde en minst gebruikte Georgisch-Armeense grensovergang Akhkerpi, waar de grens al sinds de onafhankelijkheid van beide landen betwist wordt. Er ligt aan beide zijden van de grens religieus erfgoed dat opgeëist wordt door de respectievelijke kerken (peiltjes). Er 21 jaar geleden een incident geweest waarbij een Georgische filmploeg beschoten werd door Armeense grenswachten, toen ze kwamen onderzoeken of de grens eenzijdig was "opgeschoven".





De oorsprong van dit grensgeschil ligt niet zozeer bij de kerken, maar bij het uiteenvallen van het Russische Rijk in 1918 toen de drie Kaukasische landen hun onafhankelijkheid verklaarden, na een kortdurende federatie te hebben gevormd. Armenië en Georgië claimden beiden het gebied hier ten zuiden van de huidige grens (district Lori). Georgië controleerde het effectief, het gebied lag ook in de al bestaande bestuurlijke eenheid Borchalo dat onder het tsaristische gouvernement Tiflis viel. Maar aan het einde van 1918, toen de Ottomanen in WO1 capituleerden en kort daarna de Duitsers zich uit Georgië moesten terugtrekken (Georgië had de Duitsers gevraagd voor steun), viel Armenië dit betwiste gebied binnen. De Britten, als mandaathouders over het zuidwesten van Georgië, dwongen een neutrale zone af, waarbij noordelijke grens ervan ongeveer langs de huidige grens loopt.

[Chris]

Dat is vaak een teken dat de documentatie bij een aanbesteding onduidelijk of onvolledig is. Inschrijvers stellen dan vragen (in Nederland heet dat een Nota van Inlichtingen), waarmee de termijn dan weer verlengd kan worden.

Zeker bij design-buildcontracten moet er duidelijkheid zijn over de bodemcondities en geotechnische onderzoeken. Dit blijkt in heuvelachtige / bergachtige landen vaak onvoldoende te zijn, waardoor je geen uitvoeringsontwerp kan maken die past bij de omstandigheden in de praktijk. Een mismatch tussen ontwerp en echte condities kan financieel en qua tijd grote gevolgen hebben.

Onlangs was in Polen een voorbeeld van een aannemer die zich terugtrok uit een project omdat de condities buiten sterk afweken bij wat er in de documentatie stond, en een kostbaar herontwerp van het project nodig was, waardoor de hele bieding financieel niet meer houdbaar was. In Roemenië en Bulgarije wordt genoemd dat ondanks een enorm financieel volume aan grote projecten, er vrijwel geen grote westerse bouwbedrijven op inschrijven omdat ze de risico's te groot vinden. De reden is daar ook vaak dat de documentatie / onderzoeken onvoldoende worden geacht.

[traveldude]

Er ging wat fout - verstuurd terwijl ik nog niet klaar was.

Ja, bij lot2 was ook al te zien dat het project zoals ontworpen onhaalbaar is bij het beoogde budget. Alle inschrijvers zaten er (ver) boven. Dat zal hier ook wel spelen. Er moeten de nodige kunstwerken worden gedupliceerd, en dan is er ook nog deels een ingewikkelde urbane omgeving. Mogelijk stuurt de overheid bewust scherp op de prijs, wat resulteert in dit soort dingen. Er zijn toch wel tekenen dat er veel op mooi weer praatjes is gesurfd, maar dat de financiele houdbaarheid onder druk staat. Dat blijkt ook uit betrekkelijk kleine dingen als het flink omhoog gooien van boetebedragen, het niet willen denken aan verlagen benzineaccijns, importheffingen omhoog gooien etc. Er wordt geld geschraapt terwijl het grote verhaal is dat er zoveel solide economische groei is.