De geschiedenis herhaalt zich...

Discussies over lokale weginfrastructuur, verkeerscirculatieplannen, parkeerbeleid en de relatie met de stedebouwkunde.

Moderator: Moderatoren

Alain
expressweg
Berichten: 3473
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 18:09

De geschiedenis herhaalt zich...

Bericht door Alain » za 30 jun 2007, 10:37

Volgens dit artikel in de Volkskrant was het 'autootje pesten' al in de jaren '30 gemeengoed in Nederland. Het artikel beschrijft in kort bestek de redenen achter de late opkomst van de auto in NL, plus het op dit forum bekende verhaaltje daarna.

waldo79
2x5 autosnelweg
Berichten: 19178
Lid geworden op: do 05 mei 2005, 10:28
Locatie: 's-Hertogenbosch

Bericht door waldo79 » za 30 jun 2007, 19:56

Interessant artikel, Alain ;)

kees
expressweg
Berichten: 3277
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 23:21
Locatie: Het Bosch van de Hertog

Bericht door kees » di 31 jul 2007, 19:07

Aangezien dit een site is over de geschiedenis van autosnelwegen, is dit zeker een interessant artikel over het autobezit voor de Tweede Wereldoorlog.
Het is interessant te constateren dat als juist het autobezit daalt men begon met het aanleggen van de snelwegen.
De Pers schreef:
Nederland was lang anti-auto
Door: Marcel Hulspas
Gepubliceerd: gisteren 21:51
Update: gisteren 21:52

De verbreiding van de auto in Nederland is niet bepaald probleemloos verlopen. Volgens historicus Vincent van der Vinne leek het alsof we de auto niet wilden.

In de jaren twintig van de vorige eeuw, kort na de Eerste Wereldoorlog, behoorde Nederland tot de welvarendste landen van Europa maar die welvaart was zeker niet af te lezen aan het autobezit. Qua ‘autodichtheid’ volgden we veel meer het door oorlog en economische crisis zwaar getroffen Duitsland. In de jaren dertig werd de situatie nog dramatischer. Terwijl hier veel minder auto’s reden dan in Frankrijk en Engeland, ging ook Duitsland ons vanaf dat moment snel voorbij. Historicus Vincent van der Vinne verzamelde in zijn proefschrift de opmerkelijke getallen: ‘In 1931 had een op de 64 Nederlanders een auto; in Frankrijk was dat toen een op 28; in Duitsland een op 92. In 1938 zat Nederland op een op 56, Frankrijk: een op 18, Duitsland: een op 40.’ Het achterblijven van het Nederlandse autobezit in de jaren twintig had te maken met de opkomst van een nieuw soort autobezitter: de zakelijke rijder. Daarvóór waren het vooral de rijken die een auto aanschaften en zij reden hoofdzakelijk voor eigen gebruik. De zakelijke rijder daarentegen wilde snel en betrouwbaar vervoerd worden. En daar was het Nederlandse wegennet niet geschikt voor. Van der Vinne: ‘Goede wegen ontbraken, en er waren vergeleken met het buitenland veel belemmerende waterwegen. De zakelijke weggebruikers vonden dat zelf ook een groot probleem. Er wordt wel gezegd dat toen in 1926 de wegenbelasting werd ingevoerd, de automobilist daar heel blij mee was, want dat geld zou uitsluitend en alleen gebruikt worden voor de verbetering van oude en de aanleg van nieuwe wegen.’

Die achterstand ontstond dus niet door het ontbreken van een eigen automobielindustrie?

‘Nee. De belangrijkste Nederlandse autofabrikant, Spyker, zat in een ander marktsegment. Het leverde geen goedkope auto’s voor het zakelijke verkeer. Op dat terrein kon het niet op tegen de Amerikaanse concurrentie. Denk aan de beroemde T-Ford. Spyker maakte dure auto’s voor de welgestelden. Voor de Eerste Wereldoorlog waren er tientallen fabrieken in dat marktsegment en in de jaren twintig en dertig gingen er veel failliet of staakten de productie. Zo ook het Nederlandse Spyker in 1924.’




Zag men dankzij de wegenbelasting na 1926 een stijging van het autoverkeer ontstaan?

‘Nee. Zo’n belasting heeft op zich natuurlijk een dempend effect en de beloofde investeringen bleven achter bij de doelstellingen. En daarna, vanaf 1930, kwamen de crisisjaren. Vanaf dat moment gingen we qua autodichtheid dus echt flink achterlopen bij de rest van Europa. En het opmerkelijke is: dat was bewust regeringsbeleid.’ In 1931 kwam de Commissie-Welter, die de opdracht had gekregen om te kijken naar bezuinigingsmogelijkheden op de verschillende departementen, met een voorstel. Het wegenfonds, ontstaan dankzij de wegenbelasting, zou omgezet worden in een verkeersfonds, waarin alle inkomsten verkregen uit het vervoer bijeen zouden komen, en waaruit alle kosten zouden worden betaald. Dat zou de mogelijkheid bieden om het verkeersbeleid beter te coördineren, aldus de Commissie. Die stelde tegelijkertijd ook voor om de wegenbelasting te vervangen door een veel hogere motorrijtuigenbelasting. In wezen was het nieuwe fonds bedoeld om de hoge en alsmaar stijgende tekorten van de Nederlandse Spoorwegen aan te vullen. Maar minister voor Waterstaat Kalff, zelf een oud-spoorwegman (evenals zijn naaste topambtenaren), vond dat een uitstekend voorstel en ging ermee naar de Tweede Kamer. Van der Vinne: ‘Daar vroeg men wel om een plan van aanpak, maar de minister zei, vertrouw me nou maar, laten we eerst dat fonds instellen dan komt dat plan later wel. Maar dat is er dus nooit gekomen. Het ging puur om het behoud van de Spoorwegen. Die waren, vond het kabinet, van nationaal belang. En autorijders, ach, dat waren of rijke privérijders of zakelijke rijders. Die konden dat wel betalen. Zo niet, dan kozen ze wel voor ander vervoer. Het spoor bijvoorbeeld.’ De gevolgen bleven niet uit. Niet alleen de autodichtheid, zelfs het absolute aantal auto’s in Nederland begon te dalen. Toen een Kamerlid aan minister van Financiën Oud vroeg wat hij daarvan vond, antwoordde deze doodleuk: ‘Dat is juist mijn bedoeling geweest.’ De motorrijtuigenbelasting was volgens Oud namelijk bedoeld om een halt toe te roepen ‘aan de ongebreidelde uitbreiding van het motorverkeer’. Er was volgens hem ‘een buitengewoon oneconomische verkeersorganisatie’ ontstaan. Van der Vinne: ‘Volgens mij versprak de minister zich op dat moment. Maar dat was, denk ik, inderdaad de bedoeling geweest. De auto bedreigde het voortbestaan van de Spoorwegen, vond men, en de macht van de Spoorwegen binnen het kabinet was allesoverheersend.’

Bestond er dan geen autolobby die dergelijke stappen kon voorkomen?

‘De verenigingen hadden elk een eigen achtergrond en belang en werkten nauwelijks samen. De echte autorijderbond was de KNAC, de Koninklijke Nederlandsche Automobielclub, maar die was voor de rijke, elitaire autobezitter. De ANWB zette zich wel in voor de gewone automobilist; men vond dat iedere automobilist ANWB-lid zou moeten zijn. Maar daarmee kwam ze wel in botsing met de KNAC. En de ANWB werd door de buitenwacht toch vooral beschouwd als een toeristenbond. In de politieke discussies over het verkeer in de jaren dertig wordt de ANWB dan ook nauwelijks genoemd. En dan had je de BBN, de Bond van Bedrijfsautohouders in Nederland, maar die kwam alleen op voor de belangen van vrachtwagenchauffeurs. Ze waren het wel met elkaar eens over wat er moest gebeuren, maar ze opereerden ieder afzonderlijk. En dat kwam de overheid natuurlijk goed uit.’

Had de regering dan niet in de gaten dat de auto een grote stimulans zou zijn voor de economie?

‘Dat werd wel ingezien, maar het kortetermijnbelang ging voor. Er was wel meer kortetermijnbeleid. Denk aan het veel te lang vasthouden van de Gouden Standaard (het koppelen van de koers van de gulden aan de nationale goudvoorraad, red.), waardoor het economisch herstel hier veel langer op zich liet wachten. Maar wat ik het meest opmerkelijke vind, is dat dit extreme anti-autobeleid gevoerd werd door een van de meest rechtse regeringen die Nederland heeft gekend! Daar kan GroenLinks nu nog een puntje aan zuigen. Dergelijke maatregelen zijn tegenwoordig onhaalbaar.’

Dat beleid heeft de Nederlandse economie fors benadeeld, denk ik.

‘Nederland was begin jaren twintig, vergeleken met de rest van Europa, redelijk welvarend. Eind jaren dertig was het dat beslist niet meer. Zo hebben we totaal niet kunnen profiteren van het vooroorlogse Wirtschafstwunder in Duitsland, dankzij het economisch beleid van de nazi’s.’ Heeft het autobezit zich na de Tweede Wereldoorlog hersteld?

‘Ik heb over de periode na de oorlog geen onderzoek gedaan, maar daarna gingen de ontwikkelingen razendsnel. We kwamen uit een diep dal. Vlak voor de oorlog reden er in ons land 100.000 auto’s; erna nog maar 40.000. Dat kwam niet alleen door de vorderingen door Nederlandse, Duitse en geallieerde legers. Het probleem was dat het grootste deel van die auto’s door het vooroorlogse beleid zwaar verouderd was en in de oorlogsjaren verloren ging. Eind 1948 werd de invoer van auto’s vrijgegeven, en tegen 1950 zaten we weer op 100.000. Daarna is de stijging continu doorgegaan, door economische factoren – auto’s werden steeds goedkoper en de lonen stegen – maar het zou me niets verbazen als de overheid het autobezit heeft gestimuleerd. In die periode ontwikkelt de ANWB zich ook van een toeristenorganisatie tot een echte mobiliteitsorganisatie, opkomend voor de belangen van de autorijder. Zo kreeg je in 1948 de Wegenwacht, speciaal voor de in zijn verouderde autootje gestrande, zakelijke autobezitter. Wanneer in de jaren zeventig de auto voor milieuproblemen gaat zorgen, krijgt de overheid te maken met een veel beter georganiseerde ‘autolobby’. Nederland was een land van autobezitters geworden. Wat me altijd heeft verbaasd is dat we toen, met ons fijn vertakte bus- en spoorwegnet, per auto per jaar veel meer kilometers maakten dan Fransen of Britten, die toch in een groter land wonen. In 1970 was dat 17.200 kilometer, terwijl de gemiddelde Franse auto 11.000 kilometer reed. Dat verschil intrigeert me en ik zou graag onderzoeken hoe dat is ontstaan.’ In de crisisjaren gingen we qua autodichtheid echt flink achterlopen Dit extreme beleid werd gevoerd door een zeer rechtse regering.

Gebruikersavatar
Rene
Secretaris
Berichten: 36296
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 11:48
Locatie: Noord-Holland

Bericht door Rene » di 31 jul 2007, 20:34

De Pers schreef:Historicus Vincent van der Vinne verzamelde in zijn proefschrift de opmerkelijke getallen
Nou, een dergelijk proefschrift bestond al lang. Het is neergelegd in het boekje van de op dit onderwerp gepromoveerde Peter-Eloy Staal: "Automobilisme in Nederland". ISBN 90.5730.248.9, uitgebracht in 2003. Ik vraag me af wat Van der Vinne feitelijk aan dit zeer uitgebreide en grondige onderzoek heeft toegevoegd...
Bereikbaar op emailadres: secretaris [at] wegenforum.nl (zonder spaties, en met apestaartje i.p.v. [at])

waldo79
2x5 autosnelweg
Berichten: 19178
Lid geworden op: do 05 mei 2005, 10:28
Locatie: 's-Hertogenbosch

Bericht door waldo79 » di 31 jul 2007, 21:30

Ach...in wetenschappelijke studies wordt gretig van elkaar overgenomen :)

Riva
autoweg
Berichten: 1893
Lid geworden op: zo 27 feb 2005, 16:37
Locatie: Leusden

Bericht door Riva » wo 01 aug 2007, 9:01

En terecht; waarom zou je zelf het wiel opnieuw uitvinden. Het gaat zoals René zegt om de toevoeging aan de wetenschappelijke kennis. Zelf heb ik in mijn afstudeerscriptie ook maar een heel klein beetje nieuws toegevoegd. De rest was een uiteenzetting van wat al bekend was op dat gebied.
Rainier

mac0162
stadsweg
Berichten: 308
Lid geworden op: do 21 sep 2006, 18:17

Bericht door mac0162 » wo 01 aug 2007, 10:19

In dit land doen we niet aan autopesterij, we proberen alleen de groei van het wagenpark in te dammen tot het allemaal wat milieuvriendelijker kan. Als autofabrikanten daarmee bezig gaan is er niets aan de hand, maar dat doen ze voorlopig nog niet en masse.

Gebruikersavatar
Wouter N14
Moderator
Berichten: 21196
Lid geworden op: vr 08 jul 2005, 12:56
Locatie: Roosendaal

Bericht door Wouter N14 » wo 01 aug 2007, 11:03

^^ de groei van het wagenpark rem je niet af door een zeer terughoudend weginfra-beleid te voeren. Dat lijkt mij toch wel voldoende bewezen de afgelopen decennia.
Het mooiste overkomt je, het minste is bedacht. Freek de Jonge

Gebruikersavatar
Jeroen
2x2 autosnelweg
Berichten: 6287
Lid geworden op: do 23 jun 2005, 17:27
Locatie: Ergens op de rechterrijstrook

Bericht door Jeroen » wo 01 aug 2007, 11:26

mac0162 schreef:Als autofabrikanten daarmee bezig gaan is er niets aan de hand, maar dat doen ze voorlopig nog niet en masse.
De milieueisen mbt uitstootgassen zijn de afgelopen jaren al énorm veel strenger geworden. Het milieu IS al aanzienlijk verbeterd t.o.v. pakweg 30 jaar geleden, en er zit nog steeds een duidelijk stijgende lijn in. Dat zijn van die dingen die milieubewegingen altijd 'vergeten' erbij te vertellen. :roll: